Elâzığ
| Elâzığ | |
|---|---|
 |
|
| Harita | |
 |
|
| Bilgiler | |
| Toplam nüfus: | 0 |
| Şehir nüfusu: | 0 |
| Köy ve belde nüfusu: | 0 |
| Rakım: | 1070 metre |
| Koordinatlar | |
| Genel bilgiler | |
| Ülke: |  Türkiye |
| Coğrafi Bölge: | Doğu Anadolu |
| İl: | Elazığ |
| Posta kodu: | 23000 |
| Alan kodu: | 0424 |
| Plaka: | 23 |
| Belediye başkanı: | M. Süleyman Selmanoğlu |
| Belediye web sitesi: http://www.elazig.bel.tr | |
Elâzığ, Elâzığ ilinin merkezi olan şehir.
Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde yer almaktadır. Merkez nüfusu 2009 sayımları itibarıyla yaklaşık 381.715'dir.[1] Elazığ'ın toplam nüfusu ise 547.562'dir. 1927'de 20.000 olan şehir nüfusu, 1990'da 204.603'e, 2000'de 266.495'e, 2009'de 375.000'e çıkmıştır.
Elâzığ, 380.000'e yaklaşan kent merkezi, 560.000'e yaklaşan toplam nüfusuyla Türkiye'nin 22. büyük kentidir. CNBC-e Business'ın verilerine göre Türkiye'nin en yaşanabilir 19. şehridir ve Türkiye'nin en iyi sağlık altyapısına sahip 2. şehridir. Nüfusa göre okuma oranı en yüksek olan iller arasındadır. Doğunun en hızlı gelişen şehridir.
Elâzığ'ın yerli halkına gakkoş denir ve şehir halkının büyük çoğunluğu Türk'tür. Bazı ilçelerinde de yine Türkmen göçmeni Zazalar ve bunun yanında Ermeni ve Azeri kökenli vatandaşlar yaşamaktadır. Ancak çevre illerden göç eden Kürt kökenli vatandaşlarımız da yaşamaktadır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Etimoloji
Elâzığ ili, MÖ 3000'li yıllarda kurulduğu sanılan, Harput kentinin oradaki devamıdır. Bu nedenle yıllarca Harput denmiştir. Büyük Selçuklu hakimiyetinin Anadolu'ya kayması ile Harput'un Türk yurdu olmasında en önemli savaşın Malazgirt Meydan Muharebesi olduğuna şüphe yoktur. Nitekim Harput ve çevresi Malazgirt muharebesinden sonra Türklerin eline geçmiş olup yörede Büyük Selçuklu Devleti'ne bağlı olarak Çubukoğulları Beyliği kurulmuştur (1085). Harput'un Türkler tarafından alınmasına kadar sadece müstahkem bir kale hüviyetinde kalan bu yer Türklerle beraber büyüyen bir şehir haline gelmiştir. Çubukoğulları Beyliği'nin ömrü uzun sürmemiş (1110) yılında Artukoğulları dönemini başlatmıştır. Bir müddet sonra Harput Artukluları diye bilinen bağımsız bir beylik kurulmuştur. Harput, (1230) yılında Moğolların eline geçmiş (1234) yılından itibaren ise Anadolu Selçuklu Devleti'nin hakimiyeti altına girmiştir. (1507) yılında Safevilerin eline geçen Harput, 1515 yılında ise Çaldıran zaferinden sonra Osmanlı hakimiyetine girmiştir (1516). Mezra denilen bugünkü yerleşim yerine 1834'de taşınan Elâzığ'a 1862 yılında Sultan Abdulaziz'in tahta çıkışının 5. yılında Hacı Ahmet İzzet Paşa devrinde buraya tayin edilen Vali İsmail Paşa'nın teklifi ile Mamuret-ül Aziz ismi verilmiştir. Fakat telaffuzu güç olduğundan halk arasında kısaca El'aziz olarak söylenegelmiştir. Zaman içinde bölgeye eyalet merkezliği yapan şehre 1937 yılında Atatürk tarafından tahıl ambarı bolluk ve bereket anlamına gelen El'azık adı verilmiş olup, zamanla Türkçe ses uyumuna uygunluğu ve söyleniş kolaylığı nedeniyle Elâzığ olarak kullanılır olmuştur.
[değiştir] Coğrafya
Elâzığ ili, Doğu Anadolu Bölgesi'nin güneybatısında, Yukarı Fırat Bölümü'nde yer almaktadır. 9153 km²yi bulan yüzölçümü ile Türkiye topraklarının %0,12’sini oluşturmaktadır. 40 0 21’ ile 380 30’ doğu boylamları, 38 0 17’ ile 39 0 11’ kuzey enlemleri arasında kalan il, doğudan Bingöl, kuzeyden (Keban Baraj Gölü aracılığı ile) Tunceli, batı ve güney batıdan (Karakaya Baraj Gölü aracılığıyla) Malatya, güneyden ise Diyarbakır illerinin arazileri ile çevrilidir. İl, merkez ilçe ile birlikte 11 ilçe, 537 köy ve 709 mezra yerleşmesinden oluşmaktadır.
[değiştir] Nüfus
Nüfusun 392.722’si şehirlerde yaşarken, 157.945’i belde ve köylerde yaşamaktadır. Şehirde yaşayanların oranı % 71,3, köyde yaşayanların oranı % 28,7'dir.
|
[değiştir] İklim
Geçmişte karasal iklimin hüküm sürdüğü Elazığ, yapılan ve yapılmakta olan barajların etkisi ile ılıman bir iklime geçiş yapmıştır. Bu sürecin sonucunda özellikle önceleri çok soğuk ve yoğun kar yağışlı geçen kışlar nispeten daha ılıman geçmektedir. Elazığ, toprağı verimli bir ovaya kurulmuştur.
 Elazığ iklimi  |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aylar | Ocak | Şubat | Mart | Nisan | Mayıs | Haziran | Temmuz | Ağustos | Eylül | Ekim | Kasım | Aralık | |
| Ortalama en yüksek sıcaklık, °C | 2,8 | 5,0 | 11,3 | 17,8 | 23,6 | 29,6 | 34,3 | 34,1 | 29,4 | 21,7 | 12,4 | 5,3 | |
| Ortalama sıcaklık, °C | −0,9 | 0,6 | 5,9 | 12,0 | 17,2 | 22,9 | 27,4 | 26,7 | 21,5 | 14,5 | 6,9 | 1,7 | |
| Ortalama en düşük sıcaklık, °C | −4 | −3,1 | 1,1 | 6,4 | 10,5 | 15,0 | 19,3 | 18,9 | 14,2 | 8,9 | 2,7 | −1,3 | |
| Ortalama yağış, mm | 37,4 | 39,1 | 50,7 | 64,9 | 49,5 | 12,9 | 3,3 | 1,2 | 8,6 | 44,4 | 46,1 | 42,2 | |
| Kaynak: Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü[2] | |||||||||||||
[değiştir] Ekonomi
Ekonomisi sanayi, tarım ve ticarete dayanır. Keban Barajı'nın yapılmasından sonra tarıma elverişli toprakların bir kısmı toprak altında kaldığından, tarım alanlarının azalması paralelinde sanayi canlanmıştır. Gayri safi gelirinin % 30’u sanayi, % 10’u ticaret ve % 25’i tarım sektöründen elde edilir. Toprak altı ve üstü çok zengindir.
Tarım: Ovaları az, fakat çok verimlidir. Bol suları bulunan büyük akarsuların suladığı bu ovalarda, buğday, arpa, pirinç, şekerpancarı, tütün, fasulye, nohut, mercimek, fiğ, burçak, soğan, sarmısak, pamuk, üzüm, elma, armut, kayısı, ceviz, badem ve dut yetişir. Yetiştirilen ürünler arasında lahana, kavun ve çilek önemli gelir kaynağı haline gelmiştir.
Madencilik: Elazığ madenciliğin tarımla yarıştığı ve hatta tarımı geçtiği bir yerdir. Toprakları madenle doludur. Bakır, krom, simli kurşun ve betonit başlıcalarıdır. Ergani Bakır İşletmesi’nde blister bakır, sülfürik asit ve prit tüvenan cevher istihsal edilir. Diğer maden işletmeleri Guleman Krom İşletmesi, Ferro Krom Tesisleri ve Elazığ Betonit Fabrikası'dır. Alacakaya ve Arıcak ilçelerinde çıkarılan mermer dünyaca meşhurdur. Kendine has özelliği bulunan Elazığ mermerini işlemek üzere son senelerde birçok mermer işleme fabrikası kurulmuştur.
Sanayi: Elazığ’ın maden bakımından zengin ve Türkiye’nin en büyük hidroelektrik santrallerinden birinin bu ilde oluşu ile sanayi gelişmiştir. İrili ufaklı 1200 sanayi iş kolu vardır. Elazığ sanayi alanında Doğu Anadolu Bölgesi'nde önemli bir yere sahiptir. Özellikle Organize Sanayi Bölgesi'nin kurulması ile fabrika sayısı hızla artmıştır. 49 fabrikalık sanayi bölgesinde 20 fabrika inşaatı tamamlanarak üretime geçmiştir. Diğerlerinin inşaatı devam etmektedir. Un, deri, şeker, çimento, pamukyağı, pamuk ipliği, kiremit, yün, süt, yem, azot, süper fosfat, kireç, plastik boru, tüpgaz imalatı ve dolum, kâğıt, tekstil, meşrubat, matbaacılık, mermer, ayçiçek yağı, ayakkabı, mobilya, sabun, tıbbi malzeme fabrikaları başlıca büyük sanayi kuruluşlardır.
[değiştir] Altyapı
[değiştir] Sağlık
Elazığ’da her 100.000 kişiye 608 hastane yatağı düşmektedir, bu oran 262 olan Türkiye ortalamasın 2 katından fazladır. Elazığ’da 2002-2006 yılları arasında toplam hekim sayısı % 15,4 artarken, diş hekimi sayısı % 26,15, diğer sağlık personellerinin sayısı ise % 13,64 artmıştır. Elazığ, Devlet Planlama Teşkilatı tarafından 2003 yılında yapılan sağlık sektörü gelişmişlik sıralamasında bölgenin sağlık sektöründe en gelişmiş ili olarak 12. sıradır. Fırat Üniversitesinin tıp fakültesi bünyesinde bulunan araştırma hastanesi, TRB1 bölgesi ve bölge dışına hizmet veren önemli hastanelerden biridir.[3]
Elazığ sağlık sektöründe oldukça gelişmiş bir il olup, CNBC-e Business dergisinin yaptığı araştırmalara göre Türkiye'nin en iyi sağlık altyapısına sahip ikinci şehridir.
Bazı hastaneler ve sağlık kuruluşları şöyledir:
- Elazığ Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi
- Elazığ Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Elazığ Lazer Göz Merkezi
- Fırat Üniversitesi Hastanesi
- Harput Devlet Hastanesi
- Özel Damla Hastanesi
- Özel Doğu Anadolu Hastanesi
- Özel Hayat Hastanesi
- Ruh Sağlığı Hastalıkları Hastanesi
- Yıldız Kardiyoloji Merkezi
[değiştir] Ulaşım
Elazığ doğuyu batıya bağlayan yolların kavşak noktasındadır. Karayolları Ankara-Kayseri-Malatya-Elazığ-Bingöl-Muş karayolu, Adana-Maraş-Malatya-Elazığ- Tunceli karayolu, Mardin-Diyarbakır-Arapkir-Keban-Elazığ karayolu ile İran-Erzurum- Tunceli-Elazığ uluslararası yollar (TEM) ile bağlıdır. İyi asfalt vasfında olan bu yollardan Elazığ içinde kalan kısımlarının uzunluğu 425 kilometredir. Ankara-Kayseri-Sivas-Malatya demiryolu Elazığ’da iki kola ayrılır. Bir kolu Diyarbakır-Batman’a diğeri Palu-Genç- Muş-Tatvan’a ulaşır. İl sınırları içinde kalan demiryolu 272 km ve 15 duraklıdır.
1981 yılında temeli atılıp, 1986 yılında hizmete giren Fırat köprüsü, Türkiye’nin en uzun köprüsüdür. 2030 m olup, 30 adet betonarme ayak üzerine inşa edilmiştir.
1940 yılında açılan Elazığ Havaalanı ile Ankara-İstanbul-Antalya-İzmir-Düsseldorf ve Frankfurt'a seferler yapılmaktadır. Ayrıca Keban Baraj Gölü üzerinde Ağın ilçesi ile Tunceli’nin ilçeleri arasında feribotla ulaşım sağlanmaktadır.
Elazığ'da semtler arası ulaşım, minibüslerle, taksilerle ve her 20 dakikada bir kalkan belediye otobüsleriyle rahat ve hızlı bir şekilde sağlanmaktadır.
| Havayolu | Uçuş Noktaları |
|---|---|
| Pegasus Havayolları | İstanbul-Sabiha Gökçen, Antalya |
| İzair - Pegasus Havayolları tarafından işletiliyor - | İzmir |
| SunExpress | Düsseldorf, Frankfurt |
| Türk Hava Yolları | İstanbul-Atatürk |
| AnadoluJet - THY tarafından işletiliyor - | Ankara |
| Corendon Airlines | Amsterdam |
| Germany Airlines | Hannover |
Türk Hava Yolları
- Her gün 09:50 ve 21:00 Elazığ-İstanbul (Atatürk Havalimanı)
- Her gün 7:20 ve 18:20 İstanbul-Elazığ seferi mevcuttur. Detaylı bilgi için http://www.thy.com
AnadoluJet
- Her gün 16:05 Elazığ-Ankara
- Her gün 14:15 Ankara-Elazığ seferi mevcuttur. Detaylı bilgi için http://www.anadolujet.com/
[değiştir] Eğitim
1967 yılında kurulan Fırat Üniversitesi, şehirdeki çağdaş eğitime katkılarda bulunmaktadır. Fırat Üniversitesi’nde 11 fakülte, 2 yüksek okul, 7 meslek yüksek okulu, 3 enstitü ve 1 konservatuara sahiptir.
Elazığ Anadolu Lisesi, Kaya Karakaya Fen Lisesi, Cemil Meriç Fen lisesi, Koloğlu Anadolu Lisesi, Çubukbey Anadolu Lisesi, Kaya Karakaya Anadolu Lisesi, Atatürk Anadolu Lisesi, Cumhuriyet Anadolu Lisesi, Ahmet Kabaklı Anadolu Öğretmen Lisesi diğer önemli eğitim kurumlarıdır. Ayrıca Polis Okulu da ili eğitim merkezi yapmaktadır.
[değiştir] Medya
[değiştir] Yerel TV kanalları
- Kanal 9
- Kanal 23
- Kanal E
- Fırat TV (Fırat Üniversitesi)
[değiştir] Yerel radyo kanalları
- Ezgi FM (88.0)
- FM 23 Elazığ (88.5) & (93.5)
- Radyo Fırat (Fırat Üniversitesi) (89.2)
- Radyo E (90.2)
- Radyo 2000 (90.8)
- Radyo Hazar (92.0)
- Elazığ Alem FM (95.4)
- Radyo Kulüp (96.0)
- ERT FM (96.8)
- Yağmur FM (99.0)
- Hit FM (99.9)
- Elazığ Polis Radyosu (104.0)
[değiştir] Yerel gazeteler
- Ayışığı Gazetesi
- El Aziz Gazetesi
- Elazığ Haber Gazetesi
- Elazığ Polis Haber Gazetesi (Elazığ Emniyet Müdürlüğü tarafından çıkarılan aylık gazete)
- Elazığ Star Haber Gazetesi
- Elazığ Yeni Ufuk Gazetesi
- Elazığ Yeniçağ Gazetesi
- Günışığı Gazetesi
- Nurhak Gazetesi
- Turhan Gazetesi
- Uluova Gazetesi
Şehirde medya gelişim sürecindedir. Şehir'de yayın yapan 4 yerel TV kanalı vardır. Elazığ'dan yayın yapan Kanal 9, uydu aracılığı ile tüm yurtta ve Avrupa'da izlenebilmektedir. Bunun dışında Günışığı, Uluova, Ayışığı gibi birçok yerel gazete yayın hayatını sürdürmektedir. Elazığ'da 12 adet yerel radyo kanalı bulunmaktadır.
[değiştir] Kültür ve sanat
Elazığ köklerini Harput'tan aldığı bir kültür birikimine sahiptir. 2008 yılında şehirde Elazığ Devlet Tiyatrosu kurulmuştur. Ayrıca şehirde etkinlik gösteren birçok mahalli tiyatro grupbu da vardır. 2011 yılında 19.su düzenlenecek Uluslararası Hazar Şiir Akşamları kentin en büyük ve etkin kültürel etkinlikleri arasında gösterilebilir. 2008'den beri gerçekleştirilen Çayda Çıra Film Festivali kültürel değeri olan bir diğer etkinliktir.
[değiştir] Eğlence ve dinlenme tesisleri
-
- Hazarbaba kayak tesisleri kış turizmi açısından önemli bir merkezdir. Sivrice ilçesinin güneyinde bulunan 2347 metre yüksekliğindeki Hazarbaba dağında yapılan Hazarbaba Kayak Merkezi 1997 yılında etkinliğe geçmiş olup, kayak sporlarına elverişli pisti, 1700 metre uzunluğundaki teleksi ve yeme içme tesislerine sahiptir. Ulaşım şehir merkezi ve ilçe merkezinden kalkan otobüs seferleri ile sağlanmaktadır.
-
- Elazığ'da bulunan bir antik kenttir. M.Ö. 20. yüzyıldan kalıntılar bulunmaktadır. Antik Harput yerleşim alanı, bir açık hava müzesi gibidir. Müzesi, kalesi, camileri, kilisesi ve Buzluk Mağarası'yla Elazığ'ın bir turizm merkezidir.
-
- Elazığ'ın önemli bir turizm bölgesidir. Su sporları yapılmaktadır. Kıyıda bulunan restoranlarda leziz yemekler yenebilir.
-
- Doğu Anadolu'nun en büyük alışveriş ve eğlence merkezi olan Misland Elazığ'ın en gözde yerlerindendir. İçinde bulunan alışveriş mağazaları, spor kompleksleri, lunapark, aquapark, amfi tiyatro, oturma yerleri ve daha niceleri ile Elazığ ve diğer illerden gelen vatandaşların vazgeçilmezi olmuştur.
-
- Misland'da 3 boyutlu gezinti yapmak için: http://www.turistik360.com/misland/
-
- 2004 yılında etkinliğe girmiştir. 4 yıldızlı oteli ve alışveriş merkezi ile Elazığ'ın cazibe mekanlarından biri olmayı başarmıştır.
-
- Akgün'de 3 boyutlu gezinti yapmak için: http://www.turistik360.com/akgun/
- Hilton Grant Otel ve Alışveriş Merkezi:
-
- Yakın zamanda tamamlanması beklenen Hilton Grant Otel ve Alışveriş Merkezi, 5 yıldızlı otel hizmeti ve alışveriş merkeziyle Elazığ'ın dev yatırımlarındandır.
[değiştir] Toplumsal yapı
Elazığ şehri son derece milliyetçi bir halka sahiptir. 2007 yılında yapılan teröre lanet mitinginde 100.000 kişi terörü lanetlemek için bir olmuştur.[3] Şehir merkezi ve Harput kökenliler Türk'tür. İlçelerinde Türklerin yanı sıra Zazalar da yaşamaktadır.
[değiştir] Şive
Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde "Gezdiğim, gördüğüm yerler içerisinde İstanbul Türkçesine en yakın Türkçeye Harput'ta rastladım." demiştir.
Türkçe'nin Elazığ merkez ilçesinde kullanılan şivesinin Doğu Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:
|
1. Doğu Anadolu ağızları 1.1.1. Ağrı, Malazgirt 1.2.1. Kars (yerli) 1.3.1. Posof, Artvin, Şavşat, Ardanuç, Yusufeli 1.4.1. Kemaliye, İliç, Ağın |
[değiştir] Spor
Kentin futbol takımlarından Elazığspor şu anda Bank Asya 1. Lig'de yer almaktadır. Elazığ Belediyespor ise Spor Toto 3.Lig'de mücadele etmektedir. Elazığspor en büyük başarısını 2002-2004 yılında Süper Lig'de oynayarak elde etti. Kentte Elazığspor, Elazığ Belediyespor, ve birçok amatör takım bulunmaktadır. Elazığsporun forma rengi bordo-beyazdır ve maçlarını Atatürk Şehir stadyumunda oynamaktadır.
Sporda bayanlar adına B-fit Elazığ Ataşehir tarafından önemli adımlar atılmıştır.
[değiştir] Kardeş şehirler
“Kardeş kent”, kentlerin yerel yönetimleri aracılığıyla yabancı ülke kentleri ile kurdukları resmi dostane ilişkiyi ifade etmektedir. Belediye Meclisi'nce alınan karar ile kurulan kardeş kent ilişkisi, içerisinde bulunduğumuz küreselleşme sürecinde uluslararası gelişmeler açısından oldukça önemli bir olguyu ifade etmektedir. Elazığ Belediyesi; kurduğu kardeş kent ilişkileri ile sosyo-kültürel, ekonomik, eğitim, sağlık, ticaret, turizm, yerel yönetim hizmetleri ve spor gibi konularla tarafları ilgilendiren diğer alanlarda, iki kentin ilgili birimleri arasında iletişim ve koordinasyonu sağlayarak bilgi/deneyim alışverişi ve işbirliğinin geliştirilmesini amaçlamıştır. Sonuç olarak, iki şehir arasında karşılıklı anlayış, dostluk ve barışın güçlendirilmesi amacıyla; tarihi, kültürel, sosyal ve coğrafi açıdan Elazığ ile benzerlikleri olan birçok yabancı şehir ile kardeş kent antlaşmaları imzalanmıştır. Elazığ'ın toplam 5 tane kardeş şehri vardır:
Astana, Kazakistan
Ho Chi Minh, Vietnam
İstanbul, Türkiye
Leeuwaarden, Hollanda- Ankara, Türkiye
- Eskişehir, Türkiye
[değiştir] Kaynakça
[değiştir] Dış bağlantılar
|
|||||
|
||||||||||||||||||||
