Kürdistan Bölgesel Yönetimi
Vikipedi, özgür ansiklopedi
 Kürdistan Bölgesel Yönetimi bayrağı |
 |
 |
|
| Milli Marş: Ey Rekip | |
| Resmi diller | Kürtçe ve Arapça |
| Ülke | Irak |
| Başkent | Erbil |
| Başkan | Mesut Barzani |
| Başbakan | Neçirvan İdris Barzani |
| Yüzölçümü | 80 000 km² |
| Nüfus – Total (2005) – Nüfus yoğunluğu |
tahmini 5.500.000 40/km² |
| Para birimi | Irak dinarı |
| Saat dilimi | UTC+3 |
-
Bu madde Irak Cumhuriyetinin Kürdistan Bölgesel Hükûmeti hakkındadır. Irak'ın kuzeyinde yer alan Kürdistan adlı coğrafi bölge için Kürdistan (Irak) ve başlığın diğer anlamları için Kürdistan (anlam ayrım) maddesine bakabilirsiniz.
Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak'ın kuzeyindeki bölgelerini kapsayan ve Bağdat´a bağlı olan özerk bölge. Nüfusları tartışılan ve bölge yönetimince azınlık statüsü verilmiş olan Kürtler, Asuriler, Türkmenler ve Süryaniler bu bölgede yaşamaktadırlar.
Konu başlıkları |
[değiştir] Bölge Tarihi
Irak'ın kuzeyinde bulunan bölge 11 Mart 1970'de Saddam Hüseyin ve Mustafa Barzani arasında yapılan anlaşma üzerine kuruldu. Özerklik anlaşmasına göre Irak'ın kuzeyindeki üç il, yaklaşık 37 000 km²'lik bir Bölge, Erbil de kurulucak bir yerel Parlamento tarafından yönetilecekti. Bunun yanısıra Irak Meclis'inde 5 bakan ve başbakanvekili Kürt olacaktı. Kürtçe ülke genelinde Arapça'nın yanısıra ikinci resmî dil olacaktı.
İran-Irak Savaşı sırasında bu bölge merkezi hükûmet´in kontrolünden çıkmış, İran saflarında Saddam Hüseyin´e karşı yer almıştı. Saddam Hüseyin savaştan önce anlaşmayı kaldırmış ve 1974 de Kürt bakanları meclisten çıkarmıştı. Bu durum üzerine Barzani´ler isyan etmişlerdi. Bu durum Irak için çıkan savaşı kötü etkiledi, çünkü Saddam Hüseyin'e karşı Kuzey, İran ile ittifak etmiştir.
Birinci Körfez Savaşı öncesi ve savaş sırasında Saddam Hüseyin'den kaçan on binlerce Kürt Türkiye Cumhuriyeti'ne sığındı. Türkiye tarafından kurulan kamplarda Kürt mültecilere sağlık, barınma ve giyim yardımları yapıldı. Saddam Hüseyin devrilip Kürt liderler yeni dönemde söz sahibi olana kadar yurt dışına Türk Pasaportu ile çıktılar.
Birinci Körfez Savaşı´ndan sonra çıkarılan uçuş yasağından dolayı bölge bugüne kadar Bağdat´ın yönetimi altında değildir. Bölge Kürdistan Parlementosu'nun kontrolü altındadır.
.png)
Mesut Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokratik Partisi ile Celal Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliği´nin arasında çıkan anlaşmazlıklardan dolayı Bölge ikiye bölünmüşse de, son yıllarda birleşme sürecine girilmiştir.
[değiştir] İller
Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak Kürdistanı'nın yedi il (Arapça: محافظة Muhafaza, Kürtçe: parêzge)inden üçü kontrol altına almaktadır.
- Bölgesel Yönetiminin kontrol altındaki iller:
- 1. Süleymaniye (Slêmanî)
- 2. Erbil (Hewlêr)
- 3. Duhok (Duhok)
- Kısmen Bölgesel Yönetiminin talep ettiği iller:
- 4. Kerkük (Kerkük / Kerkûk) - (tamamı)
- 5. Diyala - Hanekin ve Kifri kazaları
- 6. Nineve - Akra, Nineva ve Şekhan kazaları
- 7. Selahaddin - Touz kazaları
[değiştir] Din
Bölge halkının çoğu Sunni'dir ve Şafi mezhebindendir. Bölgede Katolik, Ortodoks, Süryani, Ermeni ve Keldani kiliselerine bağlı Hristiyan azınlık ve sayıları on binlere ulaşan Yezidi dini mensupları mevcuttur. [1]
[değiştir] Seçim sonuçları
[değiştir] 19 Mayıs 1992 seçimleri
| Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) | %45,3 |
| Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) | %43,8 |
| Kürdistan İslami Hareketi (IMK) | %5,1 |
| Kürdistan Sosyalist Partisi (PASOK) | %2,6 |
| Irak Komünist Partisi (ICP) | %1,0 |
Baraj %7´de olduğundan KDP 51 Koltuk, KYB 49 Koltuk mecliste hak etmiştir. KDP bir koltuk KYB'ye vermiştir. Böylece iki parti eşit düzeyde temsil hakkına sahip olmuştur. Türkmenler seçimlere katımama kararı aldılar. Geri kalan koltuklar azınlıklara göre dağıtılmıştır.
[değiştir] 30 Ocak 2005 seçimleri
| Kürdistan Demokratik Yurtsever İttifakı | 104 Koltuk |
| Kürdistan İslami Cemiyeti | 6 Koltuk |
| Kürdistan Emekçiler Partisi | 1 Koltuk |
[değiştir] Ulaşım
Bölgede Erbil ve Süleymaniye kentlerinde olmak üzere iki adet uluslararası havalimanı varır. Buradan Viyana, Frankfurt, Stockholm, Amsterdam, Dubai, Umman ve İstanbul'a haftada 80'den fazla doğrudan uçak seferleri düzenlenmektedir. [2]
[değiştir] Eğitim
Bölgede yer alan üniversiteler: [3]
| Enstütü | Internet Adresi | Kuruluş Tarihi | Öğrenci Sayısı |
|---|---|---|---|
| Selaattin Üniversitesi (SU) | www.usalah.org | 1968 | 7,048 (2007) |
| Süleymaniye Üniversitesi (US) | www.univsul.com | 1968 | (3067) (2006) |
| Dohuk Üniversitesi | www.dohukuni.net | 1992 | 1,689 (2007) |
| Koya Üniversitesi (KU) | koyauniversity.org | 2003 | (?) (2006) |
| Kürdistan Üniversitesi | www.ukh.ac | 2006 | 400 (2006) |
| Irak Amerikan Üniversitesi - Süleymaniye | www.auis.org | 2007 | 50 (2007) |
[değiştir] Kaynakça
- ^ http://www.institutkurde.org/products/details/691/ François-Xavier Lovat, Kurdistan Land of God
- ^ http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010800&rnr=145&anr=18621 Kürdistan Bölgesel Yönetimi Resmi Web Sitesi
- ^ http://www.krg.org/articles/detail.asp?rnr=146&lngnr=12&smap=03010900&anr=18691 Bölgesel Yönetim Web Sitesi, Eğitim
[değiştir] Ayrıca bakınız
 |
Irak ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.. |
