Balkaş Gölü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 46°10′K 74°20′D / 46.167°K 74.333°D / 46.167; 74.333

Balkaş Gölü
Koordinatlar 45°4′K 76°2′E
Göl türü Kapalı havza
Tuzlu
Kaynakları İli Nehri
Çıkışları Buharlaşma
Etki alanı 413,000 km²
Havza ülkeleri  Kazakistan
Uzunluk 605 km
Genişlik 74 km
Yüzölçümü 16,996 km²
Ortalama derinlik 5.8 m
En derin noktası 25.6 m
Su hacmi 106 km³
Kıyı uzunluğu 2,385 km
Yüzey rakımı 341.4 m
Gölün uydu fotoğrafı

Balkaş Gölü (eski Türkçe: Terinğ köl; Kazakça: Balqaş Kölı) Orta Asya’da bir göldür. Aral Gölü'nden sonra Orta Asya'nın en büyük ikinci gölüdür. 45°4′ Kuzey 76°2′ Doğu koordinatları üzerinde yer alır. Beslendiği başlıca kaynaklar İli Irmağı, Karatal Nehri, Lepsi Irmağı, Aksu Irmağı ve Ayaköz Irmağı'dır. Toplam su havzası 413,000 km²dir. Kazakistan sınırları içerisinde bulunur, maksimum uzunluk 605 km, maksimum genişlik ise doğuda 74 km, batıda 19 km'dir. Yüzölçümü 16.996 km²dir. En derin noktası 25,6 metre iken ortalama derinlik 5,8 metredir. Toplam kıyılarının uzunluğu 2.385 km'dir. Denizden yüksekliği 341,4 metredir.

Gölün tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Göl uzun yıllar boyunca Çin hakimiyetindeydi, Çin'in güneydoğudaki en uç sınırını teşkil ediyordu. Fakat 1864’te Çinlilerin Haksız Antlaşma dedikleri anlaşma ile Balkaş Gölü Rusya'ya bırakıldı. Sovyetler Birliği'nin dağılması ile göl resmen Kazakistan sınırları içinde kaldı.

Nitelikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Göl günümüzde sadece 16,996 km²lik bir alanı kaplamaktadır. Balkaş Gölü'de tıpkı Aral Gölü gibi beslendiği kaynakların kurumasından dolayı küçülmektedir. Gölün batı kanadı tatlı su, doğu kanadı ise tuzlu su içermektedir. Balkaş Bölgesindeki yedi nehirden beslenir, göle en çok su sağlayan İli Nehri'dir. İli Nehri sularını Çin'in Xinjiang bölgesindeki dağlardan özellikle de bahar aylarında eriyen karlardan beslemektedir. Balkaş Gölü tüm diğer içgöller gibi kuruma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Ekonomik katkıları[değiştir | kaynağı değiştir]

İli Nehri'nin ve Balkaş Gölü'nün suları Kazakistan için büyük önemi vardır. Kapçagayskove şehrinde İli Nehri'nde hidroelektrik güç elde etmek için baraj kurulmuştur ve suları hem tarımsal sulamaya hem de sanayi ihtiyaçlarına cevap vermektedir. Balkaş Gölü başlıbaşına balıkçılık için önemli bir kaynaktır.

Çevresel ve siyasal etkenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kazakistan ve Çin arasındaki zayıf ilişkilere ve Batı Çin'de hızla artan sanayi kuruluşlarına bakıldığında İli Nehri'nin kıt sularının üzerindeki gerilim daha da artmaktadır. Benzer politik problemlerden sonra ortaya atılan Aral Gölü'nün kurutulması gibi bir öneriye bakılırsa, Balkaş'da bundan pek farklı değildir.