Kürdistan Bölgesel Yönetimi
| Kurdistan Region Herêmî Kurdistan إقليم كردستان
Kürdistan Bölgesel Yönetiminin başkenti, Erbil
|
|||||
| Kürdistan Bölgesel Yönetimi | |||||
|
|||||
| Ulusal Marş: Ey Reqîb |
|||||
| Location of Iraqi Kurdistan (dark green) within Iraq. | |||||
| Başkent
(en büyük şehir) |
Erbil 36°11′N 44°00′E / 36.183°N 44°E |
||||
| Resmî dil(ler) | Kürtçe, Arapça [1] | ||||
| Yönetim biçimi | Özerk Cumhuriyet | ||||
| - Başkan | Mesut Barzani | ||||
| - Başbakan | Berham Salih | ||||
| Kuruluş | |||||
| - Özerk oluşu | 11 Mart 1970 | ||||
| - Özerkliğin kalkması | Mart 1974 | ||||
| - De facto bağımsızlık | Ekim 1991 | ||||
| - İlân Edilişi | 30 Ocak 2005 | ||||
| Yüzölçümü | |||||
| - Toplam | 40,643 km² (84th) 15.455 mil² |
||||
| Nüfus | |||||
| - 2010 tahmini | 4,690,939[2] | ||||
| - Yoğunluk | 211/km² 166th/mil² |
||||
| GSYİH (SAGP) | |||||
| - Toplam | n/a | ||||
| - Kişi başına | n/a (n/a) | ||||
| İGE | n/a (n/a) (not ranked) | ||||
| Para birimi | Irak dinarı (IQD) |
||||
| Zaman dilimi | (UTC+3) | ||||
| ISO 3166 kodu | IRQ | ||||
| Internet TLD | Çeşitli | ||||
| Telefon kodu | 964 | ||||
Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak'ın kuzeyinde yer alan özerk bölge. Nüfusları tartışılan ve bölge yönetimince azınlık statüsü verilmiş olan Kürtler, Asuriler, Irak Türkmenleri ve Süryaniler bu bölgede yaşamaktadırlar.
Konu başlıkları |
[değiştir] Tarihçe
Irak'ın kuzeyinde bulunan bölge 11 Mart 1970'te Saddam Hüseyin ve Mustafa Barzani arasında yapılan anlaşma üzerine kuruldu. Özerklik anlaşmasına göre Irak'ın kuzeyindeki üç il, yaklaşık 37 000 km²'lik bir bölge, Erbil'de kurulucak bir yerel parlamento tarafından yönetilecekti. Bunun yanı sıra Irak Meclisinde 5 bakan ve başbakanvekili Kürt olacaktı. Kürtçe ülke genelinde Arapçanın yanı sıra ikinci resmî dil olacaktı.
İran-Irak Savaşı sırasında bu bölge merkezi hükumetin kontrolünden çıkmış, İran saflarında Saddam Hüseyin'e karşı yer almıştı. Saddam Hüseyin savaştan önce anlaşmayı kaldırmış ve 1974'te Kürt bakanları meclisten çıkarmıştı. Bu durum üzerine Barzaniler isyan etmişlerdi. Bu durum Irak için çıkan savaşı kötü etkiledi, çünkü Saddam Hüseyin'e karşı Kuzey, İran ile ittifak etmiştir.
Birinci Körfez Savaşı öncesi ve savaş sırasında Saddam Hüseyin'den kaçan on binlerce Kürt, Türkiye'ye sığındı. Türkiye tarafından kurulan kamplarda Kürt mültecilere sağlık, barınma ve giyim yardımları yapıldı. Saddam Hüseyin devrilip Kürt liderler yeni dönemde söz sahibi olana kadar yurt dışına Türk Pasaportu ile çıktılar.
Birinci Körfez Savaşı'ndan sonra çıkarılan uçuş yasağından dolayı bölge bugüne kadar Bağdat'ın yönetimi altında değildir. Bölge Kürdistan Parlementosunun kontrolü altındadır.
Mesut Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokratik Partisi ile Celal Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliğinin arasında çıkan anlaşmazlıklardan dolayı Bölge ikiye bölünmüşse de, son yıllarda birleşme sürecine girilmiştir.
[değiştir] İller
Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak Kürdistanı'nın yedi il (Arapça: محافظة Muhafaza, Kürtçe: parêzge)inden üçü kontrol altına almaktadır.
- Bölgesel Yönetiminin kontrol altındaki iller:
- 1. Süleymaniye (Slêmanî)
- 2. Erbil (Hewlêr)
- 3. Duhok (Duhok)
- Kısmen Bölgesel Yönetiminin talep ettiği iller:
- 4. Kerkük (Kerkük / Kerkûk) - (tamamı)
- 5. Diyala - Hanekin kazaları
- 6. Nineve - Akra, Nineva ve Şekhan kazaları
- 7. Selahaddin - Touz kazaları
[değiştir] Din
Bölge halkının çoğu Sunni'dir ve Şafii mezhebindendir. Bölgede Katolik, Ortodoks, Süryani, Ermeni ve Keldani kiliselerine bağlı Hıristiyan azınlık ve sayıları on binlere ulaşan Yezidi ve Ehl-i Hak dini mensupları mevcuttur.[3]
[değiştir] Seçim sonuçları
[değiştir] 19 Mayıs 1992 seçimleri
| Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) | %45,3 |
| Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) | %43,8 |
| Kürdistan İslami Hareketi (IMK) | %5,1 |
| Kürdistan Sosyalist Partisi (PASOK) | %2,6 |
| Irak Komünist Partisi (ICP) | %1,0 |
Baraj %7´de olduğundan KDP 51 Koltuk, KYB 49 Koltuk mecliste hak etmiştir. KDP bir koltuk KYB'ye vermiştir. Böylece iki parti eşit düzeyde temsil hakkına sahip olmuştur. Türkmenler seçimlere katımama kararı aldılar. Geri kalan koltuklar azınlıklara göre dağıtılmıştır.
[değiştir] 30 Ocak 2005 seçimleri
| Kürdistan Demokratik Yurtsever İttifakı | 104 Koltuk |
| Kürdistan İslami Cemiyeti | 6 Koltuk |
| Kürdistan Emekçiler Partisi | 1 Koltuk |
[değiştir] Ulaşım
Bölgede Erbil ve Süleymaniye kentlerinde olmak üzere iki adet uluslararası havalimanı varır. Buradan Viyana, Frankfurt, Stockholm, Amsterdam, Dubai, Umman ve İstanbul'a haftada 80'den fazla doğrudan uçak seferleri düzenlenmektedir.[4]
[değiştir] Eğitim
Bölgede yer alan üniversiteler:[5]
| Enstitü | Internet Adresi | Kuruluş Tarihi | Öğrenci Sayısı |
|---|---|---|---|
| Salahaddin Üniversitesi (SU) | http://www.suh-edu.com | 1968 | 7,048 (2007) |
| Süleymaniye Üniversitesi (US) | http://www.univsul.org/ | 1968 | (3,067) (2006) |
| Duhok Üniversitesi | www.uod.ac | 1992 | 1,689 (2007) |
| Koya Üniversitesi (KU) | www.koyauniversity.org | 2003 | (?) (2006) |
| Kürdistan Üniversitesi | www.ukh.ac | 2006 | 400 (2006) |
| Irak Amerikan Üniversitesi - Süleymaniye | www.auis.org | 2007 | 50 (2007) |
| Erbil Medikal Üniversitesi (HMU) | www.hawlermu.org | 2006 | (?) (2006) |
| Business & Management Üniversitesi (BMU) | www.bmu-me.net | 2007 | (?) (2007) |
| SABIS Üniversitesi | www.sabisuniversity.net | 2009 | (?) (2009) |
| Cihan Üniversitesi | www.cihanuniversity.org | ? | (?) |
| British Royal Üniversitesi | www.broyalu.com | ? | (?) |
| Erbil Bilgi ve Teknoloji Üniversitesi(özel) | hpust.com | ? | (?) |
| Işık Üniversitesi | www.ishikuniversity.net | ? | (?) |
| Soran Üniversitesi | www.soranu.com | 2009 | 2200 (2011) |
| Newroz Üniversitesi | www.nawrozuniversity.com | ? | (?) |
| Human Development Üniversitesi | Facebook sayfası | ? | (?) |
[değiştir] Ayrıca bakınız
[değiştir] Kaynakça
- ^ http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010500&rnr=142&anr=18694
- ^ [1] Kurdistan Regional Government
- ^ http://www.institutkurde.org/products/details/691/ François-Xavier Lovat, Kurdistan Land of God
- ^ http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010800&rnr=145&anr=18621 Kürdistan Bölgesel Yönetimi Resmi Web Sitesi
- ^ http://www.krg.org/articles/detail.asp?rnr=146&lngnr=12&smap=03010900&anr=18691 Bölgesel Yönetim Web Sitesi, Eğitim
