Seyhun

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Seyhun
Seyhun
Seyhun
Kaynak Narin ve Kara Derya
Ağız Aral Gölü
Uzunluk 2.212 km

Seyhun veya Siri Derya, (Kazakca: Сырдария; Tacikçe: Сирдарё; Özbekçe: Sirdaryo; Farsça:سيردريا) Orta Asya'da bir nehirdir. Ceyhun nehri ile birlikte tarihi Maveraünnehir bölgesini oluştururlar.

İsimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ortaçağ İslami kaynaklarda bu nehir Sayhoun (سيحون) ismiyle bahsedilir, böylece Cennet'teki dört nehirlerden biridir. Oğuzlar Yincü Öküz (İnci nehri), eski Türkler de bu nehire Yenchu-okuz derlerdi.[1], keza "İnci Nehir" anlamına gelirdi. Oğuzlar bu nehir boyunca birçok şehir kurmuşlardır. Bunlar Yenkent (Dizruyin), Cend, Sapran (Sepren), Sugnak ve Sitgün'dür. İlkçağ'da batı'da Jaxartes veya Yaxartes Yunanca'dan gelme ὁ Ιαξάρτης Irmağı olarak bilinirdi.

Kaynakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Irmak Tanrı Dağları (Uygurca: Tengri Tagh), (Çince: 天山 "Tian Shan") Orta Asya'da bulunan büyük dağ sistemlerinden birini oluşturan sıradağlardan iki kol alarak doğar. Kaynakları günümüz Kırgızistan'dan doğan Narin Nehri ile Kara Derya adlarıdaki nehirlerdir ve Fergana Vadisi'inde birleşerek Seyhun'u oluştururlar. Uzunluğu 2,212 km (1,380 mil) olan nehir Aral Gölüne dökülür.

Seyhun'un üzerine birkaç defa tarımsal alanların sulanması ve Enerji üretimi amacıyla Barajlar için inşaa edilmiştir; bunlardan en büyüğü olan Kairakkum (Kajrakkum veya Kayrakum) Barajıdır. Bu barajın hacmi 520 km² ve gövde hacmi 4,16 milyar m³'tür. Seyhun nehrinin kıyılarında yerel halk kara kavak, söğüt ve kamış yetiştirirler.

Kâşgarlı Mahmud haritasında da Seyhun alt havzasını açıkça Oğuz şehirleri bölgesi olarak işaret eder[2].

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Amanjolov, 2002, sayfa 153; Malov, 1951, sayfa 34, 41; DTS, sayfa 269
  2. ^ Tolstav, S. P. Die Städte der Ghuzen in : Sowjet-Ethnographie, Jg. 1947, Heft 13.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]