Turan Dursun

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Turan Dursun
Turan Dursun.jpg
Doğum 1934
Gümüştepe, Şarkışla, Sivas
Ölüm 4 Eylül 1990
İstanbul
Milliyet Türk
Meslek Yazar, eski imâm, müftü
Akım İbn-i Râvendî-Dehriyyun, Materyalizm-Maddecilik

http://www.turandursun.net/

Turan Dursun (1934 - 4 Eylül 1990), Türk yazar, düşünür, eski imâm ve müftü. İbn-i Râvendî'nin tâkipçilerinden olup, yapmış olduğu araştırmalarında İslâmiyeti ve peygâmberi Muhammed'i ağır bir şekilde eleştirmiştir.[1][2] Monoteistik dinler tarihi eğitimi görüp ateist olmadan önce müftü olarak çalışmıştır. İslâm dinini açıkça eleştirdiğinden ötürü köktendinci kesim tarafından tehditler almıştır. 4 Eylül 1990'da evinin önünde uğradığı suikast sonucunda yaşamını yitirmiştir.

Yaşam öyküsü[değiştir | kaynağı değiştir]

1934'te Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Gümüştepe köyünde İmâmiye-i İsnâ‘aşer’îyye mezhebine bağlı Câferî bir ailenin evlâdı olarak dünyaya geldi. Ailesinin sekiz çocuğundan biriydi. Henüz beş yaşındayken tüm ailesiyle birlikte Ağrı’nın Tutak ilçesinde dedesinden kalma yerlere tekrar sahip olmak ve oraları işletmek umuduyla göç ettiler.

Babasının arzularına yönelik eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Babası aileyi geçindirmek üzere köylerde imâmlık yapmaya başladı. Kıt kanâat geçinen babasının tek arzusu, oğlunun "İmâmet (İsnâ'aşerîyye i'tikadı)" esâsları doğrultusunda İmâmet (İsnâ'aşerîyye-Câʿfer’îyye Şiîliği i'tikadı) merkezi konumunda bulunan Basra ve Kûfe’de çok kuvvetli bir din eğitimi alarak eşi benzeri görülmemiş bir din âlimi olmasıydı. Bu amaca yönelik olarak babası oğlunu yatılı din okullarına, Kur'an kurslarına, ve bir çok ünlü hocanın yanına eğitim alması için gönderdi. Bu hocalardan dini eğitimi alabilmek için Ağrı'dan Muş'a, Adana'ya ve oradan da Türkiye'nin bir çok şehrine, kasabasına ve köyüne gitti. Biri hariç tüm hocalarından bedava eğitim gördü. İşte bu hocadan ders alabilmek için kendisinden istenilen zamanın parasıyla 100 TL'yi ödeyebilmek için hem esans satmaya, hem de hocalık yapmaya başladı. Kendisine hocalık yapan bu kişi ise daha sonraları Ankara Elmadağ Müftülüğü'ne atandı.

Kendi mezhebî tercihleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Diyânet İşleri Başkanlığı’nın İlâhiyat Fakülteleri’nde sürdürdüğü Sünnî-Hanefî-Mâtûridîyye İ'tikadî mezhebi ana ilkelerine dayalı olarak verilen eğitim karşısında ailesinden öğrendiği İmâmet (İsnâ'aşerîyye-Câʿfer’îyye Şiîliği i'tikadı)’nın esâslarına bağlı kalmak suretiyle bir ilâhiyat eğitimini alamayacağını anlayayarak, Monoteistik dinler tarihi eğitimi almaya karar verdi.[3] Askerlik çağına ulaşana kadar Kürtçe, Çerkezce ve Arapça öğrendi. Antropolojiyle de yakından ilgilendi.

Müftülük yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Müftülük sınavını kazandıktan sonra ilkokul diploması olmadığı için tayini yapılamadı. Bu yüzden İstanbul Mahmutpaşa İlkokulu'nu kısa sürede dışarıdan bitirdi. Sivas müftüsü iken de ortaokulu dışardan bitirdi ve en son liseyi tam bitirmek üzereyken ölümcül bir silahlı saldırıya hedef oldu.

İlk imâmlık deneyimlerini askere alınmadan önce Tarsus'a bağlı Baltalı köyünde yaptı. Askerliğinden sonra, İstanbul'da bulunan İsmailağa ve Üçbaş medreselerinde hocalık yaptı. Daha sonra müftülük yılları başladı. İlk olarak Tekirdağ'da müftü yardımcısı olarak göreve başladı. Ardından Gemerek'te, Altındağ'da, Sivas'ta ve son olarak da Sinop'un Türkeli ilçesinde müftü olarak görevde bulundu. 1958 yıllında başlayan müftülük görevi 1966'da son buldu. Bu yıllar arasında bir çok şeye tanık oldu ve sürgün edildi.[4] Daha sonra Müftülükten ayrılarak TRT'ye geçti. TRT'de prodüktör olarak çalıştı ve TRT'den emekli oldu.[5]

Müftü iken İslâmiyeti, Hıristiyanlığı ve Yahudiliği hem kendi kaynaklarından, hem de diğer kaynaklardan yararlanarak daha detaylı bir şekilde birbiriyle karşılaştırıp, kökenlerini aramaya yönelik çalışmalar yürüttü.[6] Yürüttüğü bu yoğun çalışmaların yanında söylence ve hikâyeleri de okudu. Sürdürdüğü bu yoğun çalışmalar ile okuduğu efsane ve öykülerin etkisi altında da kalan Turan Dursun'nun dinî inancında büyük sarsıntılar meydana geldi.[7] Neticede, dinî inancında hâsıl olan bu ikilem ve tezahürlerin etkisi altında müftülük görevinden istifâ etti.

Prodüktörlük ve yazarlık yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir arkadaşının önerisiyle Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nda ambar memurluğu, malzeme memurluğu, koruma memurluğu ve evrak memurluğu gibi görevlerde çalıştı. Ardından prodüktör sınavlarına girdi ve başarılı oldu. Bundan sonra TRT Kültür Müdürlüğü'nde dinsel yayınların hazırlanmasında prodüktör olarak çalıştı ve bir çok yapıma imzasını attı. Bunlardan en çok yankı uyandıranlar ise şunlardır: Tarihte Türkler, Başlangıcından Bu Yana İnsanlık ve Akşama Doğru. Araştırmasını kendisinin yaptığı ama bir türlü yapımına izin verilmeyen Birinci Büyük Millet Meclisi Öncesi ve Sonrası adlı yapıtı vardır. TRT'deki 16 yıllık görevinden 1982 yılında emekliye ayrıldı.

1987 yılında Doğu Perinçek'le tanıştı ve onun yardımıyla 2000'e Doğru adlı dergide Din Bilgisi adında bir sayfada yazmaya başladı. Daha sonra Saçak, Teori ve Yüzyıl gibi dergilerde de yazdı. Bunun yanı sıra birçok kitabı yayına hazırladı. İbn Haldun'un Mukaddime adlı eserini Türkçeye çevirdi.[8][9] Hazırlamakta olduğu kapsamlı Kur'an Ansiklopedisi'nin ilk 8 cildini tamamlayabildi.

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Turan Dursun, 4 Eylül 1990 tarihinde İstanbul'da evinden çıkıp işe giderken uğradığı bir silahlı saldırı sonucu öldürüldü. Dört yıl sonra, İslami Hareket Örgütü'ne yönelik operasyonda cinayetin çözüldüğü açıklandı. Örgüt üyesi Arif kod adlı Tamer Aslan, Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde verdiği ifadede Turan Dursun'un öldürülmesine nasıl karar verdiklerini şöyle anlattı:

Mesut [kod adlı İrfan Çağrıcı], yazarlık yapan ve yazdığı yazılarda Hz. Peygamber efendimizle kutsal Kur'an-ı Kerim'i küçük düşüren Turan Dursun'un öldürülmesi gerektiğini söyledi. Bunun üzerine benle kod adı Kemal olan kişiyle önce bu konuya itiraz ettik. Çünkü bu şahıs öldürüldüğünde basın bu olayı abartılı olarak halka yansıtacak bundan dolayı da şahsa kötülükten ziyade iyilik yapmış olacağız kanaati benle Kemal'de hakimdi. Biz bu görüşümüzü Mesut'a ilettiğimizde bizimle 15 gün görüşmedi. Mesut, tekrar Turan Dursun'un öldürülmesi olayını yinelemesi üzerine ben ve Kemal olayın istihbaratını yapmak üzere görev aldık.[10]

Bu cinayetle ilgili yakalanan İslami Hareket Örgütü üyelerinden İrfan Çağrıcı müebbet hapisle cezalandırılmış olup halen tutukludur. Turan Dursun cinayetinin tetikçisi olan Muzaffer Dalmaz ise halen yurt dışında firardadır.[11]

Turan Dursun anısına her yıl Turan Dursun Araştırma ve İnceleme Ödülü verilmektedir.

Uzmanlık alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Fıkıhçı, İslam Hukukçusu
  • Kelamcı, İslam Kelamcısı
  • Hadis Bilimcisi
  • Doğu Bilimcisi
  • Din Etnoloğu [12]

Kitapları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Allah
  • Din Bu 1: Tanrı ve Kur'an
  • Din Bu 2: Hz. Muhammed
  • Din Bu 3: İslâm'da Toplum ve Lâiklik
  • Din Bu 4: Tabu Can Çekişiyor
  • Din ve Seks
  • Dua
  • Evren Bir Şaka mı?
  • Kulleteyn
  • Kur'an
  • Kur'an Ansiklopedisi 1: Aba-Akıl
  • Kur'an Ansiklopedisi 2: Akra-Arab
  • Kur'an Ansiklopedisi 3: Arabu-Borç
  • Kur'an Ansiklopedisi 4: Boşa-Dua
  • Kur'an Ansiklopedisi 5: Dua-Hicret
  • Kur'an Ansiklopedisi 6: Hicret-Kafir
  • Kur'an Ansiklopedisi 7: Kalb-Kuşku
  • Kur'an Ansiklopedisi 8: Kuvvet-Mucize
  • Kutsal Kitapların Kaynakları 1
  • Kutsal Kitapların Kaynakları 2
  • Kutsal Kitapların Kaynakları 3
  • Müslümanlık ve Nurculuk (1971)
  • Şeriat Böyle
  • Ünlülere Mektuplar

Çevirileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Hakkında yazılan kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Abit Dursun, Babam Turan Dursun
  • Abit Dursun, Turan Dursun ve Aydınlanma
  • Şule Perinçek, Turan Dursun Hayatını Anlatıyor

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Yonah Alexander; Milton M. Hoenig (2008)
  2. ^ Dursun Işık Tutmayı Sürdürüyor, Cumhuriyet, 4 Eylül 2005
  3. ^ Kulleteyn, Kaynak Yayınları.
  4. ^ Kulleteyn, Kaynak Yayınları
  5. ^ Din Bu-1 Tanrı ve Kur'an Sayfa 247 Kaynak Yayınları
  6. ^ Din Bu
  7. ^ Turan Dursun kimdir?
  8. ^ Mukaddime / İbretler Kitabı, Haberler Divanı - Çeviren: Turan Dursun (2 cilt)
  9. ^ Turan Dursun - Mukaddime (İbn Haldun) İç Sayfalar
  10. ^ İslami teror raporu, Milliyet, 6 Mart 1997.
  11. ^ [1]
  12. ^ Din Bu 1-Tanrı ve Kur'an,Sayfa 247