Kerkük

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 35°28′0″K 44°19′0″D / 35.466667°K 44.316667°D / 35.466667; 44.316667


كركوك
Kerkük'nın Irak'da bulunduğu yer
Kerkük
Kerkük

Kerkük'ün Irak'taki konumu

Koordinatlar: 35°28′0″K 44°19′0″D / 35.466667°K 44.316667°D / 35.466667; 44.316667
Ülke Irak Irak
İl Kerkük İli
Rakım 346 m (1.135 ft)
Nüfus (2009 tahmini [1])
 - Toplam 850,787
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAZD (+3)
Baba Gürgür'de petrol kuyuları

Kerkük (Arapça: كركوك; Kürtçe: که‌رکووک Kerkûk), Irak Federal Cumhuriyeti'ndeki Kerkük ilinin başkenti olan şehirdir. Ülkenin başkenti Bağdat'ın 236 km kuzeyinde, Erbil'in 83 km güneyinde, Musul'un 149 km güneydoğusunda, Süleymaniye'nin 97 km batısında, Tikrit'in 116 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Günümüzde şehrin büyük çoğunluğu Kürtler ve Araplardan oluşmaktadır.[2]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski Asur başkenti Arrapha bölgesinde yer alan Kerkük, 5000 yıllık harabeleri üzerinde, Khasa nehri yanında yer alır. Arrapha, MÖ 10 ve 11. yüzyıllarda Asurlular döneminde çok büyük bir öneme kavuşmuştur. Stratejik ve coğrafik önemi nedeniyle şehir, üç imparatorluk için adeta bir savaş meydanıydı; Asur imparatorluğu, Babil ve Med imparatorlukları, ki hepsi şehri belirli zamanlarda yönetmiştirler.

Kerkük çok geniş bir şekilde yayılmış ve karışmış bir nüfusa sahiptir. Osmanlı döneminde şehir merkezi çoğunluğunu Türkler oluşturuyordu, Kürtler de taşranın çoğunluğunu oluşturuyordu.[3] Şehir özellikle 20. yy'da daha dramatik değişimler deneyimlemiştir. Kürtler, Türkmenler ve Araplar bu bölgeye dair sahiplik iddialarında bulunmakta, ve iddialarını destekleyecek tarihi bilgi ve verilere sahip olmaktadırlar.

Tarihi olarak, şehir her zaman Kürtler ve Türkmenler tarafından kültürel bir başkent olarak atfedildi. 2010'da Irak Kültür Bakanlığı tarafından Irak kültürünün başkenti olarak isimlendirildi.

Şehirde günümüzde etnik kökeni Kürt, Türkmen, Arap ve belirli ölçüde Süryani olan insanlar yaşamaktadır.

İşidin Kuzey Irak Taarruzu sonrası Irak ordusnun çekilmesi üzerine Kerkük'ün kontrolü Kürdistan Bölgesel Yönetiminin Kontrolü geçmiştir.[4][5]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Kerkük Valiliği için Nüfus Sayımı Sonuçları[6]
Etnik grup 1957 Oran 1977 Oran 1997 Oran
Araplar 109,620 28.2% 218,755 45% 544,596 72%
Kürtler 187,593 48.2% 184,875 38% 155,861 21%
Türkmenler 83,371 21.4% 80,347 17% 50,099 7%
Asurlular 1,605 0.4%
Yahudiler 123 0.03%
Diğer 6,545 1.77% 0 0% 2,189 0.3%
Toplam 388,829 100% 483,977 100% 752,745 100%

Ana yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Arkeolojik Jarmo Kalesi ve Yorgantepe alanları da modern şehrin dışında bulunmaktadır.

Kerkük'un mimarisi Birinci Cihan Harbi'nde ve Irak Savaşı'nda ağır hasarlar görmüştür. 2007 raporlarına göre, "18 adet kutsal yer harap edilmiştir, bunların 10'u Kerkuk ve güneydedir."[7]

iklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Nuvola apps kweather.svg Kerkük iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
Ortalama en yüksek sıcaklık, °C 13,8 15,7 20,1 26,3 33,7 39,8 43,2 42,8 38,7 31,4 22,6 15,8 28,66
Ortalama sıcaklık, °C 4,5 5,7 9,0 13,8 19,6 24,5 27,5 27,1 23,2 18,1 11,2 6,3 15,87
Ortalama yağış, mm 68,3 66,7 57,3 44,1 13,4 0,1 0,2 0 0,7 12,4 39,1 59 361,3


Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "World Gazetteer". World Gazetteer. 2009-01-26. http://erbil.ostgotarentvatt.se. Erişim tarihi: 2009-01-26.  (EN)
  2. ^ "Kirkuk". Cities in transition. http://citiesintransition.net/fct-cities/kirkuk/#. 
  3. ^ Bruinessen, Martin van, and Walter Posch. 2005. Looking into Iraq
  4. ^ http://www.aljazeera.com.tr/al-jazeera-ozel/kerkuk-pesmerge-korumasinda
  5. ^ http://t24.com.tr/haber/pesmerge-tek-kursun-atmadan-kerkukte-kontrolu-ele-aldi,261321
  6. ^ Part I. Kirkuk and its environs. — Chapter 2. Kirkuk in the Twentieth Century, page 43. // Crisis in Kirkuk: The Ethnopolitics of Conflict and Compromise. Authors: Liam Anderson, Gareth Stansfield. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2011, 312 pages. ISBN 9780812206043
  7. ^ Jenkins, Simon (7 June 2007). "In Iraq's four-year looting frenzy, the allies have become the vandals". The Guardian (London). http://www.guardian.co.uk/commentisfree/story/0,,2098272,00.html. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]