Afrodit
| Aphrodite | |
|---|---|
 Aphrodite Pompeii Freskosu | |
| Aşkın ve Güzelliğin Tanrıçası | |
| Özellikleri | |
| Alanı | Aşk ve Güzellik |
| Mekânı | Olimpos ve Kıbrıs |
| Semboller | Güvercin, Kuğu, Yunus, Deniz kabuğu, Mersin bitkisi, gül |
| Görünüşü | Genç kadın |
| Kişisel bilgileri | |
| Ebeveynler | Uranos (Hesiodos), Zeus ve Dione (Homeros) |
| Kardeşler | Niobe Üvey kardeşleri: Ares, Athena, Apollon, Artemis, Persephone, Hebe, Dionysos, Hermes, Hephaistos, Perseus, Herkül, Arkas, Tantalos, Epaphos, Keroessa, Helen, Pollux, Zethos, Amphion, Calliope, Clio, Erato, Euterpe, Melpomene, Polyhymnia, Terpsikhore, Thalia, Urania, Eunomia, Dike, Eirene, Lachesis, Clotho, Atropos, Rhadamanthys, Dardanos, Lakedaimon, Iasion, Pandia, Ersa, Carea |
| Eşi | Hephaistos |
| Çocuklar | Eros, Aeneas, Hermaphroditos, Harmonia, Phobos, Deimos, Anteros, Priapos, Himeros, Beroe, Herophilos, Astynoos, Eryx (Eriks), Rhodos, |
Afrodit (Grekçe: Ἀφροδίτη); aşk, şehvet, zevk, tutku, üreme ile ilişkilendirilmiş antik Yunan tanrıçasıdır. Romen karşılığı Venüs ise arzu, cinsel birliktelik, doğurganlık, refah ve zafer tanrıçasıdır. Afrodit'in ana sembolleri arasında deniz kabukları, mersin ağacı, gül, kumru, serçe ve kuğu bulunur. Daha öncesinde İnanna’nın Sümer kültünden köken almış Doğu Semitik tanrıça İştar'ın soydaşı olan Fenikeli tanrıça Astarte, Afrodit kültünün türemesinde büyük rol oynamıştır. Afrodit'in ana kült merkezleri Çuha Adası, Kıbrıs, Korint ve Atina’da bulunmaktaydı. Ana festivali, her yıl yaz ortasında kutlanan Afrodizya’ydı. Afrodit, Lakonya’da bir savaş tanrıçası olarak da tapılmıştır. Artık sapkın bir düşünce olarak görülen ancak zamanında eski Grekoromen alimlerin kutsal futuş konseptini öne sürmesine neden olan faktör, Afrodit'in aynı zamanda seks işçilerinin koruyucu tanrıçası olmasıdır.
Yunan panteonunda başlıca tanrıçalardan olan Afrodit'ten antik Yunan edebiyatında oldukça bahsedilmiştir. Homeros’un İlyada’sı ve Sapfo’nun Afrodit’e Övgü’sü gibi birçok kaynakta Zeus ve Dione’un kızı olarak bahsedilir. Öte yandan Hesiodos’un Theogonia eserine göre Kronos tarafından babası Uranüs’ün kesilip denize atılan genitallerinden oluşan köpük (ἀφρός, aphrós), Çuha Adası'nın sahilinde Afrodit'i doğurmuştur. Symposion eserinde Platon, bu iki temelin aslında iki farklı varlığa ait olduğunu söyler: Afrodit Urania (kadınların değil erkeklerin tecrübesi olan üstün ve ilahi Afrodit, Platon'a göre kadınlar arasındaki aşkla ilişkili değildir ve sadece erkekler arasındaki teşvik edici aşkta bulunur) ve Afrodit Pandemos (Platon tarafından ahlaksız olarak betimlenen herkese ait olan Afrodit, cinsel eylemlerde bulunmayan bakire Afrodit Urania'dan farklıdır ve kadın ile erkek arasındaki ilişkiyi teşvik eder).[1] Lakaplarından Afrodit Areia (“savaş gibi” olan) ise antik Yunan dinindeki çelişken doğasına işaret eder. Afrodit'in diğer birçok lakabı, aynı tanrıçanın farklı yönlerini belirtmek ya da farklı yerel kültlerde kullanılmak amacıyla ortaya çıkmıştır. Doğduğu yer için her iki konum da iddia edildiğinden Cytherea (Çuha Adası’nın hanımı) veya Cypris (Kıbrıs’ın hanımı) olarak da bilinir. Sapfo’nun Afrodit’e Övgü eseri, tanrıçaya adanan ilk şiirlerden birisidir ve Arkaik dönemden neredeyse hiç kaybedilmeden çıkmıştır.
Yunan mitolojisinde Afrodit; ateş, nalbantlar ve metal işçiliğinin tanrısı Hefaistos ile evlidir. Afrodit, birçok kez onu aldatmıştır ve pek çok sevgiliye sahip olmuştur; Odisseia’da savaş tanrısı Ares ile zina yaparken yakalanmıştır. Afrodit’e İlk Homerik İlahi’de Zeus'un aşık etmesi sonucu Afrodit, ölümlü çoban Ankhises’i baştan çıkarır. Aynı zamanda daha sonradan bir yaban domuzu tarafından öldürülecek olan Adonis’in taşıyıcı annesi ve sevgilisi olmuştur. Athena ve Hera’nın yanı sıra Truva Savaşı’nın başlamasına sebep veren kavgadaki üç tanrıçadan biridir ve İlyada’da önemli rol almıştır. Kadın güzelliğinin bir sembolü olarak Batı sanatında Afrodit'e yer verilmiştir ve Batı edebiyatının birçok eserinde de kendisinden söz edilmektedir. Afrodit Mezhebi, Vika ve Helenizm gibi birçok modern Neopagan dinindeki başlıca ilahlardandır.
Ailesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Afrodit ölümlü ve tanrı birçok kişiyle birlikte olduysa da, sadece tanrı Hephaistos ile evlenmiştir. İstemeyerek yaptığı bu evlilik boyunca tanrıça kocasını Ares ile aldatır. Bu yasak ilişkisinden Phobos(Korku), Deimos(Dehşet)[2] ve Harmonia(Uyum) doğar.[3] Diğer önemli tanrı sevgilisi ise Hermes'tir. Bu beraberliğinde Hermaphroditus doğar.[4] Bunun yanı sıra Adonis ve Ankhises ile ilişkileri vardır. Frigya prensesi kılığına girerek ilişki kurduğu Ankhises'ten olan çocuğu Aeneas ve diğer bir başka tanrı çocuğu Eros en ünlü çocuklarıdır.
Mitoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]Troya
[değiştir | kaynağı değiştir]- Kaz Dağı'ndaki üç güzeller efsanesinde 'en güzeline' yazan altın elma karşılığında dünyanın en güzel kadını Helen'i vadederek Paris tarafından seçilen tanrıçadır.[5] Paris'e Troya Savaşında yardım eder.
- Tanrı Ares'in Troyalılar yanında çarpışmasını sağlar. Kendisi de çarpışmalar sırasında yaralanana kadar Troyalılara yardım eder.[6]
- Ankhises ile birlikteliğinden Aeneas doğmuştur.[7] Tanrıça Aeneas'ı Troya Savaşı'nda ve İtalya'ya olan yolcuğu boyunca korur.
Diğerleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Kendine ibadet etmeyen Limnili insanları cezalandırmak için kocalarını eşlerinden iğrendirir. Eşleri de adadaki tüm erkekleri öldürür.
- Tanrıça Eros'a sürekli aşık olma cezası verir.
- Oğlu Eros'un sevgilisi Psykhe'yi oğlundan uzaklaştırmaya çalışır.
- Kendisine yeterli derecede ibadet etmeyen Suriye kralının kızı Myrrha'yı lanetleyip babasına aşık eder ve bu çarpık ilişkiden ölümlülerin en güzeli Adonis doğar.[8]
Kültür
[değiştir | kaynağı değiştir].jpg)
Tanrıçanın en eski tapınma merkezleri Çuha Adası (Kythira veya Kythera) ve Kıbrıs adasında bulunmaktadır. Hesiodos'un şu dizeleri buna kaynaktır;
| "Dalgalı denize atar atmaz onları Gittiler engine doğru uzun zaman. |
Tanrıçanın en eski kült merkezlerinin Yunan ana karasında bulunmayışı ve tanrıçanın, ilk Zeus kuşağından sonra ortaya çıkan bir tanrıça olması, bu inancın aslen Yunan olup olmadığı ile ilgili kuşkular ortaya çıkarmaktadır. Kimi görüşler Afrodit kültünün, Yakındoğu tanrıçaları İştar ve İnanna kültlerinin Fenikeliler aracılıyla Yunan uygarlığına taşınmasıyla doğdunu savunur.
Türkiye
[değiştir | kaynağı değiştir]Troya Savaşında da Troyalıların yanında yer alan Afrodit, Anadolu'da sevilen bir tanrıçadır. En önemli ibadet merkezi adı verdiği kent Afrodisias'tadır. Diğer bazı önemli yerler;
Albüm
[değiştir | kaynağı değiştir]-
Altın sikke üzerinde Afrodit tasviri, Amrit şehri-Suriye -
Afrodit'in doğuşu -
Ares ile Aphrodite -
Aphrodite ve Müzler -
Aphrodite ve Eros -
Sandalını çıkaran Afrodit, Louvre -
Afrodit Efes Müzesi -
Venüs'ün Doğuşu Sandro Botticeli
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Harvard University Press (İngilizce), 2025-08-202026-01-20
- ^ "DEIMOS and PHOBOS". 26 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ "Harmonia". 26 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ "Aphrodite's Companions and Offspring". 10 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ "The Judgement of Paris". 26 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ "Ares Myths 2 General". 26 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ "Myths about Aphrodite, the Goddess of Love and Beauty". 26 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ "Transcriptadonis" (PDF). 26 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Aphrodite ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
