Saffet Arıkan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Saffet Arıkan
Türkiye Millî Savunma Bakanı
Görev süresi
5 Nisan 1940 – 12 Kasım 1941
Yerine geldiği Naci Tınaz
Yerine gelen Ali Rıza Artunkal
Türkiye Millî Eğitim Bakanı
Görev süresi
10 Haziran 1935 – 28 Aralık 1938
Yerine geldiği Zeynel Abidin Özmen
Yerine gelen Hasan Âli Yücel
Kişi bilgileri
Doğum 1888
Erzincan, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 26 Kasım 1947 (59 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Partisi Cumhuriyet Halk Partisi
Bitirdiği okul Harp Akademisi

Saffet Arıkan (d. 1888, Erzincan - ö. 26 Kasım 1947, İstanbul), Türk siyaset adamı ve asker.


1907'de Harp Okulu'nu bitirdi. 1910 yılında da Harp Akademisi'nden kurmay yüzbaşı olarak çıktı. Askeri görevlerle Yemen ve Bağdat'ta bulundu. Çanakkale ve Kerevizdere savaşlarına katıldı. Binbaşılığa yükselince staj için Almanya'ya gönderildi. Dmnüşte Bakü seferine katıldı. Sadrazam ve Harbiye Nazırı Ahmed İzzet Paşa'nın başyaverliğini yaptı. İstanbul'un işgali'ne kadar Birinci Ordu Müfettişliği kurmayında çalıştı. İşgalden (16 Mart 1920) hemen sonra İsmet Bey'le birlikte Anadolu'ya geçti. Kurtuluş Savaşı sırasında Anzavur Ayaklanması'nın bastırılmasında önemli rol oynadı.

Mart 1921'de Mehmet Nuri Bey'le birlikte Almanya'ya silah alımına yollandı. Kendilerine Sovyetler Birliği'nden yardım olarak gönderilen 1 milyon altının 100 bini verildi. Saffet ve Nuri beyler bu altınlarla Almanya'da borsada oynayıp tümünü yitirdiler. Ülkeye dönüşlerinde amaçlarının borsada kazanıp daha fazla silah almak olduğunu savundular. Kötü niyetli olmadıkları kabul edilerek divanı harbe verilmediler.[1] Haziran 1921'de Garp Cephesi kurmay başkanlığına getirildi, aynı yıl sonlarında Moskova ataşemiliterliğine atandı.

1923'te Ankara'ya döndü, kurmay albayken ordudan ayrıldı. Kocaeli'nden milletvekili oldu. 1947'ye değin Kocaeli (II. Dönem), Erzincan (III., IV.., V., VI., VIII. dönemler), Konya (VII. Dönem) milletvekilliği yaptı.

1925-31 arasında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) genel sekreterliği görevini yürüttü. Bu görevi sırasında CHP'nin tek parti iktidarı yerleşti, parti ile devletin özdeşleşmesinin temelleri güçlendi.

1935-38 arasında Milli Eğitim Bakanlığı yaptı. Cumhuriyet Halk Partisi'nin 1935 yılında gerçekleşen 4. Kurultayı'nda, devlet eliyle başlatılan planlı endüstrileşme hareketine koşut olarak, planlı köyleri kalkındırma hareketinin başlatılması kararlaştırılmıştı.[2] Bakanlığı sırasında bu hareket doğrultusunda köyler için bir eğitim sistemi geliştirdi; eğitmen uygulamasına geçildi ve daha sonra köy enstitülerine dönüştürülecek olan köy öğretmen okulları kuruldu.[3] İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanı seçilmesinden 1,5 ay sonra, yeni kurulan Celâl Bayar kabinesinde yine Milli Eğitim Bakanı olan Saffet Arıkan sağlık nedenlerinden dolayı bakanlıktan ayrıldı. Arıkan, 1940'ta Köy Enstitüleri Kanunu'nun çıkartılmasında öncülük etti.

1940-41'de Milli Savunma Bakanlığı yaptı. 1942'de getirildiği Berlin Büyükelçiliği'nde 1944'e değin kaldı. Bu son görevi sırasında, Türkiye'nin tarafsızlık siyasetini uygulamak için çaba gösterdi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Encyclopædia Britannica Fifteenth Edition
  2. ^ Aysal, Necdet (Mayıs-Kasım 2005). "Anadolu'da Aydınlanma Hareketinin Doğuşu: Köy Enstitüleri". Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi. http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/45/788/10118.pdf. Erişim tarihi: 20 Haziran 2014. 
  3. ^ Köy Enstitüleri, meb.gov.tr.
Siyasi görevi
Önce gelen:
Naci Tınaz
Türkiye Millî Savunma Bakanı
5 Nisan 1940 - 12 Kasım 1941
Sonra gelen:
Ali Rıza Artunkal
Önce gelen:
Zeynel Abidin Özmen
Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanı
10 Haziran 1935 - 28 Aralık 1938
Sonra gelen:
Hasan Âli Yücel