Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Казакская Автономная Советская Социалистическая Республика
Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Rusya SFSC'nin Özerk cumhuriyeti

1925–1936
Location of Kırgız ÖSSC
1922 yılında Sovyet Orta Asya Haritası, Kırgız ÖSSC'nin yeri ve sınırları.
Merkez Kızılorda (1925-1929)
Almatı (1929-1936)
Government Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Tarih
 - Kuruluş 1925
 - Kaldırılış 1936
Bugün parçası Kazakistan Kazakistan
Rusya Rusya
Türkmenistan Türkmenistan
Özbekistan Özbekistan

Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (1936 yılına kadar Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, Rusça: Казакская Автономная Социалистическая Советская Республика, Kazakskaya Avtonomnaya Socialisticheskaya Sovetskaya Respublika; Kazakça: Қазақ Автономиялық Социалистік Советтік Республикасы, Qazaq Avtonomïyalıq Sotsialïstik Sovettik Respuwblïkası, قازاق اۆتونومئيالىق سوتسىالئستىك سوۆەتتىك زەسپۋبلئكاسى; Kazak Üniform Türk Alfabesi ile: Qazaq Aptonom Sotsijalistik Sovettik Respuʙlikasь) 1925'ten 1936'ya kadar var olan Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti (RSFSC) içindeki Sovyetler Birliği'nin özerk bir Cumhuriyeti idi.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Kazak ÖSSC aslen Kırgız ÖSSC olarak kuruldu (Kırgızistan'ın bağımsız devleti olan Orta Asya topraklarında 1926-1936 yılları arası hüküm süren Kırgız ÖSSC'yle karıştırılmamalıdır.) ve 26 Ağustos 1920'de, RSFSC'nin bir parçasıydı. Rus Devrimi'nden önce Rusya'daki Kazaklar "Kırgız-Kazakları" ya da sadece "Kırgız" (ve Kırgızlar "Kara-Kırgız") olarak biliniyordu.[1] Bu uygulama erken Sovyet döneminde de devam etti ve böylece Kırgız ÖSSC, Kazaklar için ulusal bir cumhuriyetti. Bununla birlikte, 15-19 Haziran 1925'te Beşinci Kazakistan Sovyetler Konseyi, Cumhuriyeti, Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak yeniden adlandırmaya karar verdi. Eski Kırgız ÖSSC'nin başkenti Ak-Mechet, Kazakistan Kazak ÖSSC'nin yerleşim yeri olarak kaldı ancak Kazakça "kırmızı merkez" anlamında Kızıl-Orda olarak yeniden adlandırıldı.[2] 1927'de[2] veya 1929'da[3] Alma-Ata şehri ÖSSC'nin yeni başkenti seçildi. Şubat 1930'da Sozak köyünde Sovyet karşıtı ayaklanma gerçekleşti.[4] 5 Aralık 1936'da, ÖSSC, RSFSC'den ayrılarak Sovyetler Birliği'nin tam birleşik cumhuriyeti olarak Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti oldu.[2]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Yakın tarihte genişletilen Kırgız ÖSSC'ni yöneten Kazak ÖSSC, günümüzde Kazakistan Cumhuriyeti'ni oluşturan tüm bölgelerin yanı sıra Özbekistan (Karakalpak Özerk Bölgesi), Türkmenistan (Kara-Boğaz-Göl'ün kuzey kıyısı) ve Rusya'nın (Orenburg Oblastı olan bölgenin bir kısmın) bir kısmını da içine alır. Bu bölgeler, ilerleyen on yıl içinde Kazak ÖSSC'den devredildi.

ÖSSC'nin idari alt bölümleri, geçmişi içinde birkaç kez değişikliğe uğradı. 1928'de Kırgız ÖSSC'den miras kalan guberniyalar ve idari bölgeler elendi ve 13 okrug ve rayon ile değiştirildi. 1932'de cumhuriyet altı yeni büyük oblasta bölündü. Bunlar:

31 Ocak 1935'te, yukarıda listelenen altı oblasta ek olarak yeni bir Karkaralinsk okrugunu da içeren bir başka toprak bölünmesi uygulandı.[5]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ The 1911 Encyclopædia Britannica: "Kirghiz" (taranmış sürümü)
  2. ^ a b c Grigol Ubiria. Orta Asya'da Sovyet Ulus Oluşumu: Kazak ve Özbek Uluslarının Oluşumu. Routledge, 2015. s. 124. ISBN 9781317504351
  3. ^ Vladimir Babak, et al., eds. Political Organization in Central Asia and Azerbijan: Sources and Documents. Routledge, 2004. p. 90. ISBN 9781135776817
  4. ^ Niccolò Pianciola; Paolo Sartori (2013). "Interpreting an insurgency in Soviet Kazakhstan : the OGPU, Islam and Qazaq 'Clans' in Suzak, 1930". Islam, Society and States Across the Qazaq Steppe: 297-340. 
  5. ^ Постановление ВЦИК от 31.01.1935 «О новом административно-территориальном делении Казакской АССР». (Rusça)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. YÖNLENDİRME Şablon:Sovyetler Birliği-taslak