Domuztepe Höyüğü (Osmaniye)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Arkeolojik Höyük
Adı: Domuztepe Höyüğü
il: Osmaniye
İlçe: Düziçi
Köy: Çerçioğlu
Türü: Höyük
Tahribat:
Tescil durumu:
Tescil No ve derece:
Tescil tarihi:
Araştırma yöntemi: Kazı

Domuztepe Höyüğü, Osmaniye il merkezinin 35 km. güneydoğusunda yer alan bir höyüktür. Günümüzde Aslantaş Barajı kıyısında yer alan höyüğü tarihöncesi yerleşim katları su altında kalmıştır.[1]

Kazılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Tepenin kuzeydoğudan görünümü

Bugün Osmaniye iline bağlı Düziçi ilçesi yakınlarındaki Karatepe-Aslantap bölgesinde 1947 yılından itibaren yapılan çalışmalarda, Ceyhan Nehri'nin diğer kıyısındaki sarp yamaçlardan oluşan yarımada da incelenmiştir. O günkü çalışmalarda tepenin üst kısmında bir yerleşme olduğu kararına varılmıştı.[2] Daha sonra Prof. Dr. Uluğ Bahadır Alkım tarafından 1949-52 yılları arasında başkanlığındaki kazılarda bilim dünyasına tanıtılmıştı. Ancak hemen yakınındaki Karatepe Höyüğü'nde ortaya çıkan "olağanüstü" buluntular yüzünden ihmal edilmiştir.[1] Bununla birlikte yapılması kararlaştırılmış olan Aslantaş Barajı'nın havzasının araştırılması gerekmiş, bu çalışmalara 1976 senesinde başlanmıştı.[3] Bu çalışmalar sırasında Domuztepe ile ilgili olarak yapılacaklar, yamaçtaki iki aslan heykelinin[not 1] çekilerek güven altına alınması ve kırık parçaların civarda araştırılarak bulunmasıydı. Geç Hitit Dönemi'ne tarihlenen[1] söz konusu kapı aslanı heykelleri, her biri yaklaşık 3,5 ton ağırlığında bazalt heykeller olup 20 metre aralıklıydı. Altmış derece eğimli, yoğun meşelik ve çalılık arazide bir rampa açılarak aslanlar zirveye çekildi. Bu rampanın açılması sırasında, bitki örtüsü kaldırılırken, üzerinde bir tanrı kabartması bulunan bir stel bulunmuştur. Bunun üzerine tepede daha geniş çaplı araştırma yapılmasına karar verilmiştir.[4]

Bu çalışma 1983 yılına ertelenmiştir. Ancak 1983 yılındaki bu, nispeten sınırlı bir zaman alacağı düşünülen bu çalışmalar, beklenmedik buluntulara ulaşılmasıyla sonuçlandı. Yapılan araştırmalarda MÖ 7. binyıla kadar uzanan, neolitik çağ'dan MÖ 2. binyıla tarihlenen anıtsal yapılar, surlar, Geç Hitit Dönemi'nde de iskan edilmeye devam edilen bir kentin varlığını su yüzüne çıkarmıştır.[5]

Kazılara başlanılmadan önce 45 bin metrekarelik bir alanda ağaçların ve diplerindeki çalıların kesilmesi, yer yer yarım metre kalınlığa ulaşan kuru yığının süpürülmesi gerekmiştir.[6][not 2]

Tabakalanma[değiştir | kaynağı değiştir]

Kazı çalışmalarında üç ana kültür evresi ortaya çıkarılmıştır.

Buluntular[değiştir | kaynağı değiştir]

Neolitik Çağ kültür evresi, genel olarak Halaf Öncesi Çanak Çömlekli Neolitik Çağ olarak görülmektedir. Önasya'da çok az bilinen bu döneme ilişkin bu buluntular göz önüne alındığında, burası gibi engebeli bir arazide bu döneme ait başka bir yerleşmenin bugüne kadar saptanmamış olduğu belirtilmektedir.[7] Neolitik Çağ yerleşiminin MÖ 6.200 – 5.800 yılları arasında olduğu öne sürülmektedir.[1] Kazı raporlarında bir kültür evresi olarak verilmemekle birlikte araştırmalarda Paleolitik Çağ buluntuları da ele geçmiştir.[8]

Geç Kalkolitik Çağ – Erken Tunç Çağı kültür evresinde Obeyd - Uruk Dönemi geçiş evresine ait ve muhtemelen Uruk Dönemi'ne ait buluntular vardır.[7]

Orta Tunç Çağı – Erken Demir Çağı kültür evresinde en az sekiz yapı katı saptanmıştır. Orta Tunç Çağı başlarında yerleşmenin bir surla çevrili olduğu anlaşılmaktadır.[7] Orta Tunç Çağı sonlarında yerleşmenin daha yükseğe çekildiği ve yeni bir sur inşa edildiği görülmektedir.[9]

Erken Demir Çağı yerleşimin daha da yukarı kaymıştır. MÖ 10. 8. yüzyıllara tarihlenmesi gerekir.[9]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Aslan heykelleri 1952 yılında Prof. Dr. Bahadır Alkım tarafından tespit edilmiştir.Bahadır Alkım, Geç Tunç Çağı buluntularına dikkat çekmişse de o dönemde dikkate alınmamıştı.(6. Kazı Sonuçları Toplantısı Sh.: 260 dipnot
  2. ^ Bu çalışmaların zorluğu, 6. Kazı Sonuçları Toplantısı'na sunulan çalışma raporunda anlatılmaktadır.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e TAY – Yerleşme Dönem Ayrıntıları
  2. ^ Prof. Dr. Halet Çambel, Prof. Dr. Mehmet Özdoğan, 1983 Yılı Domuztepe Çalışmaları – 6. Kazı Sonuçları Toplantısı (1984) Sh.: 259
  3. ^ Prof. Dr. Halet Çambel, Karatepe-Aslantaş, Aslantaş Baraj Göl Alanı ve 1982 Dönemi Çalışmaları 5. Kazı Sonuçları Toplantısı (1983) Sh.: 155
  4. ^ 5. Kazı Sonuçları Toplantısı Sh.: 160
  5. ^ 6. Kazı Sonuçları Toplantısı Sh.: 260
  6. ^ 6. Kazı Sonuçları Toplantısı Sh.: 262
  7. ^ a b c d 6. Kazı Sonuçları Toplantısı Sh.: 265
  8. ^ Halet Çambel, Karatepe – Aslantaş ve Domuztepe 1984 Yılı Çalışmaları – 7. Kazı Sonuçları Toplantısı (1985) Sh.: 272
  9. ^ a b 6. Kazı Sonuçları Toplantısı Sh.: 266

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]