Mustafa Abdülhalik Renda

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mustafa Abdülhalik Renda
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
Görev süresi
1 Mart 1935 – 5 Ağustos 1946
Yerine geldiği Kâzım Özalp
Yerine gelen Kâzım Karabekir
Kişi bilgileri
Doğum 29 Kasım 1881(1881-11-29)
Yanya, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 1 Ekim 1957 (75 yaşında)
Erenköy, Türkiye

Mustafa Abdülhalik Renda (29 Kasım 1881, Yanya - 1 Ekim 1957; Erenköy, Kadıköy, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında bürokrasinin ve siyasetin çeşitli kademelerinde görev yapan Türk siyasetçidir.

29 Kasım 1881'de Yanya'da Yanya eşrafından Rendazade Aslan Efendi'nin oğlu olarak doğdu. Yanya İdadisi Rüştiyesi ve İstanbul İdadisinde orta öğrenimini tamamlayarak 25 Temmuz 1903'te Mülkiye Mektebi'nin yüksek bölümünden diploma aldı.

27 Temmuz 1903'te Ziraat Bankası Muhasebe Kalemi Mukayyit Refiki unvanı ile göreve başladı. 27 Ekim 1903'te Rodos İdadisi matematik, geometri, tarım, sağlık ve Fransızca öğretmenliğine atandı. 11 Ağustos 1904'te Cezayir Bahri Sefit (Ege Adaları) Vilayeti Maiyet Memurluğuna görevlendirildi. 11 Mart 1906'da Tepedelen, 14 Kasım 1908'de Pogon, 18 Ocak 1909'da Delvine Kaymakamlıklarında bulundu. İki kez Berat Mutasarrıflığına, 4 Şubat 1911'de Kavala Kaymakamı iken Çamlık Mutasarrıflığına, 18 Haziran 1911'de Ergir Mutasarrıflığına vekaleten görevlendirildi ve aynı tarihte açığa alındı. 8 Mayıs 1913'te Siirt Mutasarrıflığına, 20 Aralık 1914'te Bitlis Valiliğine, 14 Ekim 1915'te Halep Valiliğine, 29 Nisan 1917'de Dahiliye Vekaleti Müsteşarlığına, 6 Mayıs 1918'de yeniden Halep Vilayeti Valiliğine atandı. Halep'in işgali üzerine 12 Kasım 1918'de Bursa Valiliğine getirildi. Bu göreve gitmeden Damat Ferit Paşa Hükümetince azledildi ve tutuklandı, altı ay sonra Malta'ya sürüldü. Malta dönüşünde 4 Ocak 1922'de İktisat Vekaleti Müsteşarlığına, 20 Ocak 1922'de Dahiliye Vekaleti Müsteşarlığına, 29 Nisan 1922'de Konya Valiliğine atandı. 19 Eylül 1922'de düşman işgalinden kurtarılan İzmir'in yeni Türkiye devleti adına ilk valisi oldu.

30 Temmuz 1923'te Çankırı'dan Milletvekili seçildi. 2 Ocak 1924'te I. İsmet İnönü Hükümetinde 2. kez Maliye Bakanlığına getirildi. II. İsmet İnönü Hükümetinde de 21 Mayıs 1924'e kadar aynı görevini sürdürdü. III. İsmet İnönü Hükümetinde 3. kez Maliye Bakanlığını üstlendi. IV. İsmet İnönü Hükümetinde Milli Savunma Bakanlığına getirildi, V. İsmet İnönü Hükümetinde de aynı bakanlığını korudu. 25 Aralık 1930'da 4. kez Maliye Bakanlığına atandı.

TBMM 2., 3., 4., 5., 6., 7., ve 8. Dönemlerde de Çankırı'dan milletvekili seçildi. 1 Mart 1935 ile 5 Ağustos 1946 tarihleri arasında TBMM Başkanlığı yaptı. En uzun süre görevde kalan TBMM başkanıdır. 1 Ekim 1957'de İstanbul Erenköy'deki evinde saat 20'de vefat etti. İki gün sonra saat 11'de köşkünden alınan cenazesi, Haydarpaşa köprüsünün başında top arabasına konularak, askeri törenle Haydarpaşa Garı'na getirilmiş ve 12.35'te kalkan Ankara trenine teslim edilmiştir. Törene, vali ve belediye reis vekili Kemal Hadımlı, mesai arkadaşlarından Şükrü Kaya, Kâzım Özalp ve diğer dostlarıyla kalabalık bir halk topluluğu katılmıştır. Cenazesi Cebeci Asri Mezarlığı'nda toprağa verildi.

10 Kasım 1938 tarihinde yaşamını yitiren Atatürk'ten boşalan cumhurbaşkanlığı makamına bir gün süreyle Renda vekalet etmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Mustafa Abdülhalik Renda ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.
Siyasi görevi
Önce gelen:
Kazım Özalp
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
1 Mart 1935 - 5 Ağustos 1946
Sonra gelen:
Kâzım Karabekir
Önce gelen:
Şükrü Saraçoğlu
Türkiye Maliye Bakanı
25 Aralık 1930 - 3 Şubat 1934
Sonra gelen:
Fuat Ağralı
Önce gelen:
Recep Peker
Türkiye Millî Savunma Bakanı
1 Kasım 1927 - 25 Aralık 1930
Sonra gelen:
Zekai Apaydın
Önce gelen:
Hasan Saka
Türkiye Maliye Bakanı
13 Temmuz 1926 - 1 Kasım 1927
Sonra gelen:
Şükrü Saraçoğlu
Önce gelen:
Recep Peker
Türkiye Maliye Bakanı
22 Kasım 1924 - 3 Mart 1925
Sonra gelen:
Hasan Saka
Önce gelen:
Hasan Fehmi Ataç
Türkiye Maliye Bakanı
2 Ocak 1924 - 21 Mayıs 1924
Sonra gelen:
Recep Peker