Kürdistan Bölgesel Yönetimi
| Kürdistan Bölgesel Yönetimi Herêmî Kurdistan إقليم كردستان |
|||||
| Kürdistan Bölgesel Yönetimi | |||||
|
|||||
| Ulusal Marş: Ey Reqîb
|
|||||
 |
|||||
| Başkent
ve en büyük şehir |
Erbil 36°11′N 44°00′E / 36.183°N 44°E |
||||
| Resmî dil(ler) | Kürtçe, Arapça [1] | ||||
| Yönetim biçimi | Özerk Cumhuriyet | ||||
| - Başkan | Mesut Barzani | ||||
| - Başbakan | Neçirvan İdris Barzani | ||||
| Kuruluş | |||||
| - Özerk oluşu | 11 Mart 1970 | ||||
| - Özerkliğin kalkması | Mart 1974 | ||||
| - De facto bağımsızlık | Ekim 1991 | ||||
| - İlân Edilişi | 30 Ocak 2005 | ||||
| Yüzölçümü | |||||
| - Toplam | 40.643 km² (84th) 15,455 mil² |
||||
| Nüfus | |||||
| - sayımı | 5.250.290[2] | ||||
| - Yoğunluk | 211/km² 166th/mil² |
||||
| İGE | n/a (n/a) (not ranked) | ||||
| Para birimi | Irak dinarı (IQD) |
||||
| Zaman dilimi | (UTC+3) | ||||
| ISO 3166 kodu | IRQ | ||||
| Internet TLD | Çeşitli | ||||
| Telefon kodu | 964 | ||||
Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak'ın kuzeyinde yer alan özerk bölge. Nüfusları tartışılan ve bölge yönetimince azınlık statüsü verilmiş olan Kürtler, Asuriler, Irak Türkmenleri ve Süryaniler bu bölgede yaşamaktadırlar.
Konu başlıkları |
Tarihçe [değiştir]
.png)
Irak'ın kuzeyinde bulunan bölge 11 Mart 1970'te Saddam Hüseyin ve Mustafa Barzani arasında yapılan anlaşma üzerine kuruldu. Özerklik anlaşmasına göre Irak'ın kuzeyindeki üç il, yaklaşık 37 000 km²'lik bir bölge, Erbil'de kurulucak bir yerel parlamento tarafından yönetilecekti. Bunun yanı sıra Irak Meclisinde 5 bakan ve başbakanvekili Kürt olacaktı. Kürtçe ülke genelinde Arapça'nın yanı sıra ikinci resmî dil olacaktı.
İran-Irak Savaşı sırasında bu bölge merkezi hükümetin kontrolünden çıkmış, İran saflarında Saddam Hüseyin'e karşı yer almıştı. Saddam Hüseyin savaştan önce anlaşmayı kaldırmış ve 1974'te Kürt bakanları meclisten çıkarmıştı. Bu durum üzerine Barzaniler isyan etmişlerdi. Bu durum Irak için çıkan savaşı kötü etkiledi, çünkü Saddam Hüseyin'e karşı Kuzey, İran ile ittifak etmiştir.
Birinci Körfez Savaşı öncesi ve savaş sırasında Saddam Hüseyin'den kaçan on binlerce Kürt, Türkiye'ye sığındı. Türkiye tarafından kurulan kamplarda Kürt mültecilere sağlık, barınma ve giyim yardımları yapıldı. Saddam Hüseyin devrilip Kürt liderler yeni dönemde söz sahibi olana kadar yurt dışına Türk Pasaportu ile çıktılar.
Birinci Körfez Savaşı'ndan sonra çıkarılan uçuş yasağından dolayı bölge bugüne kadar Bağdat'ın yönetimi altında değildir. Bölge Kürdistan Parlementosunun kontrolü altındadır.
Mesut Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokratik Partisi ile Celal Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliğinin arasında çıkan anlaşmazlıklardan dolayı Bölge ikiye bölünmüşse de, son yıllarda birleşme sürecine girilmiştir.
İller [değiştir]
Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak Kürdistanı'nın yedi il (Arapça: محافظة Muhafaza, Kürtçe: parêzge)inden üçü kontrol altına almaktadır.
- Bölgesel Yönetiminin kontrol altındaki iller:
- 1. Süleymaniye (Slêmanî)
- 2. Erbil (Hewlêr)
- 3. Duhok (Duhok)
- Kısmen Bölgesel Yönetiminin talep ettiği iller:
- 4. Kerkük (Kerkük / Kerkûk) - (tamamı)
- 5. Diyala - Hanekin kazaları
- 6. Nineve - Akra, Nineva ve Şekhan kazaları
- 7. Selahaddin - Touz kazaları
Din [değiştir]
Bölge halkının çoğu Sunni'dir ve Şafii mezhebindendir. Bölgede Katolik, Ortodoks, Süryani, Ermeni ve Keldani kiliselerine bağlı Hıristiyan azınlık ve sayıları on binlere ulaşan Yezidi ve Ehl-i Hak dini mensupları mevcuttur.[3]
Seçim sonuçları [değiştir]
19 Mayıs 1992 seçimleri [değiştir]
| Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) | %45,3 |
| Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) | %43,8 |
| Kürdistan İslami Hareketi (IMK) | %5,1 |
| Kürdistan Sosyalist Partisi (PASOK) | %2,6 |
| Irak Komünist Partisi (ICP) | %1,0 |
Baraj %7´de olduğundan KDP 51 Koltuk, KYB 49 Koltuk mecliste hak etmiştir. KDP bir koltuk KYB'ye vermiştir. Böylece iki parti eşit düzeyde temsil hakkına sahip olmuştur. Türkmenler seçimlere katımama kararı aldılar. Geri kalan koltuklar azınlıklara göre dağıtılmıştır.
30 Ocak 2005 seçimleri [değiştir]
| Kürdistan Demokratik Yurtsever İttifakı | 104 Koltuk |
| Kürdistan İslami Cemiyeti | 6 Koltuk |
| Kürdistan Emekçiler Partisi | 1 Koltuk |
25 Temmuz 2009 seçimleri [değiştir]
Parlamento seçimleri [değiştir]
| Kürdistan Demokratik Yurtsever İttifakı | %57.37 |
| Özgürlük ve Toplumsal Adalet listesi | %0.8 |
| Gorran (Değişim) Parisi | %23.72 |
| Kürdistan İslam Hareketi | %1.45 |
| Hizmet ve Reform listesi | %12.84 |
| Rafidayin listesi | %0.30 |
| Keldani-Süryani-Asuri ittifakı | %0.56 |
| Kürdistan Demokrat Türkmen Hareketi | %0.98 |
| Erbil Türkmen listesi | %0.21 |
| Türkmen Reform listesi | %0.38 |
| Aram Şahin Davut Bakoyan | %0.22 |
Başkanlık seçimleri [değiştir]
| Mesut Barzani | %69.60 |
| Kemal Mirawdali | %30 |
| Diğerleri | %0.4 |
Ulaşım [değiştir]
Bölgede Erbil ve Süleymaniye kentlerinde olmak üzere iki adet uluslararası havalimanı varır. Buradan Viyana, Frankfurt, Stockholm, Amsterdam, Dubai, Umman, Ankara ve İstanbul'a haftada 80'den fazla doğrudan uçak seferleri düzenlenmektedir.[5]
Eğitim [değiştir]
Bölgede yer alan üniversiteler:[6]
Ayrıca bakınız [değiştir]
Kaynakça [değiştir]
- ^ http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010500&rnr=142&anr=18694
- ^ [1]
- ^ http://www.institutkurde.org/products/details/691/ François-Xavier Lovat, Kurdistan Land of God
- ^ http://www.perleman.org/Default.aspx?page=articles&c=News-title&id=6871 Kürdistan Bölgesel Parlamentosu Resmi Web Sitesi
- ^ http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010800&rnr=145&anr=18621 Kürdistan Bölgesel Yönetimi Resmi Web Sitesi
- ^ http://www.krg.org/articles/detail.asp?rnr=146&lngnr=12&smap=03010900&anr=18691 Bölgesel Yönetim Web Sitesi, Eğitim
 |
Irak ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
