Çanakkale

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 40°9′0″N, 26°24′0″E

Çanakkale
—  İlçe  —
Çanakkale üzerindeki konumu
Çanakkale üzerindeki konumu
Şehir merkezinin havadan görünümü
Şehir merkezinin havadan görünümü
Koordinatlar: 40°9′0″K 26°24′0″D / 40.15°K 26.4°D / 40.15; 26.4
Ülke Türkiye
İl Çanakkale
Coğrafî bölge Marmara Bölgesi
Yüzölçümü
 - Toplam 949 km2 (366,4 mi2)
Rakım m (7 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 149,881
 - Kır 33,803
 - Şehir 116,078
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İnternet sitesi: http://www.canakkale.gov.tr/

Çanakkale, kuzeybatı Anadolu'da, kendi adıyla anılan boğazın kıyısında yer alan kent, Çanakkale ili'nin merkez ilçesi. Çanakkale Merkez nüfusu 2013 yılı verilerine göre 116.078 kişidir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik çağdan kalan Troya kalıntıları il sınırları içerisindedir. Karesioğulları ile Türkleşmeye başlayan yöre; daha sonra Osmanlı'ya katılmıştır. Osmanlılar Trakya'ya Çanakkale üzerinden geçmişlerdir.

Osmanlı dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlin eski merkezi aslında Biga olup, Cumhuriyet döneminde, kazanılmış olan başarılardan dolayı ilin ismi ve merkezi Çanakkale olarak değiştirilmiştir. İlin isminin kökeni ise yörede çok gelişmiş olan çanak-çömlek zanaatinden gelir. Şehrin iki simgesi hâline gelen Kale-i Sultaniye ile çanakçılık özdeşleşince de şehir "Çanakkale" olarak adlandırılmaya başlanmıştır.

Çanakkale Savaşları[değiştir | kaynağı değiştir]

1915 senesinde Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında Çanakkale Savaşları'na sahne oldu. İtilaf Devletlerinin birleşmiş orduları deniz savaşında araç ve personel zaiyatı vererek mağlup oldu ve boğazları geçemedi. Daha sonra İtilaf kuvvetleri karadan çıkartma yaptılar. Kara savaşlarında Yarbay Mustafa Kemal'in başarıları sayesinde düşman ilerleyişi durdu, iki kuvvet birbirine üstünlük sağlayamadı ve karadan taarruz da başarısızlıkla sonuçlandı.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Çanakkale kenti, nüfus açısından Marmara Bölgesi'nde yer alan birçok ilden sonra gelir. Merkez ilçenin nüfusu 1927'de 8.515 olan merkez nüfusu 1990'da 53.995'e, 2000'de 75.180'e, 2007'de 86.544'e ve nihayet 2008'de 90.563'e ulaşmıştır.

Çanakkale il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[2] 350.317 39  %1.12 268.564  
  %77
%23  
 81.753 182.806  %52.2  %47.8 167.511
1970[3] 360.764 %3 Dark Green Arrow Up.svg 42  %1.01 263.459  
  %73
%27  
 97.305 188.554  %52.3  %47.7 172.210
1975[4] 369.385 %2 Dark Green Arrow Up.svg 44  %0.92 261.560  
  %71
%29  
 107.825 193.590  %52.4  %47.6 175.795
1980[5] 391.568 %6 Dark Green Arrow Up.svg 44  %0.88 264.865  
  %68
%32  
 126.703 204.583  %52.3  %47.8 186.985
1985[6] 417.121 %7 Dark Green Arrow Up.svg 46  %0.82 269.013  
  %64
%36  
 148.108 218.895  %52.5  %47.5 198.226
1990[7] 432.263 %4 Dark Green Arrow Up.svg 45  %0.77 263.734  
  %61
%39  
 168.529 225.099  %52.1  %47.9 207.164
2000[8] 464.975 %8 Dark Green Arrow Up.svg 43  %0.69 249.404  
  %54
%46  
 215.571 242.539  %52.2  %47.8 222.436
2007[9] 476.128 %2 Dark Green Arrow Up.svg 41  %0.67 228.685  
  %48
%52  
 247.443 244.613  %51.4  %48.6 231.515
2008[10] 474.791 -%0 Red Arrow Down.svg 42  %0.66 226.783  
  %48
%52  
 248.008 242.471  %51.1  %48.9 232.320
2009[11] 477.735 %1 Dark Green Arrow Up.svg 42  %0.66 222.515  
  %47
%53  
 255.220 243.643  %51  %49 234.092
2010[12] 490.397 %3 Dark Green Arrow Up.svg 41  %0.67 221.362  
  %45
%55  
 269.035 254.579  %51.9  %48.1 235.818
2011[13] 486.445 -%1 Red Arrow Down.svg 41  %0.65 218.363  
  %45
%55  
 268.082 249.088  %51.2  %48.8 237.357
2012[14] 493.691 %1 Dark Green Arrow Up.svg 41  %0.65 215.636  
  %44
%56  
 278.055 250.633  %50.8  %49.2 243.058
2013[15] 502.328 %2 Dark Green Arrow Up.svg 41  %0.66 213.558  
  %43
%57  
 288.770 254.800  %50.7  %49.3 247.528

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Çanakkale il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Çanakkale il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Gelibolu'da deniz üzerinde çıplak gözle görünebilen Kilitbahir'in yukarısındaki yamaçta yer alan "Dur Yolcu Anıtı".
Çanakkale Savaşları'nda ölen Türk askeri anısına yapılan "Şehitler Abidesi".

Çanakkale, binyıllar boyunca farklı toplumların egemenliğinde kalmış, gerek mimarisinde gerek yaşamda onlardan izler taşımaktadır. 1970'li yıllardan itibaren ile yapılmaya başlayan ticarî yatırımlarla ildeki geleneksel toplum yapısı yerini hızla modernize kent olmuştur. Ticarî yatırımlarla ulaşım kolaylaşmış ve şehrin görünümünün değişmesi böylece başlamıştır. Bugün Çanakkale Türkiye'nin en modern çevrelerindendir. Geniş kaldırımları, temiz caddeleri, bakımlı binaları ile örnek bir şehirdir. Henüz altyapısı tam oturmamışsa da kültürel anlamda Çanakkale ili Türkiye'de önde gelen çevrelerdendir. Toplumda çekirdek aile yaygındır. Toplum, Türkmenler, Pomaklar, Yörükler, Bulgaristan göçmenleri ve az sayıda Kumuk Türkleri ve Çerkez ile Boşnak'tan oluşur. Boşnak ve Yörükler genelde tarım ile uğraşırlar. Fakat halk etnik yapıya göre ayrılmamış birlik içinde yaşamaktadır. Fakat her toplum kendi kültürel yapısını korur. İl ve ilçe merkezlerinde büyük ölçüde modern giyim örnekleri benimsenmiştir. Kırsal kesimden gelen bayanlar, beyaz Yemenî adı verilen eşarp ve şalvar ile siyah naylonumsu kumaştan pardesü giyerler, kırsal kesim erkeklerinde ise baskın giyim türü, pantolon, ceket ve kaskettir. Yörede erkeklerin şalvar giydiği pek görülmez. Çanakkale'de üretilen başlıca gıda ürünleri, şarap, zeytin, sardalya, peynir helvası ve keşkektir.

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Truva Savaşı'nda geçen ve şehir mezkezinde bulunan Truva Atı

Çanakkale ve diğer ilçeler tarihî ve doğal güzellikler bakımından oldukça zengin olmasına rağmen, bölge olması gerekenden oldukça az turist çekmektedir ancak turizme fazla yatırım yapılmamaktadır.[kaynak belirtilmeli] Her yıl 25 Nisan'da düzenlenen Anzac Günü'nde Avustralya ve Yeni Zellanda'dan gelen binlerce turist bölgeye akın etmekte, turizm genellikle Çanakkale Savaşları'nın yaşandığı Gelibolu, Truva Savaşı'na ev sahipliği yapmış Truva Antik Kenti ve Assos Antik Kenti üzerine odaklıdır. Deniz turizmine uygun olmasına rağmen bu yönde bir yapılanma pek yoktur. Çanakkale il sınırları içinde 5 yıldızlı otel sayısı sadece 1'dir. Yine Çanakkale'de bulunan Gökçeada ve Bozcaada turist çekmektedir.

Çanakkale ilinde her yıl Ağustos ayında Truva Kültür ve Sanat Festivali gerçekleşmekte, çeşitli sanatsal faaliyetler yapılmaktadır. Her iki yılda bir düzenlenen Uluslararası Çanakkale Bienali de Çanakkale ilinin kültür, sanat ve turizmine katkı sağlamaya aday bir etkinliktir.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir merkezinde bulunan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'ne ait Çanakkale Stratejik Araştırmalar Merkezi'nden bir görünüm.

İlin tek üniversitesi olan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nin (ÇOMÜ) Çanakkale için özel bir önemi vardır. Şehir merkezi nüfusu 100.000 civarında olan Çanakkale'de üniversite öğrenci sayısı 33.500'ü, personel sayısı ise 3.000'i geçmektedir. Personel ailesi ile hesaplandığında ise Üniversitenin öğrenci ve aileler ile birlikte ilde 45.000 nüfusu oluşturduğu görülür. Ayrıca üniversite 12 fakülte ve 20'den fazla yüksekokul ve enstitü ile ilin en önemli kamu kurumu ve istihdam kapısıdır. Üniversite'nin her ilçede en az bir yüksekokulu bulunmaktadır.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehrin tek futbol takımı olan Çanakkale Dardanelspor 1996-99 sezonlarında Süper Lig'de mücadele etmiştir. Daha sonra kademeli olarak 1., 2. ve 3. Lig'de de mücadele etmiştir. Takım 2013-2014 sezonunda 2. Lig'de mücadele etmekte olup şehrin tek voleybol takımı olan Çanakkale Belediyespor Bayan Voleybol Takımı, 2013-2014 sezonunda Acıbadem Bayanlar Voleybol 1. Ligi'nde mücadele etmektedir.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Çanakkale'ye kara, hava ve deniz yoluyla ulaşım mümkündür. Çanakkale Havalimanı hava ile ulaşımı mümkün kılmaktadır. Bursa ve diğer şehirlerden feribot seferi düzenlenmektedir.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Çanakkale'nin kardeş şehirleri:

Avrupa

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUgUz15. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspaVAes. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmzACQC. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtpLnNJ2. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuPYwqN. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwMqlpV. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bty3f8xw. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu03eOEs. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1mI4lt. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3ZSLrj. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCmG4oe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEqNTQh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGR15c5. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxT0itf. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  15. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUgUz15. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  16. ^ Osnabrück Belediye Başkanı Kardeş Kente Selam Gönderdi Çanakkale Belediyesi

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]