Amir

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Amir (Fatımi) sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Amir
El-Âmir bi'Ahkâmillâh
Calif al Amir Tyre 1118 CE.jpg
Halife Amir döneminde darp edilmiş altın dinar sikke
Fatımi Halifesi
Hüküm süresi 8 Aralık 1101 - 7 Ekim 1130
Önce gelen Mustali
Sonra gelen Hâfız
Tam ismi
El-Âmir bi'Ahkâmillâh
Hanedan Fatımi
Babası Mûstensir
Doğum 31 Aralık 1096
Kahire
Ölüm 7 Ekim 1130 (33 yaşında)
Kahire

Amir veya El-Âmir bi'Ahkâmillâh (d: 31 Aralık 1096 , Kahire – ö: Hicrî 3 Zilkade 524 / Milâdî 7 Ekim 1130 Salı, Kahire) Tam Adı: Ebû Ali Mansur ibni el-Mustâ‘lî el-Âmir bi'Ahkâmi’l-Lâh (Arapça: أبو علي منصور بن المستعلي الآمر بأحكام الله , ) Onuncu Fâtımî Hâlifesi ve İsmâilîyye-Mustâlîlik Mezhebi'nin "Yirminci İmâmı".

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Halife Âmir babası Mustâlî gibi Bedr el-Cemâli'nin oğlu vezir El-Efdâl Şehinşâh'ın gölgesi altında hilâfet makâmına yükseltilmişti. Vezir El-Efdâl aynen babası Bedr el-Cemâli'nin Hâlife Mûstensir devrinde yaptığı gibi, tek olarak devleti kendisi yönetti. Halife Amir'in siyâsî sorunları hakkında çok az yetkisi bulunmaktaydı.

1121 (H.515)'de Ramazan ayının son günü olan Bayram Arife/Pazar gecesi El-Efdâl Şehinşâh katledildi ve cesedi ırmağa atıldi.[1] Bazı tarihçiler bunun Halife Amir tarafından planlatılıp uygulamaya koyulduğunu belirtmişlerdir. Bu hükümet darbesi neticesinde El-Efdâl Şehinşâh katlinden sonra El-Memun İbni Bataihi Vezir oldu. Halife Amir böylece tedricen devletin yönetimini ele geçirmeğe başladı. 1128'de Vezir El-Memun İbni Bataihi de görevinden atıldı ve sonradan idam edildi. Bundan sonra Halife Amir hiç kimseyi Vezir olarak tayin etmemeye karar verdi ve bunu uyguladı. Fakat Halifenin gayet yakın baş danışmanı olan ve dini Hristiyan olan Ebu Naca vel Kanna Halife'ye yakınlığı dolayısiyla devlet politikalarına gayet büyük şahsi etki yapmıştır. Fakat 1129/30'da o da tutuklanmış ve idam edilmiştir.

Bu yıllarda Fatımiler tarafından Filistin'de kurulu Haçlılar Kudüs Krallığı'na karşı sıksık askeri seferler düzenlendi: Bunlar 1101'de Sad El-Devle El-Tavasi; 1102'de Şeref al-Maal İbni El-Afdal ; 1103'de İbni El-Ajam Kadu; 1104'de Camal El-Mülk; 1105'de Sana El-Mülk El-Hüseyn El-Afdal; 1112 El-Aazz ve 1113 Masud komutasında Aşkelon şehrinden yapılmıştır. Buna karşılık olarak Kudüs Krallığı Haçlılar orduları da Fatimiler elinde bulunan şehir ve arazilere akınlar yapmışlardır. Bunların hedefi 1109'da Trablusşam; 1111'de Sayda ve 1126'da Sur olup Haçlılar bu şehri ellerine geçirmişlerdir. 1117'da Kudüs Krallığı kralı I. Baudouin ordusu ile Mısır'a hücum etmiş ve yukarı Mısır'da Farama ve Tınnıs mevkilerine kadar ilerlemiş; ama hastalandığı için geriye dönmek zorunda kalmıştır. Kral I. Baudouin bu seferden Kudüs'e geri dönmekte iken yolda 2 Nisan 1118'de El Ariş (günümüzde Mısır)'te ölmüştür.

Döneminde İsmâ‘îl’îyye'nin Nizâr’îyye ve Mustâ‘lîyye kolları arasındaki ayrılığın daha da büyümesi iktidârına büyük darbe indirmişti. 1122'de Kahire'de Nizariler aleyhinden büyük halk toplantısı ve gösterileri yapılmıştir. Bunun üzerine Nizârîler'in bazı ibadethaneler üzerine olan hakları ortadan kaldırılmıştır.

Tâyyîbîlik ve Hâfızîlik mezheplerinin oluşumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana maddeler: Hâfızîlik ve Tâyyîb’îyye

Nizâr’îyye taraftarları ile aralarından şiddetlenen iktidâr mücadeleleri sonucunda Halife Amir, Hasan Sabbah'ın Haşhaşin cephesi mensûplarınca 7 Ekim 1130 tarihinde katledildi.

Ölümünden sonra iktidâr mücadeleleri daha da şiddetlendi ve akabinde yeğeni Hafız'ın iktidâra gelmesiyle neticelendi. Taraftarları ise Hafız'ın hükümetini tanımayarak Âmir'in henüz dört yaşında olan oğlu Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım'ın imâmlığını ilân ederek Tâyyîb’îyye fırkasını oluşturdular.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ İbn-i Hallikân, Cilt 1, sayfa 613-614.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Amir
Doğumu: 1096 Ölümü: 1130
Resmî unvanlar
Önce gelen
Mustali
Dokuzuncu Fâtımîler Hâlifesi
Onuncu Fâtımîler Hâlifesi
Amir
Âmir bi'Ahkâmillâh

1102 - 1130
Sonra gelen
Hafız
On Birinci Fâtımîler Hâlifesi
Şii İslam unvanları
Önce gelen
Ahmed el-Mustâ‘lî
On Dokuzuncu İsmâ‘îlî-Mustâ‘lîyye İmâmı
İmâm Âmir bi'Ahkâmillâh
Yirminci İsmâ‘îl’îyye-Mustâ‘lîyye
Şîʿa İsmâ‘îlî İmâmı

1102 - 1130
Sonra gelen
Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım (Tâyyîb’îyye)
Ebû’l-Meymûn ʿAbd el-Mecîd (Hâfızîlik)
Yirmi Birinci İsmâ‘îlî-Mustâ‘lîyye İmâmı