Aişe

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Aişe bint Ebu Bekir sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Aişe
Muhammed'in eşi
Aisha.png
Eş(leri) Muhammed bin Abdullah
(e. 624[1] – 632)
Tam ismi
Aişe bint Ebu Bekir
Babası Ebu Bekir
Annesi Ümmü Ruman
Doğum 613/614[1]
Mekke
Ölüm 12 Temmuz 678 (64 yaşında)
Medine
Defin Bâki Mezarlığı
Dini İslam

Aişe bint Ebu Bekir (613/614[1][2], Mekke - 678, Medine[2]) (Arapça: عَائِشَةْ بِنْتِ أَبِي بَكْرْ ‎), İslam peygamberi Muhammed'in eşlerinden biri, halife Ebu Bekir'in kızı. Muhammed gibi Kureyş kabilesindendir.

Sünnîler tarafından Muhammed'in diğer eşleri gibi Müminlerin Annesi ve "sıddıka" sıfatları ile anılmakla birlikte benzer saygı ve güven Şii Müslümanlarca gösterilmez.

Aişe, günümüze ulaşan birçok hadis rivayetinde birincil kaynak olarak kabul edilir.

Kimliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Baba tarafından soyu: Aişe bint-i Ebû Bekir-i Sıddîk, b. Ebu Kuhâfe, b. Amir, b.Ömer, b.Kâb, b. Sa'd, b. Teym, b. Mürre, b.Kâb, b. Lüey, b. Galib, b. Fihr, b. Mâlik'tir.[3]

Anne tarafından soyu: Aişe bint Ümmü Rûman, bint Amir, b. Uveymir, b. Abdşems, b. Attâb, b. Üzeyne, b. Sübey', b. Dehmân, b. Hâris, b. Ğanem, b. Mâlik, b. Kinâne'dir.[3]

Aişe, babası tarafından Kureyş, Temîmî, annesi tarafından Kenanî'dir.[3] İslam Peygamberi Muhammed ile nesepleri baba tarafından yedinci-sekizinci kuşakta; anne tarafından nesepleri ise, onbir-onikinci kuşakta birleşmektedir.[3] Aişenin künyesi, Abdullah'ın annesi demek olan "Ümmü Abdullah" tır.[4] Bu künyenin kendisine Muhammed tarafından verildiği ifade edilmektedir.[4][5][6] Sözkonusu edilen Abdullah, Aişe'nin kız kardeşi Esma'nın ve eniştesi Zübeyr'in oğlunun ismidir.

Erken dönem hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Aişenin erken dönem hayatı hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır. Doğumu 613 yılı sonlarında veya 614 yılı başlarındadır. Babası ilk halife Ebû Bekir Annesi Ümmü Rûmân'dır. Aişe Muhammed'in 3. sırada evlendiği en genç eşidir.

Muhammed ile evliliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklarda Hadisler ve siyer Muhammed'in ölümünden sonraki birkaç yüzyıl içerisinde yazılan İslamın sözlü kültür ürünleridir. Hadislerin güvenilir bilgiler içerip içermediği konusunda İslam araştırmacıları değişik görüşlere sahiptirler.

Hadislerde Aişe'nin 6 yaşındayken 50 yaşındaki Muhammed ile nişanlandığı; ancak dokuz yaşında evlendiği aktarılmaktadır.[7][8][9][10][11]

Muhammed el-Buhari'nin Sahih-i Buhari'de de aktardığı üzere Aişe şunları der:[7]

Peygamber benimle altı (yaşında) bir kızken nişanlandı. Medine'ye gittik ve Beni-el-Haris bin Hazrec'in evinde kaldık. Sonra hastalandım ve saçlarım döküldü. Daha sonra saçlarım büyüdü ve annem, Ümmü Rûmân, salıncakta kız arkadaşlarımla oynarken yanıma geldi. Beni çağırdı, yanına gittim, bana ne yapacağını bilmiyordum. Elimden yakaladı ve beni kapıda bekletti. Soluğum kesilmişti, nefesim yerine geldiğinde biraz su aldı ve yüzümle başımı bu su ile ovdu. Daha sonra beni eve aldı. Evde Ensâr`dan birtakım kadınlar hazır bulunuyordu. Bunlar bana: "Hayır ve bereket üzere geldin, hayırlı kısmet getirdin!" dediler. Annem beni bu kadınlara teslim etti. Bunlar da benim kılığımı, kıyafetimi düzlediler ve Resûlullah'a teslim ettiler. Ensâr kadınları beni Resûlullah`a takdim ettiklerinde ben dokuz yaşında bir kızdım.

Evlilik yaşı ile ilgili yorum ve tartışmalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Aişe'nin evlilik yaşı ile ilgili olarak farklı kişi ve kaynaklarda birbirinden farklı ifadeler yer almaktadır. Muhammed'in kızı Fatıma ve Aişenin kızkardeşi Esma'ya ait rivayetler üzerinden Aişenin doğumu ve evlilik yaşı ile ilgili farklı rakamlar elde edilen çıkarımlar şeklinde yapılmaktadır.

Türkiye Diyanet Vakfı tarafından çıkarılan İslam Ansiklopedisi'nde 614 yılında doğduğu ve 624 senesinde evlendiği ve on dört, on sekiz yaşlarında evlendiğini söyleyen çağdaş araştırmacıların kaynaklarının sağlam olmadığı yazar.[1]

Yaşar Nuri Öztürk[12] Aişe'nin evlilik yaşının 17 ile 20 yaş aralığında olduğunu ifade etmektedir.

Süleyman Ateş, Aişe'nin evlilik yaşı ile ilgili olarak "Tarihçilerin ve bibliyografların tespitine göre Hz. Ayşe, Peygamberimizin kızı Hz. Fatıma'dan beş yaş küçüktür. Hz. Fatıma Peygamberlikten 5 yıl önce doğmuştur. Demek ki Hz. Ayşe, Peygamberliğin başlangıç yılında doğmuştur. Hz. Muhammed Peygamber olduktan itibaren 13 yıl Mekke'de kaldı. Peygamber hicret ettiği zaman Ayşe 13 yaşında olmalıdır. Peygamber Medine'ye göçtükten iki yıl sonra Ayşe ile evlendiğine göre (el-İsâbe: 4/359) demek ki evlendiği zaman Hz. Ayşe en az 15 yaşında idi. Ayrıca Hz. Ayşe, Peygamber'le nişanlanmadan önce Cübeyr ibn Mut‘im’e nişanlı veya sözlü idi. Bu da onun, Peygamber, kendisini istemeden önce evlenecek yaşta olduğunu göstermez mi? Bu yaş da her hâlde dokuz yaş değildir. Demek ki Peygamber istediği zaman Ayşe, en azından evlenecek çağ olan 15 yaşlarında idi. [...] Hz. Ayşe'yi direkt olarak Peygamber istememiş, halası onu Peygamber'e önermiş, o da uygun görmüştü. Bir başka rivayete göre Hz. Ayşe Peygamberimizin kızı Fatma ile yaşıttır. Fatma’nın doğumunda babası 35 yaşında idi. Bu durumda Ayşe evlendiğinde 20 yaşlarındadır." ifadesini kullanmaktadır.[13]

Aişe'nin evlilik yaşı ile ilgili günümüzde ileri sürülen görüşlerden birisi de o dönemde kızların yaşının âdet görmeye başladıktan itibaren sayılmaya başlanmasıdır. Buna göre rivayetlerde belirtilen 6 ve 9 yaş Aişe'nin âdet gördükten sonraki yıllarını ifade etmektedir. Ahmet Tekin ve Mustafa İslamoğlu'nun da dile getirdiği bir görüşe göre, Arapça belagatinde 10'dan sonraki rakamların sayım biçimine istinaden bu rakamların 16 ve 19 olarak anlaşılması gerekir.[14][15]

Kişisel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Aişe ilk dönem İslam tarihinde Muhammed'le tartışmaları, 15 yaşında iken zina ile suçlanması, halife seçimindeki rolü, hadis rivayetleri, Muhammed'in ölümü sonrasında da Ali ile olan Cemel Vak'ası ile önemli bir figürdür.

Politik kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk Fitne ve Cemel Vakası[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Cemel Savaşı

Halife Osman'ın, kendisinin yönetiminden hoşnut olmayan asilerce öldürülmesi, İlk Fitne olarak bilinen iç savaşı başlatmıştır. Osman'ın ölümünden sonra başa peygamberin kuzeni ve damadı Ali bin Ebu Talib geçmiştir.

Fitne olarak adlandırılan bu dönemde Ayşe, Talha ve Peygamber'in kuzeni Zübeyr ile işbirliği yaparak Halife Ali ile savaşmıştır. Ali savaşı kazanarak Aişe'yi Mekke'ye göndermiştir. Bu savaşta Talha ve Zübeyr öldürülmüştür.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 2,  sayfa: 201
  2. 2,0 2,1 "Aishah." Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 "Hazreti Aişe", Seyyid Süleyman Nedvi,s.20, Timaş yayınları, İstanbul-2003
  4. 4,0 4,1 "Hazreti Aişe", Seyyid Süleyman Nedvi,s.19, Timaş yayınları, İstanbul-2003
  5. ^ Ebû Dâvud, "Kitâbul-edeb"
  6. ^ İbn Hanbel,"Müsne-i Aişe"
  7. 7,0 7,1 Sahih-i Buhari - 5.Kitap
  8. ^ Müslim, Kitabu'n-Nikâh, bab: 69
  9. ^ Tirmizi, Nikah 9, (1093)
  10. ^ Nesai, Nikah 77, (6, 130)
  11. ^ Ebu Dâvud, Nikâh 34, (2121); Edeb 63, (4933, 4934, 4935, 4936, 4937)
  12. ^ Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk'ün katıldığı, ulusal basında yayın yapan bir TV'nin tartışma programında "Aişe’nin evlilik yaşı" ile ilgili olarak yaptığı açıklama
  13. ^ "Hz. Ayşe’nin evlenme yaşıyla ilgili rivayetler tarihi bilgilere terstir" (suleyman-ates.com)
  14. ^ "Lisan-ul Arap'a bakıldığı takdirde, Arapça'da 11'den 19'a kadar olan sayılar kullanılırken, "birler" hanesi kullanıldığı takdirde "onlar" hanesinin de kastedildiğinin anlaşılmasının gerektiği ifade edilmektedir. (...) Aişe, Arapçayı en edebî konuşan hanımlarından biridir. Arapçadaki bu özelliği kullanarak 6 ve 9 yaşla, 16 ve 19 yaşı kastettiği anlaşılmalıdır." Ahmet Tekin ile Röportaj: Asrı Saadette Kadın Olmak ve Hz. Aişe'nin Evlilik Yaşı
  15. ^ Mustafa İslamoğlu da konuyu Arapça belagat kurallarına göre açıklamaktadır. Mustafa İslamoğlu, Hz.Aişenin evlenme yaşı