Kâzım Orbay

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Mehmet Kâzım Orbay
Temsilciler Meclisi Başkanı
Görev süresi
9 Ocak 1961 – 26 Ekim 1961
3. TSK Genelkurmay Başkanı
Görev süresi
12 Ocak 1944 – 30 Temmuz 1946
Yerine geldiği Fevzi Çakmak
Yerine gelen Salih Omurtak
Kişisel bilgiler
Doğum Mehmet Kâzım
11 Mart 1886(1886-03-11)
İzmir
Ölüm 3 Haziran 1964 (78 yaşında)
İstanbul
Eşi Mediha Orbay (1895-1983)
Çocukları Haşmet Orbay
Bitirdiği okul Harp Okulu
Harp Akademisi
Mesleği Asker
Dini İslam
İmzası
Askeri hizmeti
Bağlılığı  Osmanlı (1904-1920)
 Türkiye (1920-1950)
Hizmet yılları 1904-1950
Rütbesi Orgeneral
Komutası 3. Kafkas Tümeni, Genelkurmay II. Başkanlığı, 4. Kolordu, Jandarma Genel Komutanlığı, 3. Ordu, Yüksek Askeri Şura üyesi, Genelkurmay II. Başkanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Yüksek Askeri Şura üyesi
Çatışma/savaşları Balkan Savaşları
I. Dünya Savaşı
Kurtuluş Savaşı
Ödülleri İstiklâl Madalyası

Mehmet Kâzım Orbay, (11 Mart 1886[1], İzmir - 3 Haziran 1964) Türk asker ve siyasetçi. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 3. Genelkurmay Başkanı'dır.[2]

Askeri hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

1904 yılında topçu teğmen rütbesi ile Harp Okulu'nu bitirdikten sonra, aynı yıl girdiği Harp Akademisi'ni 1907 yılında bitirerek Kurmay oldu. 1922 yılına kadar çeşitli birlik ve karargâh görevlerinde bulundu. Hareket Ordusu ile 31 Mart İsyanı'nın bastırılmasına, Karadağ Hudut Olaylarına Balkan Savaşı, I. Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı ve Dersim Harekâtı'na katıldı. Yine 31 Ağustos 1922 tarihinde Mirliva rütbesine terfi etti. Mirliva rütbesi ile 3. Kafkas Tümeni Komutanlığı ve Genelkurmay 2. Başkanlığı görevlerini yürüttü. 30 Ağustos 1926 Ferik rütbesine terfi etti. Aynı göreve devam ederek bilahare Afganistan Askeri Heyet Reisliği ve 4. Kolordu Komutanlığı görevlerinde bulundu. 30 Temmuz 1930 tarihinde Jandarma Genel Komutanlığı'na, 24 Ağustos 1935 tarihinde 3. Ordu Müfettişliğine atandı. 30 Ağustos 1935 tarihinde orgeneral rütbesine terfi etti. 15 Şubat 1943 tarihinde Yüksek Askerî Şura Üyesi olarak atandı. 1 Aralık 1943 tarihinde Genelkurmay 2. Başkanlığı görevine atandı.

Genelkurmay Başkanlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

12 Ocak 1944 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı olarak atandı. Ankara Cinayeti olayı sonrası 23 Temmuz 1946 tarihinde görevinden istifa etti. Hala gizemini koruyan bu cinayette Kazım Orbay'ın oğlu Haşmet Orbay, Doktor Neşet Naci Arzan'ın öldürülmesinde azmettiren olarak yargılandı. Doktor Arzan aynı zamanda Sovyetler Birliği elçiliğinde çalışmakta idi. Orbay, 29 Temmuz 1946 tarihinde Yüksek Askerî Şura üyesi olarak atandı. 6 Temmuz 1950 tarihinde Yüksek Askeri Şura üyeliği görevinden emekli oldu. Görevde bulunduğu sürece gösterdiği başarılardan dolayı 4. rütbeden Osmani, Gümüş, Altın, Liyakat, 4. rütbeden Mecidi, 1. Rütbeden Demir Salip, Kılıçlı Krom Şövalye, Alman Kırmızı Kartal ve Kırmızı şeritli İstiklal Madalyası gibi nişanlar aldı.

Siyasi hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

9 Ocak 1961 ile 26 Ekim 1961 tarihleri arasında Kurucu Meclis Devlet Başkanı Temsilcisi olarak katıldı ve bu meclisin başkanlığını yaptı. Temsilciler Meclisi Başkanlığı görevinden sonra 1961'de Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafından kontenjan senatörü olarak seçildi. 1963 Aralık ayında mide ameliyatı geçirmiş ancak bu rahatsızlığını atlatamayarak 3 Haziran 1964 tarihinde vefat etti. Aynı zamanda Enver Paşa'nın eniştesiydi.

Özel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Mediha Orbay (1895-1983) ile evli Kâzım Orbay bir çocuk babasıydı. Fransızca, Almanca, İngilizce ve İtalyanca biliyordu.

Aldığı ödül ve madalyalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurdele Ödül ya da nişan Ülke Tarih Şehir Not Kaynak
Istiklal madalyası.gif İstiklâl Madalyası  Türkiye 7007200200000000000 2012 Ankara Kurtuluş Savaşı savaşı sırasında cephede ve cephe gerisinde yararlılık gösterdiği için verildi.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi görevi
Önce gelen:
Refik Koraltan
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
9 Ocak 1961 - 26 Ekim 1961
Sonra gelen:
Fuat Sirmen
Askerî görevi
Önce gelen:
Fevzi Çakmak
TSK Genelkurmay Başkanı
12 Ocak 1944 - 30 Temmuz 1946
Sonra gelen:
Salih Omurtak
Önce gelen:
Asım Gündüz
TSK Genelkurmay II. Başkanı
1 Aralık 1943 - 12 Ocak 1944
Sonra gelen:
Salih Omurtak
Önce gelen:
Ali Sait Akbaytogan
3. Ordu Komutanı
24 Ağustos 1935 - 1 Aralık 1943
Sonra gelen:
Mustafa Muğlalı
Önce gelen:
Ahmet Zeki Soydemir
Türk Jandarma Genel Komutanı
30 Temmuz 1930 - 24 Ağustos 1935
Sonra gelen:
Naci Tınaz
Önce gelen:
Asım Gündüz
TSK Genelkurmay II. Başkanı
11 Mayıs 1924 - 18 Aralık 1928
Sonra gelen:
Asım Gündüz