Şükrü Kaya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mehmet Şükrü Kaya
Türkiye İçişleri Bakanı
Görev süresi
1 Kasım 1927 – 11 Kasım 1938
Başbakan İsmet İnönü
Celal Bayar
Yerine geldiği Mehmet Cemil Uybadın
Yerine gelen Refik Saydam
Türkiye Dışişleri Bakanı
Görev süresi
21 Kasım 1924 – 3 Mart 1925
Başbakan Ali Fethi Okyar
Yerine geldiği İsmet İnönü
Yerine gelen Tevfik Rüştü Aras
Türkiye Büyük Millet Meclisi
2., 3., 4. ve 5. dönem milletvekili
Seçim Bölgesi 1923 – Muğla
1927 – Muğla
1931 – Muğla
1935 – Muğla
Kişi bilgileri
Doğum 1883
İstanköy, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 10 Ocak 1959 (76 yaşında)
İstanbul, Türkiye Cumhuriyeti
Partisi Cumhuriyet Halk Partisi
Bitirdiği okul Galatasaray Lisesi, Paris Üniversitesi

Mehmet Şükrü Kaya (1883, İstanköy - 10 Ocak 1959, İstanbul), Osmanlı Devleti'nin son yıllarında çeşitli devlet görevleri yaptıktan sonra, Kurtuluş Savaşı'na katılmış, savaşın ardından kısa bir dönem İzmir Belediye Başkanlığını üstlendikten sonra Atatürk'ün yakın çalışma arkadaşlarından biri olmuş devlet ve siyaset adamıdır.


1883'de İstanköy'de doğdu. İlk ve ortaöğrenimini İstanköy'de yaptı. Midilli İdadisi'ni bitirdi. İstanbul'a giderek Galatasaray Sultanisi'ne girdi, burada okurken aynı zamanda Hukuk Mektebi'ne devam etti. 1908 yılında Hukuk Mektebi'ni bitirince Paris'e gitti, burada Hukuk Fakültesini bitirdi.

Türkiye'ye dönünce Hariciye Nezaretinde kâtiplikle devlet hizmetine başladı. Mülkiye müfettişi oldu. Aşair ve Muhacirin (Aşiretler ve göçmenler) Genel Müdürü oldu. Mülkiye Müfettişi olarak Anadolu'da ve Irak'ta bulundu. Sonra görevinden ayrılarak İzmir'e gitti. Buca Sultanisinde bir süre öğretmenlik yaptı. Mondros Mütarekesinden sonra İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyetine girerek dış ilişkiler bölümünde çalıştı. Milli Mücadele için yaptığı çalışmalar yüzünden tutuklanarak İstanbul'daki Bekirağa Bölüğüne gönderildi.

İstanbul'un işgalinden sonra Malta'ya sürüldü. Malta'dan kaçarak Avrupa'ya gitti. Bir süre İtalya ve Almanya'da kaldıktan sonra Anadolu'ya geldi ve Milli Mücadeleye katıldı. Birinci Lozan Konferansı'na giden heyette danışman olarak çalıştı. Konferansta bulunduğu sırada İzmir Belediye Başkanlığına seçildi. II. Dönem Menteşe, III., IV.ve V. Dönem Muğla Milletvekilliği yaptı. 1924 yılında 2. İsmet Paşa Hükümetinde Tarım Bakanlığı yaptı. Fethi Bey Hükümetinde Dışişleri Bakanlığına getirildi (1923-1924). Hükümetin istifasıyla bu görevden ayrıldı. 4. İsmet Paşa Hükümetinde İçişleri Bakanlığı'nda bulundu. Bundan sonra Atatürk'ün ölümüne kadar kurulan bütün hükümetlerde (1927-1938) aynı görevi sürdürdü. Cumhuriyet tarihinde en uzun süre (4028 gün) İçişleri Bakanlığı yapan siyasetçidir.

Bu arada CHP Genel Sekreterliğine de getirilmişti ama Atatürk'ün vefatından sonra Cumhurbaşkanı seçilen İsmet İnönü, Başvekil Celâl Bayar'dan, Dahiliye Vekili Şükrü Kaya ve Hariciye Vekili Dr. Tevfik Rüştü Aras'ın derhal istifa etmelerini istemesi üzerine 11 Kasım 1938'de bakanlık görevinden ayrıldı.

Siyasetin yanı sıra yazarlık yapmış olan Şükrü Kaya, Daniel Defoe'dan Robinson Crusoe (1923), Henri Béraud'dan Şişko (1924), Charles Rist ve Charles Gide'den Günümüze Kadar İktisadi Mezhepler Tarihi (1927), Bukley'den Eski Yunan Masalları ve Albert Mathiez'den Fransız İhtilali (1950) adlı eserleri Türkçeye çevirdi.

Cumhuriyet gazetesinde makaleler yazan Şükrü Kaya'nın 1927-1937 yılları arasındaki konuşmaları ve yazıları da kitap olarak yayımlandı. Ayrıca 1935-1938 yıllarındaki söylevlerinin bir bölümü, Türkçe ve Fransızca broşür olarak çıktı. Şükrü Kaya 1959 yılında İstanbul'da öldü.

Siyasi görevi
Önce gelen:
Mehmet Cemil Uybadın
Türkiye İçişleri Bakanı
1 Kasım 1927 - 11 Kasım 1938
Sonra gelen:
Refik Saydam
Önce gelen:
İsmet İnönü
Türkiye Dışişleri Bakanı
21 Kasım 1924 - 4 Mart 1925
Sonra gelen:
Tevfik Rüştü Aras
Önce gelen:
Zekai Apaydın
Türkiye Tarım Bakanı
31 Ağustos 1924 - 21 Kasım 1924
Sonra gelen:
Hasan Fehmi Ataç