Meclis-i Mebûsan 5. dönem mebusları listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi

1914-1918 Osmanlı Meclis-i Mebusanı, Bâb-ı Âli Baskını sonrası 1914'te tek parti düzeninde seçime gidildi ve V. Meclis-i Mebûsan 87 sandalyenin tamamını İttihat ve Terakki kazandı. Bu Meclis I. Dünya Savaşı boyunca görev yaptı.[1]

14 Mayıs 1914'te çalışmalarına başlayan meclis, beş yasama yılı faaliyette bulunarak Meşrutiyet'in en uzun süre görev yapan parlamentosu oldu. Zira dört yıllık yasama süresinin sona ermesine rağmen I. Dünya Savaşı'nın hala sonuçlanmamış olması yasama yılının uzatılma nedeniydi. Meclis bu uzun süre boyunca oldukça yoğun çalıştı. Meclis son yasama yılı hariç dört aylık çalışma süresini tamamlamakla kalmadı, çoğu yasama yıllarında faaliyetlerini birden fazla kez uzattı. I. Dünya Savaşı'nın yanında özellikle muvakkat kanunlar ve bütçe kanunları çalışma yoğunluğunu arttıran en temel nedenlerdi.[2]

Mebuslar[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim Bölgesi Mebus Etnik Mensubiyeti
Amasya Osmanbey Selmen Türk
İsmail Hakkı Bey[a]
Asım Bey[b]
Nafiz Efendi
Ankara Ömer Mümtaz Bey
Şeyh Tayyip Efendi
Mustafa Hilmi Bey
Atıf Bey
Antep Ali Cenani
Aydın Veli Bey
Emmanuil Emmanuilidis Rum
Basra Seyyid Talip Bey[c] Arap
Hilmi Bey[d]
Bayezid Şefik Efendi Türk
Bağdat Sason Efendi Yahudi
Beyrut Selim Ali Selam Arap
Bitlis Minas Çeraz Ermeni
Bolu Yusuf Ziya Efendi Türk
Burdur Mithat Şükrü Bey
Atıf Bey[e]
Seyyid Haşim Bey[f]
Bursa Hasan Refet Bey
Rıza Hamit Bey
Hacı Adil Bey
Canik (Samsun) Aynizade Talat Avni Bey
Arzuoğlu Todoraki Efendi Rum
Cebel-i Lübnan[g] Ramizade Raşit Maruni
Arslanzade Mir Adil
Mir Haris Şihap Bey
Cidde Şerif Faysal Arap
Çatalca Tokimidis Efendi Rum
Çorum Mehmet Münir Efendi[h] Türk
Muhittin Efendi
Divaniye Fuat Bey
Diyarbekir Mehmed Zülfü Bey
Pirinççizade Feyzi
Edirne Faik Bey
Ergani Reşid Bey[i]
İstepan Çıracıyan[j] Ermeni
Ertuğrul (Bilecik) Şemseddin Bey Türk
Erzincan Halet Efendi
Erzurum Mededyan Osep Efendi Ermeni
Hoca Raif Efendi Türk
Hafız Ziya Efendi Türk
Vartkes Efendi[k] Ermeni
Gümüşhane Veysel Rıza Efendi Türk
Hasan Fehmi Bey
Hakkâri Münip Bey
Halep Abdülkadir Efendi
Ali Münif Bey
Artin Boşgezenyan Efendi Ermeni
Mer'î Paşazâde Abdülkadir Nâsih Bey Arap
Isparta Ağlarcazade Mustafa Hakkı Bey Türk
İstanbul Salah Bey
İsmet Bey[l]
Ahmed Nesimi Bey
Yağcı Şefik Bey
Ali Fethi Bey[m]
Kostantin Savaopulos Efendi[n] Rum
Emanuel Karasu Yahudi
Bedros Hallaçyan Efendi Ermeni
Kirkor Zöhrap Efendi[k]
İzmir Haydar Bey Türk
Ubeydullah Efendi
Seyyid Bey[o]
Mustafa Rahmi Bey[p]
Onnik İhsan Efendi Ermeni
İzmit Anastas Mihailidis Rum
İçel Hafız Emin Efendi Türk
Kangırı (Çankırı) Fazıl Berki Bey
Behçet Kutlu
Karahisar-ı Sâhib (Afyonkarahisar) Ağaoğlu Ahmed
Kamil Efendi
Rıza Paşa
Kethüdazade Salim Efendi
Karesi (Balıkesir) Mehmed Vehbi Bey
Hüseyin Haşim Bey
Kastamonu Ahmet Mahir Efendi
Ahmet Şükrü Bey
İzzeddin Bey[n]
Ahmet Rüştü Bey[q]
Necmeddin Molla
Kayseri Karabet Tomayan[5] Ermeni
Mustafa Şeref Efendi[r] Türk
Kerbela Abdülmehdi Efendi[n] Arap
Sami Bey[s] Türk
Konya Ali Haydar Bey
Mustafa Şeref Efendi[r]
Hamdi Bey[t]
Kozan Matyos Nalbantyan Ermeni
Kütahya Abdullah Azmi Bey Türk
İbrahim Kazım Bey
Kırşehir Benliağazade Ali Rıza Bey
Mamuret-ül Aziz Hacı Mehmed Said Efendi
Hacı Mehmed Nuri Efendi
İspirzade Mustafa Saffet Efendi[7]
Maraş Agop Hırlakyan Ermeni
Mardin İhsan Bey Türk
Mekke Şerif Abdullah Arap
Menteşe (Muğla) Halil Bey Türk
Mansurizade Said Bey
Musul Mehmed Emin Bey
Muş İlyas Sami Efendi
Kegam Dergarabedyan Ermeni
Niğde Halid Bey[o] Türk
Ebül'ulâ Bey[u]
Saruhan (Manisa) Mustafa Fevzi Efendi
Mehmed Sabri Bey
Siirt Şeyh Nasreddin Efendi Arap
Sinop Hasan Fehmi Efendi Türk
Sivas Dikran Barsamyan Ermeni
Abdürrahman Rahmi Efendi Türk
Rasim Bey
Ömer Şevki Bey
Şam Faris el-Huri Efendi[v] Arap
Kuvvetlizade Şefik Efendi[w]
Emir Ali Paşa[v]
Mürdüm Beyzade Sami Paşa[x]
Teke (Antalya) Fuat Hulusi Bey Türk
Tekfurdağı (Tekirdağ) Harun Hilmi Efendi
Tokat Topçuzade Hacı Kamil Efendi
Trabzon Yorgo Yuvanidis Rum
Matheos Kofidis Efendi
İzzet Eyyüboğlu Türk
Urfa Şeyh Saffet Efendi
Van Onnik Tertsakyan Vinniyan[y] Ermeni
Vahan Papasyan Efendi
Asaf Süleyman Bey Türk

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Tokat Sancağı Mutasarrıflığı'na atanmıştır.[3]
  2. ^ İstifa eden İsmail Hakkı Bey yerine seçildi.[4]
  3. ^ 6 Haziran 1914 tarihinde istifa etti.[5]
  4. ^ İstifa eden Seyyid Talip Bey yerine seçildi.[4]
  5. ^ 1 Aralık 1914'te Umur-u Mahalliyye-i Vilâyat Müdüriyeti'ne (Mahalli İdareler Müdürlüğü) atanmıştır.[3]
  6. ^ İstifa eden Atıf Bey yerine seçildi.[4]
  7. ^ Ayrıcalıklı statüsünden dolayı Meclis-i Mebusan'a temsilci göndermeyen Cebel-i Lübnan‟da 1916'da seçimler yapılarak bölgeden üç mebus seçildi.[6]
  8. ^ Evkaf Nezareti Müsteşarlığı'na atanması nedeniyle istifa etmiştir.[3]
  9. ^ İstepan Çıracıyan yerine mebus oldu.[4]
  10. ^ 1915 yılında Çalıkhan köyü yakınlarında Rezvani Geçidi'nde öldürüldü.
  11. ^ a b Temmuz 1915'te Urfa-Diyarbakır yolu üzerinde eşkıya Çerkes Ahmed tarafından öldürüldü.
  12. ^ 1914'e İstanbul şehreminliği'ne atanan İstanbul Mebusu İsmet Bey, İstanbul Mebusu Kirkor Zöhrap Efend'nin ölümü ile 1916'da yeniden İstanbul Mebusu seçilerek Meclis'te yer aldı.[5]
  13. ^ 1917'den itibaren Kostantin Savaopulos Efendi yerine mebus oldu.[4]
  14. ^ a b c Dönem içinde öldü[4]
  15. ^ a b Meclis-i Ayan'a üye seçildi[3]
  16. ^ Meclis-i Ayan'a üye seçilen Seyyid Bey yerine mebus oldu.[4]
  17. ^ Vefat eden İzzeddin Bey yerine mebus oldu[4]
  18. ^ a b Kayseri Mebusu Karabet Tomayan’ın Avrupa’dan dönmediği Meclis Riyaseti’ne sadaret tarafından bildirilmesi üzerine 1915’te Ticaret ve Ziraat Vekâleti Müsteşarlığı’na atanması nedeniyle istifa eden Konya Mebusu Mustafa Şeref Bey 1917’de yapılan ara seçim sonucu Kayseri Mebusu olarak Meclis’e yeniden girdi.[5]
  19. ^ Vefat eden Abdülmehdi Efendi yerine mebus oldu[4]
  20. ^ İstifa eden Mustafa Şeref Efendi yerine mebus oldu[4]
  21. ^ Meclis-i Ayan'a üye seçilen Halid Bey yerine mebus oldu.[4]
  22. ^ a b 1916 yılında istifa etti.[4]
  23. ^ Faris El Huri Efendi yerine seçildi.[4]
  24. ^ Emir Ali Paşa yerine seçildi.[4]
  25. ^ Diyarbakır Valisi Dr. Reşid, Van İsyanındaki rolü dolayısıyla yakalanarak Diyarbakır’a gönderilen, ancak yolda firara kalkışan Mebus Vramyan’ın jandarmalar tarafından Beşiri’de öldürüldüğü”nü bildiren 4 Mayıs 1915 tarihli telgrafı ile Talat Paşa’yı bilgilendirmiştir.[8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel
  1. ^ "Meclisi Mebusan Zabıt Ceridesi" (PDF). tbmm. 31 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2013. 
  2. ^ Yazıcı 2018, s. 370.
  3. ^ a b c d Yazıcı 2018, s. 33.
  4. ^ a b c d e f g h i j k l m n Yazıcı 2018, s. 38.
  5. ^ a b c d Yazıcı 2018, s. 34.
  6. ^ Yazıcı 2018, s. 37.
  7. ^ Yedek 2017, ss. 5-18.
  8. ^ 4 Mayıs 1915 Başbakanlık Osmanlı Arşivi DH. ŞFR. 469/97
Genel