Cücenler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Cücenler
柔然

330-555
M.S. 500 yılında Rouran Kağanlığı
Başkent Belirlenmemiş
Din Tengricilik
Yönetim Konfederasyon
Kağan
 - M.S. 330 - ? Yùjiǔlǘ Mùgǔlǘ
 - M.S. ? - 555 Yùjiǔlǘ Dèng Shūzǐ
Öncelleri
Ardılları
Siyen-piler
Göktürk Kağanlığı
Hazar Kağanlığı
Kuzey Zhou
Güney Qi
Avarlar
Moğol tarihi
Mongol dominions1.jpg
Türk tarihi
Kashgari map.jpg

Cücenler (Çince: 柔然 pinyin: Róurán; Wade-Giles: Jou-jan ya da 蠕蠕 Ruǎnruǎn, 芮芮 Rúrú, 茹茹, 蝚蠕), Orta Asya kökenli bir kavimdir. Önce 3. yüzyıl ve 6. yüzyıl arasında Asya'nın kuzeyinde faaliyeti gösteren ve çeşitli Moğol ve Türk kavimlerini de içinde barındıran proto Türk hükümdarlığı. Tarihte ilk defa Kağan (可汗) unvanı bu devlette Shelun (郁久閭社侖 / 郁久闾社仑, Yùjiǔlǘ Shèlún) tarafından kullanılmıştır.[1]

Çinliler "Juan-Juan" (Cücen), Türkler "Apar" olarak adlandırıyordu. Çince'de Juan-Juan (Cücen) "çabucak büyüyen her yeri saran böcekler" anlamına gelmektedir[2].

Ancak 6.-9. yüzyıllar arasında Doğu Avrupa'da kuran ve Avrupalıların Avarnu adını verdiği kavim ile aynı olup olmaması kanıtlanmamaktadır.[kaynak belirtilmeli]Çin kaynaklarında “Juan Juan”, Arap ve Bizans kaynaklarında Avar olarak adlandırılan Cücenler, Göktürkler'ce de Apar olarak adlandırılıyordu.[kaynak belirtilmeli]Hiung-nulara bağlı boylardan doğan bu kabile, Uar ve Kun olmak üzere iki büyük kabileye dayanmaktadır.[kaynak belirtilmeli]

Cücenler, 6. yüzyıl sonlarında bugünkü Moğolistan, İç Moğolistan ve Koreye kadar olan toprakları içine alan büyük bir devlet kurdular.[kaynak belirtilmeli] Cücenler, esirlerini mankurtlaştırarak bilincini yitiren adeta robot bir köle yapan tek etnosdur. Özellikle esir edilen veya yurtlarından kaçırılan Kırgız ve Tabgaç Türkleri mankurtlaştırılmıştır. Hür bir insan Cücen topraklarında yaşamak istiyorsa, Tabgaçlardan nefret etmesi yeterliydi.

552 yılında Göktürkler Cücen hakimiyetine son verince Rouran sülaleleri batıya doğru göçtüler. 558 yılında Sabar Türkleriyle karşılaştılar ve Sabarları yağmaladılar. [kaynak belirtilmeli]Karadenizin kuzeyinden geçerek bugünkü Romanya ve Slovakya topraklarına girdiler. Bizansın boşluğundan yararlanarak Balkanları denetimi altına aldılar. [kaynak belirtilmeli]

Cücenler, Orta Asya’da, çeşitli Türk boylarını da egemenliği altına aldılar. 200'lerde Asya’da kurulan Cücenler, 400 yıllarında sınırları İrtiş Irmağı'ndan Kore Yarımadası'na kadar uzanan güçlü bir imparatorluğa dönüştü. Çinliler ile sürekli bir çatışma içinde bulunan Cücenler 458'de giriştikleri savaşı yitirince kuzeye çekilmek zorunda kaldılar. 551'de Bumin Kağan önderliğinde ayaklanan Göktürkler, bağlı oldukları Cücenleri yenerek bu devletin Asya'daki varlığına son verdiler.

Göktürkler tarafından yerlerinden edilen Cücenler, önlerine çıkan Sabarları sürerek Kafkasya bölgesine ulaştılar.[kaynak belirtilmeli]İlerleyen yıllarda ise Balkanlara kadar uzayıp Avar İmparatorluğunu kuran halk Cücenler (Juan-Juanlar) dan başkası değildi.Cücenler; asya steplerinde etnos bir halk olarak tarih sahnesine çıksa da 555 ve sonraki yıllarda batıya yönelmişler ve sabir Türkleriyle bütünleşerek proto Türklük kimliklerinden kurtulup tamamen Türkleşerek avrupada 8. yy' a kadar varlıklarını sürdürmüşlerdir...Frank kralı Şarlman tarafından avrupadaki siyasi devletleri yıkılarak yerli halk arasında hristiyanlaşarak eridiler.

Cücenlerin kağanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Hukukî adı ve Çincesi Çince Soyadı ve adı Taht süresi Yönetiği dönemin adı
Yoktu 郁久閭木骨閭 Yùjiǔlǘ Mùgǔlǘ 4. y.y Yoktu
Yoktu 郁久閭車鹿會 Yùjiǔlǘ Chēlùhuì 4. y.y Yoktu
Yoktu 郁久閭吐奴傀 Yùjiǔlǘ Tǔnúgūi 4. y.y Yoktu
Yoktu 郁久閭跋提 Yùjiǔlǘ Bátí 4. y.y Yoktu
Yoktu 郁久閭地粟袁 Yùjiǔlǘ Dìsùyuán 4. y.y Yoktu
Yoktu 郁久閭匹侯跋 Yùjiǔlǘ Pǐhóubá 4. y.y Yoktu
Yoktu 郁久閭縵紇提 Yùjiǔlǘ Màngētí 4. y.y Yoktu
Yoktu 郁久閭曷多汗 Yùjiǔlǘ Héduōhàn 4. y.y Yoktu
Qiudoufa Khan (丘豆伐可汗) 郁久閭社崙 Yùjiǔlǘ Shèlún 402410 Yoktu
Aikugai Khan (藹苦蓋可汗) 郁久閭斛律 Yùjiǔlǘ Húlǜ 410414 Yoktu
Mouhanheshenggai Khan (牟汗紇升蓋可汗) 郁久閭大檀 Yùjiǔlǘ Dàtán 414429 Yoktu
Chilian Khan (敕連可汗) 郁久閭吳提 Yùjiǔlǘ Wútí 429444 Yoktu
Chu Khan (處可汗) 郁久閭吐賀真 Yùjiǔlǘ Tǔhèzhēn 444450 Yoktu
Shouluobuzhen Khan (受羅部真可汗) 郁久閭予成 Yùjiǔlǘ Yúchéng 450485 Yongkang (永康 Yǒngkāng) 464484
Fumingdun Khan (伏名敦可汗) 郁久閭豆崙 Yùjiǔlǘ Dòulún 485492 Taiping (太平 Tàipíng) 485491
Houqifudaikezhe Khan (侯其伏代庫者可汗) 郁久閭那蓋 Yùjiǔlǘ Nàgài 492506 Taian (太安 Tàiān) 492505
Tuohan Khan (佗汗可汗) 郁久閭伏圖 Yùjiǔlǘ Fútú 506508 Shiping (始平 Shǐpíng) 506507
Douluofubadoufa Khan (豆羅伏跋豆伐可汗) 郁久閭醜奴 Yùjiǔlǘ Chǒunú 508520 Jianchang (建昌 Jiànchāng) 508520
Chiliantoubingdoufa Khan (敕連頭兵豆伐可汗) 郁久閭阿那瓌 Yùjiǔlǘ Ānàgūi 520552 Yoktu
Mi'oukeshegou Khan (彌偶可社句可汗) 郁久閭婆羅門 Yùjiǔlǘ Póluómén 521524 Yoktu
Yoktu 郁久閭鐵伐 Yùjiǔlǘ Tiěfá 552553 Yoktu
Yoktu 郁久閭登注 Yùjiǔlǘ Dēngzhù 553 Yoktu
Yoktu 郁久閭康提 Yùjiǔlǘ Kāngtí 553 Yoktu
Yoktu 郁久閭菴羅辰 Yùjiǔlǘ Ānluóchén 553554 Yoktu
Yoktu 郁久閭鄧叔子 Yùjiǔlǘ Dèng Shūzǐ 555 Yoktu

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 魏書卷一百三〔一〕 列傳第九十一
  2. ^ Jean-Paul Roux, Orta Asya Tarih ve Uygarlığı, [kaynak belirtilmeli]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]