Refik Saydam
Vikipedi, özgür ansiklopedi
 |
|
| Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı | |
|---|---|
| Görev aralığı 25 Ocak 1939 – 8 Temmuz 1942 |
|
| Önce gelen | Celâl Bayar |
| Sonra gelen | Şükrü Saraçoğlu |
|
Doğum |
1881 İstanbul, Osmanlı Devleti |
| Ölüm | 8 Temmuz 1942 İstanbul, Türkiye |
| Siyasi parti | Cumhuriyet Halk Partisi (1935) |
İbrahim Refik Saydam, (d. 8 Eylül 1881, İstanbul – ö. 8 Temmuz 1942, İstanbul). Türk hekim, siyasetçi. Türkiye Cumhuriyeti'nin 4. başbakanıdır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Yaşamı
8 Eylül 1881 günü İstanbul'un Fatih ilçesinde, Çırçır Mahallesi'nde dünyaya geldi[1]. Mahalle mektebinin ardından Fatih Askeri Rüştiyesi'ne (1892) ve İstanbul Kuleli Askeri İdadisi'ne (1896) girdi.
Askeri Tıbbiyeyi Doktor Yüzbaşı olarak 22 Ekim 1905 günü bitiren Refik Bey, üç yıl Gülhane Askerî Tıp Akademisi'nde Embriyoloji ve Histoloji bölümlerinde çalıştı. 1910 yılında eğitim için yurt dışına gitti. Almanya'da Berlin askeri tıp akademisinde Brandenburg, Danzig, Spandou ve Scharite'te eğitim gördü. Balkan Savaşı'nın çıkacağı belli olunca İstanbul'a döndü (1912).
[değiştir] Balkan Savaşı yılları
Balkan Savaşı'nda Antalya'da ve Çatalca cephesinde Kolera hastalığını önleyici çalışmalar yaptı. 1914'te atandığı sahra genel sağlık müfettiş muavinliği sırasında bakteriyoloji enstitüsünü örgütleyerek tifo, dizanteri, veba ve kolera aşılarının, tetanos ve dizanteri serumlarının burada üretilmesini ve I. Dünya Savaşı boyunca ordu ihtiyacının karşılanmasını sağladı. Salgın hastalıklarla mücadelesini Hasankale'de cephe hizmetinde sürdürdü.
Tifüse karşı hazırladığı aşı tıp literatürüne geçti ve I. Dünya Savaşı'nda Alman ordusunda ve Kurtuluş Savaşı'nda kullanıldı.
[değiştir] Milli Mücadeleye katılması
1919'da 9. Kolordu sağlık müfettişi muavinliği görevi ile Mustafa Kemal'in yanında Samsun'a çıkan Refik Bey Erzurum'da Mustafa Kemal'in karargâhı dağıtıldıktan sonra Erzurum askeri hastanesi bulaşıcı hastalıklar servisi şefliğine atandı. Fakat bu görevi kabul etmeyerek ordudan ayrıldı. Erzurum ve Sivas kongrelerinin çalışmalarına katıldı.
[değiştir] Siyaset yaşamı
1920'de TBMM'ye Doğubeyazit milletvekili ve Milli Savunma Vekaletine bağlı Sıhhiye Dairesi Başkanı olarak girdi. İkinci dönemden başlayarak üyeliğini İstanbul milletvekili olarak sürdürdü. Aynı yıl Sağlık ve Sosyal Yardım (Sıhhat ve İçtimai Muavenet) bakanı seçildi. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk sağlık bakanı olan Refik Bey 14 yıl sürecek olan bu görevinde sağlık hizmetlerinin temellerini attı. 1924'de Ankara'da ve daha sonra Erzurum, Diyarbakır, Sivas ve diğer birçok ilde memleket hastaneleri, doğum ve çocuk bakımevleri açtı. Ayrıca bu konuda eleman yetiştirilmesine önem vererek sağlık kursları, tıp öğrenci yurtları 1928'de Hıfzısıhha Enstitüsünü ve Mektebini, İstanbul ve Ankara'da verem savaş dispanserlerini kurdu.
Medeni Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra Atatürk kendisine Saydam soyadını verdi. 1931- 1938 yıllarında zaman zaman Eğitim ve Maliye Bakanlıklarına vekaleten bakan Refik Saydam, Atatürk'ün ölümünden sonra içişleri bakanlığı, CHP genel sekreterliği ve 15 yıl Kızılay başkanlığı yaptı.
1939-1942 yılları arasında başbakan iken, sağlık konusuna ayrıca önem verem Refik Saydam "Devlet idaresi A'dan Z'ye bozuktur, düzeltmek ister" diyerek devlet yönetiminde köklü bir reform taraftarı olduğunu dile getirmişti. 8 Temmuz 1942'de İstanbul'un besin sorununun düzenlenmesi için yaptığı inceleme gezisinde hayatını kaybetti
[değiştir] Kaynakça
| Önce gelen: Celâl Bayar |
Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı 25 Ocak 1939 - 8 Temmuz 1942 |
Sonra gelen: Şükrü Saraçoğlu |
| Önce gelen: Adnan Adıvar Rıza Nur Mazhar Germen |
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanı 10 Mart 1921 - 20 Aralık 1921 30 Ekim 1923 - 21 Kasım 1924 4 Mart 1925 - 25 Ekim 1937 |
Sonra gelen: Rıza Nur Mazhar Germen Ahmet Hulusi Alataş |
| Önce gelen: Cemal Hüsnü Taray Reşit Galip |
Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanı 17 Eylül 1930 - 26 Eylül 1930 13 Ağustos 1933 - 26 Ekim 1933 |
Sonra gelen: Esat Sagay Yusuf Hikmet Bayur |
 |
Kurtuluş Savaşı Dönemi Cumhuriyet Dönemi |
Rıza Nur • Hamdullah Suphi Tanrıöver • Mehmet Vehbi Bolak • İsmail Safa Özler • Hüseyin Vasıf Çınar • Şükrü Saraçoğlu • Mustafa Necati Uğural • İsmet İnönü • Recep Peker • Cemal Hüsnü Taray • Refik Saydam • Esat Sagay • Reşit Galip • Yusuf Hikmet Bayur • Zeynel Abidin Özmen • Saffet Arıkan • Hasan Âli Yücel • Reşat Şemsettin Sirer • Hasan Tahsin Banguoğlu • Hüseyin Avni Başman • Nuri Özsan • Ahmet Tevfik İleri • Rıfkı Salim Burçak • Hüseyin Celal Yardımcı • Ahmet Özel • Mehmet Atıf Benderlioğlu • Fehmi Yavuz • Bedrettin Tuncel • Turhan Feyzioğlu • Ahmet Tahtakılıç • Mehmet Hilmi İncesulu • Şevket Raşit Hatipoğlu • İbrahim Öktem • Nevzat Cihat Bilgehan • Orhan Dengiz • Mehmet İlhami Ertem • Orhan Oğuz • Şinasi Orel • İsmail Hakkı Arar • Sabahattin Özbek • Mustafa Üstündağ • Safa Reisoğlu • Ali Naili Erdem • Nahit Menteşe • Mustafa Necdet Uğur • Orhan Cemal Fersoy • Hasan Sağlam • Vehbi Dinçerler • Metin Emiroğlu • Hasan Celal Güzel • Avni Akyol • Köksal Toptan • Nevzat Ayaz • Turhan Tayan • Mehmet Sağlam • Hikmet Uluğbay • Metin Bostancıoğlu • Necdet Tekin • Erkan Mumcu • Hüseyin Çelik • Nimet Çubukçu
İcra Vekillleri Heyeti Reisi: Fevzi Çakmak
Umuru Şeriye (Diyanet) Vekili: Mustafa Fehmi Gerçeker → Abdullah Azmi Torun • Adliye Vekili: Refik Şevket İnce • Müdafa-i Milliye Vekili: Fevzi Çakmak • Refet Bele • Kazım Özalp • Dahiliye (İçişleri) Vekili: Ata Bey → Refet Bele → Ali Fethi Okyar • Hariciye Vekili: Yusuf Kemal Tengirşenk • İktisat Vekili: Hasan Saka • Sırrı Day • Mahmut Celal Bayar • Maliye Vekili: Hasan Fehmi Ataç • Hasan Saka • Maarif Vekili: Hamdullah Suphi Tanrıöver • Mehmet Vehbi Bolak • Nafia (Bayındırlık) Vekili: Ömer Lütfi Argeşo → Feyzi Pirinççioğlu → Hüseyin Rauf Orbay Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Refik Saydam • Rıza Nur
|
Recep Peker • Şükrü Kaya • Refik Saydam • Faik Öztrak • Ahmet Fikri Tüzer • Memduh Şevket Esendal • Nafi Atuf Kansu • Tevfik Fikret Sılay • Kasım Gülek • İsmail Rüştü Aksal • Kemal Satır • Bülent Ecevit • Şeref Bakşık • Kamil Kırıkoğlu • Orhan Eyüboğlu • Mustafa Üstündağ • Ertuğrul Günay • Adnan Keskin • Tarhan Erdem • Oya Araslı • Önder Sav |
Beşvekil ve Hariciye Vekili: İsmet İnönü
Şeriye (Diyanet) Vekili: Mustafa Fevzi Sarhan · Adliye Vekili: Seyit Bey · Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Reisi (Genelkurmay Başkanı): Fevzi Çakmak · Müdafaa-i Milliye (Milli Savunma) Vekili: Kazım Özalp · Dahiliye (İçişleri) Vekili: Ahmet Ferit Tek · Maliye Vekili: Hasan Fehmi Ataç (→2.1.1924) → Mustafa Abdülhalik Renda · İktisat Vekili: Hasan Saka · Maarif Vekili: İsmail Safa Özler · Mübadele, İmar ve İskân Vekili: Mustafa Necati Uğural · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Ahmet Muhtar Cilli (→19.1.1924) → Süleyman Sırrı Bey · Sıhhiye Vekili: Refik Saydam
Başvekil ve Hariciye Vekili: İsmet İnönü
Adliye Vekili: Mustafa Necati Uğural · Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) Vekili: Kazım Özalp · Dahiliye (İçişleri) Vekili: Ahmet Ferit Tek · Maliye Vekili: Mustafa Abdülhalik Renda (→21.5.1924) → Mehmet Recep Peker · Maarif Vekili: Hüseyin Vasıf Çınar · Mübadele, İmar ve İskan Vekili: Mahmut Celâl Bayar (→7.7.1924) → Refet Canıtez · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Süleyman Sırrı Bey · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Refik Saydam · Ziraat Vekili:: Zekai Apaydın (→20.8.1924) → Şükrü Kaya · Ticaret Vekili:: Hasan Saka
Başvekil: İsmet İnönü
Adliye Vekili: Mahmut Esat Bozkurt · Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) Vekili: Mehmet Recep Peker · Dahiliye Vekili: Mahmut Cemil Uybadın · Hariciye Vekili: Tevfik Rüştü Aras · Maliye Vekili: Hasan Saka · Mustafa Abdülhalik Renda · Maarif Vekili: Mustafa Necati Uğural · Hamdullah Suphi Tanrıöver · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Süleyman Sırrı Bey · Ali Cenani · Behiç Erkin · Sıhhiye Vekili: Refik Saydam · Ziraat Vekili:: Mehmet Sabri Toprak · Ticaret Vekili:: Ali Cenani · Mustafa Rahmi Köken · Bahriye (Denizcilik) Vekili:: İhsan Eryavuz
Başvekil: İsmet İnönü
Adliye Vekili: Mahmut Esat Bozkurt · Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) ve Bahriye Vekaleti Vekili: Mustafa Abdülhalik Renda · Dahiliye Vekili: Şükrü Kaya · Hariciye Vekili: Tevfik Rüştü Aras · İktisat Vekili: Şakir Kesebir · Mustafa Rahmi Köken · Maliye Vekili: Şükrü Saracoğlu · Maarif Vekili: Mustafa Necati Uğural · Mehmet Recep Peker · Hüseyin Vasıf Çınar · İsmet İnönü · Cemal Hüsnü Taray · Refik Saydam · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Behiç Erkin · Mehmet Recep Peker · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekili: Refik Saydam · Ziraat Vekili ve Ticaret Vekaleti Vekili:: Mustafa Rahmi Köken
Başvekil: İsmet İnönü
Adliye Vekili: Yusuf Kemal Tengirşenk · Müdafa-i Milliye Vekili: Zekai Apaydın · Mustafa Abdülhalik Renda · Dahiliye Vekili: Şükrü Kaya · Hariciye Vekili: Tevfik Rüştü Aras · İktisat Vekili: Mustafa Şeref Özkan · Maliye Vekili: Şükrü Saracoğlu · Mustafa Abdülhalik Renda · Maarif Vekili: Esat Sagay · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Hilmi Uran · Zekai Apaydın · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekili: Refik Saydam ·
Başvekil: İsmet İnönü
Adliye Vekili: Şükrü Saracoğlu · Müdafa-i Milliye Vekili: Zekai Apaydın · Dahiliye Vekili: Şükrü Kaya · Hariciye Vekili: Tevfik Rüştü Aras · İktisat Vekili: Mustafa Şeref Özkan · Mahmut Celâl Bayar Maliye Vekili: Fuat Ağralı · Mustafa Abdülhalik Renda · Maarif Vekili: Esat Sagay · Refik Saydam · Reşit Galip Bey · Zeynel Abidin Özmen · Yusuf Hikmet Bayur · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Ali Çetinkaya · Hilmi Uran · Fuat Ağralı · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekili: Refik Saydam
Başvekil: İsmet İnönü
Gümrük ve İnhisarlar Vekili: Ali Rana Tarhan · Adliye Vekili: Şükrü Saracoğlu · Yusuf Kemal Tengirşenk · Müdafa-i Milliye Vekili: Kazım Özalp · Dahiliye Vekili: Şükrü Kaya · Hariciye Vekili: Tevfik Rüştü Aras · Maliye Vekili: Fuat Ağralı · İktisat Vekili: Mahmut Celâl Bayar Maarif Vekili: Zeynel Abidin Özmen · Saffet Arıkan · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Ali Çetinkaya → (v.) Sırrı Day → Ali Çetinkaya · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekili: Refik Saydam · Ziraat Vekili: Şakir Kesebir · Reşat Muhlis Erkmen
Başvekil: Mahmut Celâl Bayar
Gümrük ve İnhisarlar Vekili: Ali Rana Tarhan · Adliye Vekili: Hilmi Uran · Tevfik Fikret Sılay Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) Vekili: Kazım Özalp · Naci Tınaz Dahiliye Vekili: Refik Saydam · Hariciye Vekili: Şükrü Saracoğlu · İktisat Vekili: Hüseyin Hüsnü Çakır · Şakir Kesebir Maliye Vekili: Fuat Ağralı · Maarif Vekili: Saffet Arıkan · Hasan Âli Yücel Nafia (Bayındırlık) Vekili: Ali Çetinkaya · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Ahmet Hulusi Alataş · Ziraat Vekili: Faik Kurdoğlu ·
Başvekil: Refik Saydam
Gümrük ve İnhisarlar Vekili: Ali Rana Tarhan · Adliye Vekili: Tevfik Fikret Sılay · Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) Vekili: Naci Tınaz · Dahiliye Vekili: Faik Öztrak · Hariciye Vekili: Şükrü Saraçoğlu · Maliye Vekili: Fuat Ağralı · İktisat Vekili: Hüseyin Hüsnü Çakır · Maarif Vekili: Hasan Âli Yücel · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Ali Çetinkaya · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Ahmet Hulusi Alataş · Ziraat Vekili: Reşat Muhlis Erkmen ·
Başvekil: Refik Saydam
Başvekil: Ahmet Fikri Tüzer
Gümrük ve İnhisarlar Vekili: Raif Karadeniz · Ali Rana Tarhan · Adliye Vekili: Tevfik Fikret Sılay · Ali Fethi Okyar · Hasan Safyettin Menemencioğlu · Müdafa-i Milliye (Milli Savunma) Vekili: Saffet Arıkan · Naci Tınaz · Ali Rıza Artunkal · Dahiliye Vekili: Faik Öztrak · Ahmet Fikri Tüzer · Hariciye Vekili: Şükrü Saraçoğlu · İktisat Vekili: Hüseyin Hüsnü Çakır · Sırrı Day · Maarif Vekili: Hasan Âli Yücel · Nafia (Bayındırlık) Vekili: Ali Fuat Cebesoy · Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye (Sosyal Yardım) Vekili: Ahmet Hulusi Alataş · Muharebe ve Münakalat (Haberleşme) Vekili: Ali Çetinkaya · Cevdet Kerim İncedayı · Mehmet Fahri Engin · Ziraat Vekili: Reşat Muhlis Erkmen · Ticaret Vekili: Nazmi Topçuoğlu · Cezmi Erçin · Mümtaz Ökmen ·
