Kâzım Özalp

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Kazım Özalp
3. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
Görev süresi
26 Kasım 1924 - 1 Mart 1935
Yerine geldiği Ali Fethi Okyar
Yerine gelen Abdülhalik Renda
Türkiye Millî Savunma Bakanı
Görev süresi
1 Mart 1935 - 18 Ocak 1939
Yerine geldiği Zekai Apaydın
Yerine gelen Naci Tınaz
Görev süresi
30 Ekim 1923 - 22 Kasım 1924
Yerine geldiği Makam oluşturuldu
Yerine gelen Ali Fethi Okyar
Türkiye Büyük Millet Meclisi
1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8. ve 9. dönem milletvekili
Seçim Bölgesi 1920 – Karesi
1923 – Karesi
1927 – Balıkesir
1931 – Balıkesir
1935 – Balıkesir
1939 – Balıkesir
1943 – Balıkesir
1946 – Balıkesir
1950 – Van
Kişisel bilgiler
Doğum Kazım Fikri
1882
Köprülü
Ölüm 6 Haziran 1968 (86 yaşında)
İstanbul
Milliyeti Türk
Partisi Cumhuriyet Halk Partisi
Askerî hizmeti
Takma adı Köprülü Kâzım
Bağlılığı 1318-P. 29[1]
 Osmanlı (1902-1920)
 Türkiye (1920-1927)
Hizmet yılları 1902-1927
Rütbesi Birinci Ferik
Komutası Van Jandarma Alayı, Van Seyyar Jandarma Tümeni, 36. Tümen, 37. Kafkas Tümeni, 6. Kolordu (vekil), 60. Tümen, 61. Tümen, 14. Kolordu (vekil), Kocaeli Bölge Komutanlığı, 3. Kolordu, Milli Savunma Bakanı
Çatışma/savaşları Balkan Savaşları
I. Dünya Savaşı
Türk Kurtuluş Savaşı
Ödülleri İstiklâl Madalyası

Kazım Fikri Özalp (1882, Köprülü - 6 Haziran 1968, İstanbul), Türk asker ve siyasetçi. 1924 ve 1935 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı görevini sürdürmüştür.

Askerlik hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Harp Okulu öğrencileri (1901). Soldan sağa: ön sıra; Kâzım (Özalp), Mustafa Kemal (Atatürk), Ali Fuad (Cebesoy) ve Sedat (Doğruer), arka sıra; Abdi (Pandır), Mehmet Hayri (Tarhan) ve Nusret (Başaran)

Süvari Miralay İsmail Nazmi Bey'in oğludur. Üsküp Askerî Rüştiyesi, Manastır Askerî İdadisi'ni bitirdikten sonra 14 Mart 1897 tarihinde girdiği Harp Okulu'ndan 6 Aralık 1902 tarihinde Teğmen rütbesiyle, devam ettiği Harp Akademisi'nden 5 Kasım 1905 tarihinde Yüzbaşı olarak mezun oldu.[2]

İlk görev yeri olan Selanik'te 36. Alay'da görev yaparken İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne girdi. Selanik-Karasulu istasyonları arasındaki demir yolu hattını korumakla görevlendirildi. Bu görevde iken Gevgili ve Menlik yakınlarında Bulgar çeteleri ile çatışmalara girdi. Hareket Ordusu ile 31 Mart İsyanı'nın bastırılmasında görev aldı. 9 Ağustos 1910 tarihinde Menlik İlçe Kaymakamı olarak atandı. 1911 yılında kurmaylığı onandı.

8 Kasım 1911 tarihinde 5. Kolordu Kurmay Heyeti'nde görevlendirildi. 29 Kasım 1911 tarihinde Selanik Jandarma Alayı Takip Taburu Komutanı olarak atandı.

Balkan Savaşları[değiştir | kaynağı değiştir]

Balkan Savaşları sırasında 23 Eylül 1912 tarihinde Edremit Redif Tümeni Kurmay Başkanı, 29 Eylül 1912 tarihinde Vardar Ordusu kuruluşundaki 5. Kolordu Kurmaylığına, 25 Haziran 1913 tarihinde Çatalca Ordusu Sol Cenah Komutanlığı Kurmay Heyetinde görevlendirildi. 9 Kasım 1913 tarihinde 1. Kolordu Kurmayı, 17 Mart 1914 tarihinde Van Jandarma Alay Komutanı olarak atandı.

I. Dünya Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Dünya Savaşı başlayınca 26 Mart 1915 tarihinde Seyyar Jandarma Tümen Komutanı olarak görevlendirildi. Bu tümen ile Dilmen, Urumiye, Hoy, Saray ve Van yakınlarında Ruslarla muharebelere girişti. 15 Ağustos 1915 tarihinde 36. Tümen Komutanı olarak atandı. 11 Ocak 1918 tarihinde 37. Kafkas Tümen Komutanı olarak atandı. Bu görevdeyken 10. ve 3. Kafkas Tümenleri de emrine verilerek Trabzon ve Batum'un işgaliyle görevlendirildi. 31 Aralık 1918 tarihinde 60. Tümen Komutanı olarak atandı.

Türk Kurtuluş Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Millî Müdafaa Vekili Mirliva Kâzım Paşa (1922)

9 Ağustos 1919 tarihinde 61. Tümen Komutanı olarak tayin edildi. Heyet-i Temsiliye kararıyla Kuzey Cephesi Komutanlığına atandı. Bu görevdeyken emrindeki birliklerle Anzavur Ayaklanması'nı bastırdı. 23 Nisan 1920 tarihinde açılan Büyük Millet Meclisi'nde I. Dönem Karesi (Balıkesir) milletvekili seçildi.

6 Nisan 1921 tarihinde Kocaeli Bölge Komutanı ve sonra Mürettep Kolordu Komutanı olarak atandı. Bu görevdeyken İzmit ile Adapazarı'nı Yunan kuvvetlerinden geri aldı. Sakarya Meydan Muharebesi'ne katıldı. Gösterdiği başarıdan ötürü 12 Eylül 1921 tarihinde Mirliva rütbesine terfi etti ve Paşa oldu.

7 Eylül 1921 tarihinde 3. Kolordu Komutanı olarak atandı. 1921 yılı sonunda 3. Kolordu Komutanlığı görevinden ayrılarak 14 Ocak 1922 tarihinde TBMM Millî Müdafaa Vekilliği görevini üstlendi. Büyük Taarruz ve Dumlupınar Meydan Muharebesi'nden sonra 25 Eylül 1922 tarihinde Ferik rütbesine terfi etti.

30 Ağustos 1926 tarihinde Birinci Ferik rütbesine terfi etti. 6 Temmuz 1927 tarihinde kendi isteğiyle askerlikten emekliye ayrıldı.

Madalya ve Nişanları[değiştir | kaynağı değiştir]

15 Ağustos 1915 tarihinde Muharebe Gümüş İmtiyaz Madalyası, 23 Mayıs 1917 tarihinde Alman 2. Dereceden Demir Haç, Mayıs 1918 tarihinde 3. Dereceden Mecidî Nişanı, 5 Haziran 1918 tarihinde Muharebe Altın Liyakat Madalyası, Haziran 1918 tarihinde Harp Madalyası, Haziran 1918 tarihinde Harp Leopold Şövalye Madalyası, 21 Kasım 1923 tarihinde Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklâl Madalyası ve Takdirname ile taltif edildi.

Siyasi hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Cumhuriyeti'nin 10. yıldönümü kutlamaları (29 Ekim 1933). Soldan sağa: Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi (Çakmak), Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal (Atatürk), TBMM Başkanı Kâzım (Özalp), Başbakan İsmet (İnönü).

TBMM'deki yerini 1920 yılından siyasal yaşamdan çekildiği 1954 yılına kadar aralıksız korudu. 1924-1935 yılları arasında TBMM Başkanı, 1923-1924 ve 1935-1939 yılları arasında iki kez Milli Savunma Bakanı olarak görev yaptı. I. ve II. Dönem Karesi, III., IV., V., VI., VII., VIII. Dönem Balıkesir, IX. Dönem Van milletvekili seçildi.[3]

6 Haziran 1968 tarihinde İstanbul'da Suadiye'deki evinde öldü. Ankara'ya nakledilen cenazesi Cebeci Askeri Şehitliği'ne defnedildi. Naaşı 1988 yılında Devlet Mezarlığı'na nakledildi.

Milli Mücadele adlı anılarını anlatan bir kitap yazdı.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurtuluş Savaşı'na katılan üst kademelerdeki komutanlar

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri, Genelkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, s. 178.
  2. ^ Gingeras, Ryan (2009). Sorrowful Shores. Oxford University Press. s. 83. ISBN 0-19-160979-X. http://books.google.com/books?id=KtSfqpmYfXQC&pg=PP83. 
  3. ^ Küçük, Hülya (2002). The role of the Bektāshīs in Turkey's national struggle. BRILL. s. 289. ISBN 90-04-12443-8. http://books.google.gr/books?id=CEiIc85EJFYC&pg=PA289. 
Siyasi görevi
Önce gelen:
Önce gelen yoktur.
Türkiye Millî Savunma Bakanı
30 Ekim 1923 - 22 Kasım 1924
Sonra gelen:
Ali Fethi Okyar
Önce gelen:
Ali Fethi Okyar
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı
26 Kasım 1924 - 1 Mart 1935
Sonra gelen:
Abdülhalik Renda
Önce gelen:
Zekai Apaydın
Türkiye Millî Savunma Bakanı
1 Mart 1935 - 18 Ocak 1939
Sonra gelen:
Naci Tınaz