Kürdistan Bölgesel Yönetimi

Bu madde Irak Cumhuriyetinin Kürdistan Bölgesel Hükûmeti hakkındadır. Başlığın diğer anlamları için Kürdistan (anlam ayrımı) maddesine bakabilirsiniz.

Kurdistan Region Herêmî Kurdistan إقليم كردستان Kürdistan Bölgesel Yönetiminin başkenti, Erbil
Kürdistan Bölgesel Yönetimi
Bayrak Arma
Ulusal Marş: Ey Reqîb
Location of Iraqi Kurdistan (dark green) within Iraq.
Başkent (en büyük şehir)	Erbil 36°11′N 44°00′E
Resmî dil(ler)	Kürtçe, Arapça
Yönetim biçimi	Özerk Cumhuriyet
- Başkan	Mesut Barzani
- Başbakan	Berham Salih
Kuruluş
- Özerk oluşu	11 Mart 1970
- Özerkliğin kalkması	Mart 1974
- De facto bağımsızlık	Ekim 1991
- İlân Edilişi	30 Ocak 2005
Yüzölçümü
- Toplam	40,643 km²  (84th) 15.455 mil²
Nüfus
- 2010 tahmini	4,690,939
- Yoğunluk	211/km²  166th/mil²
GSYİH (SAGP)
- Toplam	n/a
- Kişi başına	n/a (n/a)
İGE	n/a (n/a)  (not ranked)
Para birimi	Irak dinarı (IQD)
Zaman dilimi	(UTC+3)
ISO 3166 kodu	IRQ
Internet TLD	Çeşitli
Telefon kodu	964

Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak'ın kuzeyinde yer alan özerk bölge. Nüfusları tartışılan ve bölge yönetimince azınlık statüsü verilmiş olan Kürtler, Asuriler, Irak Türkmenleri ve Süryaniler bu bölgede yaşamaktadırlar.

Tarihçe

Irak Kürdistanı ile Kürdistan Bölgesel Yönetimi

Irak'ın kuzeyinde bulunan bölge 11 Mart 1970'te Saddam Hüseyin ve Mustafa Barzani arasında yapılan anlaşma üzerine kuruldu. Özerklik anlaşmasına göre Irak'ın kuzeyindeki üç il, yaklaşık 37 000 km²'lik bir bölge, Erbil'de kurulucak bir yerel parlamento tarafından yönetilecekti. Bunun yanı sıra Irak Meclisinde 5 bakan ve başbakanvekili Kürt olacaktı. Kürtçe ülke genelinde Arapçanın yanı sıra ikinci resmî dil olacaktı.

İran-Irak Savaşı sırasında bu bölge merkezi hükumetin kontrolünden çıkmış, İran saflarında Saddam Hüseyin'e karşı yer almıştı. Saddam Hüseyin savaştan önce anlaşmayı kaldırmış ve 1974'te Kürt bakanları meclisten çıkarmıştı. Bu durum üzerine Barzaniler isyan etmişlerdi. Bu durum Irak için çıkan savaşı kötü etkiledi, çünkü Saddam Hüseyin'e karşı Kuzey, İran ile ittifak etmiştir.

Birinci Körfez Savaşı öncesi ve savaş sırasında Saddam Hüseyin'den kaçan on binlerce Kürt, Türkiye'ye sığındı. Türkiye tarafından kurulan kamplarda Kürt mültecilere sağlık, barınma ve giyim yardımları yapıldı. Saddam Hüseyin devrilip Kürt liderler yeni dönemde söz sahibi olana kadar yurt dışına Türk Pasaportu ile çıktılar.

Birinci Körfez Savaşı'ndan sonra çıkarılan uçuş yasağından dolayı bölge bugüne kadar Bağdat'ın yönetimi altında değildir. Bölge Kürdistan Parlementosunun kontrolü altındadır.

Mesut Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokratik Partisi ile Celal Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliğinin arasında çıkan anlaşmazlıklardan dolayı Bölge ikiye bölünmüşse de, son yıllarda birleşme sürecine girilmiştir.

İller

Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak Kürdistanı'nın yedi il (Arapça: محافظة Muhafaza, Kürtçe: parêzge)inden üçü kontrol altına almaktadır.

• Bölgesel Yönetiminin kontrol altındaki iller:

1. Süleymaniye (Slêmanî)

2. Erbil (Hewlêr)

3. Duhok (Duhok)

• Kısmen Bölgesel Yönetiminin talep ettiği iller:

4. Kerkük (Kerkük / Kerkûk) - (tamamı)

5. Diyala - Hanekin kazaları

6. Nineve - Akra, Nineva ve Şekhan kazaları

7. Selahaddin - Touz kazaları

Din

Bölge halkının çoğu Sunni'dir ve Şafii mezhebindendir. Bölgede Katolik, Ortodoks, Süryani, Ermeni ve Keldani kiliselerine bağlı Hıristiyan azınlık ve sayıları on binlere ulaşan Yezidi ve Ehl-i Hak dini mensupları mevcuttur.

George W. Bush ve Mesud Barzani Beyaz Saray'da, 25 Ekim 2005

Seçim sonuçları

19 Mayıs 1992 seçimleri

Kürdistan Demokratik Partisi (KDP)	%45,3
Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB)	%43,8
Kürdistan İslami Hareketi (IMK)	%5,1
Kürdistan Sosyalist Partisi (PASOK)	%2,6
Irak Komünist Partisi (ICP)	%1,0

Baraj %7´de olduğundan KDP 51 Koltuk, KYB 49 Koltuk mecliste hak etmiştir. KDP bir koltuk KYB'ye vermiştir. Böylece iki parti eşit düzeyde temsil hakkına sahip olmuştur. Türkmenler seçimlere katımama kararı aldılar. Geri kalan koltuklar azınlıklara göre dağıtılmıştır.

30 Ocak 2005 seçimleri

Kürdistan Demokratik Yurtsever İttifakı	104 Koltuk
Kürdistan İslami Cemiyeti	6 Koltuk
Kürdistan Emekçiler Partisi	1 Koltuk

Ulaşım

Bölgede Erbil ve Süleymaniye kentlerinde olmak üzere iki adet uluslararası havalimanı varır. Buradan Viyana, Frankfurt, Stockholm, Amsterdam, Dubai, Umman ve İstanbul'a haftada 80'den fazla doğrudan uçak seferleri düzenlenmektedir.

Eğitim

Bölgede yer alan üniversiteler:

Enstitü	Internet Adresi	Kuruluş Tarihi	Öğrenci Sayısı
Salahaddin Üniversitesi (SU)	http://www.suh-edu.com	1968	7,048 (2007)
Süleymaniye Üniversitesi (US)	http://www.univsul.org/	1968	(3,067) (2006)
Duhok Üniversitesi	www.uod.ac	1992	1,689 (2007)
Koya Üniversitesi (KU)	www.koyauniversity.org	2003	(?) (2006)
Kürdistan Üniversitesi	www.ukh.ac	2006	400 (2006)
Irak Amerikan Üniversitesi - Süleymaniye	www.auis.org	2007	50 (2007)
Erbil Medikal Üniversitesi (HMU)	www.hawlermu.org	2006	(?) (2006)
Business & Management Üniversitesi (BMU)	www.bmu-me.net	2007	(?) (2007)
SABIS Üniversitesi	www.sabisuniversity.net	2009	(?) (2009)
Cihan Üniversitesi	www.cihanuniversity.org	?	(?)
British Royal Üniversitesi	www.broyalu.com	?	(?)
Erbil Bilgi ve Teknoloji Üniversitesi(özel)	hpust.com	?	(?)
Işık Üniversitesi	www.ishikuniversity.net	?	(?)
Soran Üniversitesi	www.soranu.com	2009	2200 (2011)
Newroz Üniversitesi	www.nawrozuniversity.com	?	(?)
Human Development Üniversitesi	Facebook sayfası	?	(?)

Ayrıca bakınız

• Kürdistan (Irak)
• Kuzey Irak