Suat Hayri Ürgüplü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Suat Hayri Ürgüplü
Türkiye Başbakanı
Görev süresi
20 Şubat 1965 – 27 Ekim 1965
Yerine geldiği İsmet İnönü
Yerine gelen Süleyman Demirel
Cumhuriyet Senatosu Başkanı
Görev süresi
28 Ekim 1961 – 6 Kasım 1963
Yerine geldiği Makam oluşturuldu
Yerine gelen Enver Aka
Türkiye Büyük Millet Meclisi
6., 7. ve 9. dönem milletvekili
Seçim Bölgesi 1939 – Kayseri
1943 – Kayseri
1950 – Kayseri
Kişi bilgileri
Doğum 1 Ocak 1903(1903-01-01)
Şam, Osmanlı Devleti
Ölüm 26 Aralık 1981 (78 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Partisi Cumhuriyet Halk Partisi
Demokrat Parti
Adalet Partisi
Eşi Nigar Ürgüplü (1933-1981)
Çocukları Hayri Suat Ürgüplü (1936-)

Suat Hayri Ürgüplü (1903, Şam - 26 Aralık 1981, İstanbul) 13 Ağustos 1903 tarihinde Şam'da doğdu. I. Dünya Savaşı'na katılma fetvasını veren Şeyhülislam Ürgüplü Hayri Efendi'nin oğludur. Lâle Devri'nin sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın soyundandır. Galatasaray Lisesi'nden sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni 1926 yılında bitirdi. Çeşitli devlet hizmetlerinde bulundu. Türkiye-Yunanistan 1924 Nüfus Mübadelesi mahkemelerinde çalıştı. Galatasaray Spor Kulübü'nde atletizm yaptı.

İstanbul Ticaret Mahkemesi yargıçlığında bulundu (1929-1932). 1939 ve 1943'te Kayseri Milletvekili seçildi. 2. Şükrü Saraçoğlu kabinesinde Gümrük ve Tekel Bakanı oldu.

Bakanlığında kahve ithalatı konusunda yolsuzluklar olduğu yolunda dedikodular çıkınca örnek bir davranışta bulundu:

Adımın da karıştığı kahve yolsuzluğuyla ilgili, bakanlığımda bir komisyon kurulmuştur. Bu teftiş heyetinin selametle çalışabilmesi için, benim, bu bakanlık koltuğundan ayrılmam gerekir; aksi halde, komisyonu etkilerim, sağlıklı bir karar oluşmaz. O nedenle, siyasi ahlak gereği, bakanlıktan istifa ediyorum.

Daha sonra Yüce Divan'da yargılandı, aklandı ve siyasi hayatında bir yürütme organında, çok daha sonra, 1965'te kurulan hükumetin başbakanı olarak devam etti. Bu olay, halen bazı okullarda idare hukuku dersinde okutulmaktadır.

1950'de tekrar TBMM'ye dõndü. 1952 yılına kadar Demokrat Parti Kayseri Milletvekilliği yaptı. Avrupa İstişari Meclisi'nde başkan yardımcılığı görevinde bulundu. 1952'de parlamentodan ayrılarak Bonn Büyükelçiliğine getirildi. 1955'te Londra, 1959'da Washington, 1960'da Madrid Büyükelçiliğine atandı. 1961 seçimlerine katılarak Adalet Partisi Kayseri Senatörü seçildi. Cumhuriyet Senatosu'nun ilk başkanı oldu. Bu görevi tamamladıktan sonra 1965 yılında (İsmet İnönü'nün başbakanlıktan istifa ettiği 5 Şubat tarihinden 10 Ekim 1965 genel seçimleri sonrasına kadar) Adalet Partisi'nin öncülüğündeki koalisyon hükumetinin başkanlığını yaptı. 1966'da kontenjan senatörü seçildi.1972'ye kadar bu görevde kaldı. 26 Aralık 1981 tarihinde saat 06:35'te 13 yıldır muzdarip olduğu kalp hastalığından dolayı vefat etti. Mezarı Edirnekapı Şehitliği'ndedir.

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Suat Hayri Ürgüplü'nün babası Hayri Efendi Osmanlı Devleti'nin son döneminde Şeyhülislamlık yapmış bir din adamıydı. Eşi Nigar Hanım ile 1933 yılında evlenen Ürgüplü'nün bu evlilikten Hayri Suat adında bir oğlu vardı. Hayri Suat Ürgüplü ise 1966 yılında Eski Irak Kralı Faysal'ın nişanlısı ve aynı zamanda son Osmanlı Padişahı Vahdettin'in torunu Prenses Hanzade'nin kızı Prenses Fazıla ile evliydi. Bu evlilikten iki torunu bulunmaktaydı.[1]

Siyasi görevi
Önce gelen:
İsmet İnönü
Türkiye Başbakanı
20 Şubat 1965 - 27 Ekim 1965
Sonra gelen:
Süleyman Demirel
Önce gelen:
Önce gelen yoktur.
Cumhuriyet Senatosu Başkanı
28 Ekim 1961 - 6 Kasım 1963
Sonra gelen:
Enver Aka
Önce gelen:
Raif Karadeniz
Türkiye Gümrük ve Tekel Bakanı
9 Mart 1943 - 13 Şubat 1946
Sonra gelen:
Tahsin Çoşkan