New York

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(New York City sayfasından yönlendirildi)
New York
Asla Uyumayan Şehir
Şehir
New York City
New York bayrağı
Bayrak
New York mührü
Mühür
New York arması
Arma
Takma adlar:
Büyük Elma, Gotham
New York şehri
New York şehri
Amerika Birleşik Devletleri üzerinde New York
New York
New York
New York'un ABD'deki konumu
Ülke Amerika Birleşik Devletleri Amerika Birleşik Devletleri
Eyalet Flag of New York.svg New York
İdare
 • Belediye Başkanı Eric Adams (Demokrat)
Yüzölçümü
 • Şehir 1.214,4 km² (4.688 mil²)
Rakım 10 m (30 ft)
Nüfus
 (1 Temmuz, 2016)[1]
 • Şehir 8.537.673
 • Yoğunluk 10.606/km² (27.460/mil²)
 • Kent
18.223.567
 • Metropol
19.006.798
Zaman dilimi UTC-05.00 (EST)
 • Yaz (YSU) UTC-04.00 (EDT)
Alan kodları 212, 718, 917, 347, 646
Resmî site
NYC.gov

New York Şehri (İngilizce telaffuz: [nu ˈjɔɹk]), Amerika Birleşik Devletleri'nin en kalabalık şehri ve dünyanın en kalabalık metropolitan alanlarından New York metropolitan bölgesinin merkezidir. Şehir bir parçası olduğu New York Eyaleti ile karıştırıldığı için İngilizcede New York City (kısaca NYC) olarak isimlendirilir.

Şehir, dünyanın en büyük doğal limanlarından birinin üstüne kurulmuştur. New York borough (İngilizce telaffuz: [ˈbʌroʊ]) adı verilen ve her bir bölümün bir county olduğu 5 kısımdan oluşur. Bu 5 borough - the Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens, ve Staten Island - 1898 yılında tek şehir olarak birleştirilmiştir.

New York şehir sınırları içerisindeki nüfus yaklaşık 8,3 milyon olup, metropolitan alana bakıldığında bölgenin nüfusu yaklaşık 20 milyon kişidir. New York bir göçmen kentidir. Kentte yaklaşık 170 ayrı dil konuşulmaktadır ve her üç kişiden biri ABD dışında bir ülke doğumludur. İngilizce çeşitli aksanlarla konuşulur. İngilizcenin yanı sıra İspanyolca da yoğun konuşulmaktadır. Little Italy (Küçük İtalya) semtinde İtalyanca, Chinatown’da (Çin mahallesi) Çince konuşan nüfus mevcuttur.

Şehir; ticaret, finans, medya, sanat, moda, araştırma, teknoloji, eğitim ve eğlence sektörlerine önemli katkıda bulunduğundan dolayı 'küresel etkiye sahip şehir' olarak anılır. Önemli bir uluslararası diplomasi merkezi olan kent, Birleşmiş Milletler Genel Merkezine ev sahipliği yapar ve dünyanın kültür başkenti olarak tanımlanır. New York birçok Amerikan kültürel hareketinin de doğum yeridir. Edebiyat ve görsel sanatlarda Harlem Rönesansı, resimde soyut ekspresyonizm (New York Ekolü), müzikte hip hop, punk, salsa ve Tin Pan Alley bu hareketlerden bazılarıdır. 24 saat açık olan metrosu ve yoğun trafiğiyle "Hiç Uyumayan Şehir" adını almıştır.

Empire State Binası, Central Park ve Times Meydanı, Modern Sanat Müzesi, Guggenheim Müzesi ve Amerikan Doğa Tarihi Müzesi şehrin ilgi çekici mekanlarıdır. Gökdelenleri, caddeleri, lokantaları, alışveriş merkezleri ve insanlarıyla, New York turist çekmektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

New York kenti 1615 yılında Hollandalılar tarafından New Amsterdam adı altında kuruldu. Kent 1664 yılında Birleşik Krallık'a geçti ve New York adını aldı.[2][3] 1778 yılında kent 2 yıl süreyle yeni kurulan Amerika Birleşik Devletleri'nin başkenti oldu. Başkent Washington'a taşındıktan sonra da kentin önemi büyümeye devam etti.

New York'un bulunduğu yere Avrupalılar tarafından gerçekleştirilen ilk ziyaret 1524'teydi. Bu tarihte Fransız Kraliyeti donanmasında bulunan İtalyan kâşif Giovanni Verrazzano şehre Nouvelle Angoulême ("Yeni Angoulême", Angoulême Fransa'da bir şehirdir) adını verdi.[4] Daha sonra kürk ticaretine başlayan Hollandalılar tarafından Nieuw Amsterdam adı verilen şehrin Manhattan adası Amerika yerlilerinden 1626 yılında bugünün tutarıyla 1000 dolara satın alındı. 1664 yılında İngilizler tarafından fethedilen şehre York ve Albany İngiliz Dükü’ne ithafen New York adı verildi.

Şehir 19. yüzyılda göç ve açılım hareketi ile dönüşüm geçirdi. Central Park 1857 yılında Amerika şehirleri arasında peyzaj mimarlığı ile yapılan ilk park olma özelliği taşıyor. 1827 yılında köleler New York’ta tutulurdu fakat 1830’lu yıllardan sonra New York köleliğin kaldırılması eylemlerinin kuzeyde merkezi oldu.

1900 yılında New York. İtalyan diasporasının yoğun olarak yaşadığı İtalyan mahallesinde bulunan Mulberry Caddesi

1904 yılında New York şehir metrosunun açılması yeni şehrin bir araya gelmesini sağladı. New York şehri 20. yüzyılın ilk yarısında dünyanın ticaret, sanayi ve iletişim merkezi haline geldi. Elbette bu gelişmenin bir bedeli vardı. General Slocum adlı buharlı gemide çıkan yangında 1.021 yolcu, 1911 yılında meydana gelen New York şehrinin en büyük sanayi felaketi Triangle Shirtwaist fabrikası yangınında ise 146 konfeksiyon işçisi hayatını kaybetti. New York şehri 1920’li yıllardaki Büyük Göç sırasında Güney Amerika’daki Afrikalı Amerikalılar için başlıca istikametlerden biriydi. 1916 yılında New York şehri Kuzey Amerika’nın en büyük kentsel Afrikalı diasporasına sahip şehriydi. New York şehri 1920’lerde Londra’yı geride bırakarak en kalabalık şehir konumuna geldi ve Metropolitan Bölgesi 1930’ların başında nüfusu 10 milyon rakamını aşarak insanlık tarihindeki ilk mega şehir oldu.

Büyük Buhran’ın zor yıllarında reformcu Fiorello La Guardia’nın New York Belediye Başkanlığına seçilmesi Tammany Hall’un 80 yıl boyunca kurduğu siyasi hakimiyete son verdi. II. Dünya Savaşı’ndan dönen gaziler ve Avrupa’dan gelen göçmenler doğu Queens’te geniş yerleşim yerleri oluşturdular. New York savaştan burnu kanamamış bir şekilde çıktı ve Amerika Birleşik Devletleri’nın dünya üzerindeki hakim ekonomik gücünün yükselmekte olan Wall Street’i ile dünyaya yön veren bir şehir haline geldi. 1950 yılında tamamlanan Birleşmiş Milletler Genel Merkezi New York’un politika üzerindeki etkisini açık bir şekilde simgelemektedir. New York 1960’lı yıllarda ekonomik problemler, artan suç oranları ve ırklar arası gerginlik 1970’lerde zirveye ulaştı. 1980 yılında finans sektöründe meydana gelen yeniden güçlenme ile şehrin kamu maliyesi düzeldi. 1990’lı yıllarda şehirde görülen ırkçı gerginlik duruldu, suç oranları önemli ölçüde azaldı ve Asya ile Latin Amerika’dan akın akın insan New York’a göç etti.

11 Eylül 2001 tarihinde kent Amerika tarihinin en büyük terör olayına tanık oldu. 11 Eylül saldırıları olarak bilinen bu olay sırasında, kaçırdıkları uçaklarla New York'un en yüksek gökdelenleri olan Dünya Ticaret Merkezi binalarına (İkiz Kuleler) çarpan teröristler 3000'e yakın insanın ölümüne neden oldular. İkiz Kulelerin olduğu bölgede Özgürlük Kulesi ve anıtı ile üç ofis kulesi inşa edildi ve bu binaların tamamlanması 2013 yılını buldu.

COVID-19 pandemisi sırasında ABD'deki ilk vaka Mart 2020'de şehirde tespit edildi ve kısa bir süre sonra, pandeminin erken dönemlerinde şehir hem Amerika Birleşik Devletleri'nde hem de küresel açıdan pandemiden en yoğun etkilenenen alanlardan biri haline geldi ve 30.000'ü aşkın ölüm ile sonuçlandı.

Kentin önemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Çinli nüfusun yaşadığı bölgeden bir görünüm, Mott Caddesi,Manhattan.

Finans dünyasının kalbinin attığı Wall Street caddesi, New York'un Manhattan bölümünde yer alır. New York borsası (New York Stock Exchange) burada bulunmaktadır. Özgürlük Heykeli (Statue of Liberty) New York limanındaki küçük bir adadadır. Tiyatro ve müzikaller Broadway caddesinin etrafında toplanmıştır. John F. Kennedy Uluslararası Havaalanı dünyanın en çok yolcu trafiği taşıyan havaalanlarından biridir. Metropolitan Museum of Art, Modern Sanat Müzesi, Guggenheim Müzesi gibi müzeleri dünyanın en değerli sanat koleksiyonlarına sahiptir. Şehrin gazetelerinden New York Times dünyanın en saygın gazetelerinden biridir. Amerika'nın üç büyük televizyon kanalı olan ABC, CBS ve NBC'nin merkezleri New York'ta yer alır.

Kendisi bir adadır.
Şehrin önemli sembollerinden; Ellis Adası.

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Kenti yılda yaklaşık 40 milyon turist ziyaret eder. Genellikle gidilen yerler Empire State Building, Times Square, Brooklyn Köprüsü, Broadway, Metropolitan Museum of Art, MoMa, Bronx Hayvanat Bahçesi ve Madison Avenue'da bulunan alışveriş merkezleridir. Ayrıca Halloween Parade ve Tribeca Film Festivali turistlerin ve Amerikalıların ilgisini çeken kültür olaylarıdır. Central Park, ABD'nin en çok ziyaret edilen parkıdır.

New York'un yemek kültürü çok geniştir. Özellikle bagel ve New York stili pizza en ünlü yiyecekleridir.[kaynak belirtilmeli] Orta Doğu yemeklerini bulmak da oldukça kolaydır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

İşaretlenmiş kentsel ve coğrafi özelliklerle New York eyaletinin topografik haritası
New York, altı ABD eyaleti, iki Great Lakes ve Kanada'nın Ontario ve Quebec eyaletleriyle sınırlanmıştır.

New York eyaleti toplam 54.556 milkare (141.300 km2) alanı kaplar ve boyutuna göre 27. en büyük eyalet olarak yer alır.[5] New York'taki en yüksek rakım, Adirondacks'ta (Upstate New York, Marcy Dağı, 5,344 fit (2 metre) deniz seviyesinden yukarıda'dır; eyaletin en alçak noktası deniz seviyesinde, Downstate New York'taki Atlantik Okyanusu'ndadır.[6]

Mimari[değiştir | kaynağı değiştir]

New York, Brooklyn'deki Hollanda Sömürge Dönemi Pieter Claesen Wyckoff Evi'nden , en eski bölümü 1656'ya tarihlenen modern Özgürlük Kulesi'ne , Ground'daki gökdelene kadar çok çeşitli tarzlarda ve farklı zaman dilimlerinde mimari açıdan dikkate değer binalara sahiptir.[7] 2019 itibarıyla, New York City 6.455 yüksek bina ile Hong Kong ve Seul'den sonra dünyanın üçüncü en yüksek binalara sahip olan şehirdir.[8] Bunlardan, 2011 itibarıyla, 550 tamamlanmış yapı en az 330 fit (100 m) yüksekliğindeydi ve elliden fazla tamamlanmış gökdelen 656 feetten (200 m) daha uzundu . Bunlar , Gotik Revival mimarisinin erken bir örneği olan Woolworth Building'i içerir. Büyük ölçekli Gotik detaylarla inşa edilmiş gökdelen tasarımında; 1913'te tamamlandı, 17 yıl boyunca dünyanın en yüksek binası oldu.[9]

1916 İmar Kararı , güneş ışığının aşağıdaki sokaklara ulaşmasını sağlamak için yeni binalarda aksilikler ve kulelerin parsel büyüklüğünün belirli bir yüzdesiyle sınırlandırılmasını gerektirdi.[10] Chrysler Binası'nın (1930) ve Empire State Binası'nın (1931) Art Deco stili, konik tepeleri ve çelik kuleleri ile imar gereksinimlerini yansıtıyordu. Binalar, Chrysler Binası'ndaki 61. katın köşelerindeki kartallar gibi kendine özgü süslemelere sahiptir ve Art Deco tarzının en güzel örneklerinden bazıları olarak kabul edilir.[11] Son derece etkili bir örnek Amerika Birleşik Devletleri'ndeki uluslararası stil , binanın yapısını çağrıştırmak için görünür bronz tonlu I-kirişler kullanan cephesi için ayırt edici olan Seagram Binası'dır (1957). Condé Nast Binası ( 2000 ), Amerikan gökdelenlerinde  yeşil tasarımın önde gelen bir örneğidir ve tasarımı için Amerikan Mimarlar Enstitüsü ve AIA New York Eyaletinden bir ödül almıştır.[12]

New York'un büyük yerleşim bölgelerinin karakteri genellikle 1870'ten 1930'a kadar olan hızlı genişleme döneminde inşa edilen zarif sıra evler ve şehir evleri ve eski püskü apartmanlarla tanımlanır . yoğun nüfuslu ve müstakil konutlara sahiptir. Riverdale (Bronx'ta), Ditmas Park (Brooklyn'de) ve Douglaston (Queens'te) gibi mahallelerde , Tudor Revival ve Victorian gibi çeşitli mimari tarzlarda büyük müstakil evler yaygındır.[13][14][15]

1835'teki Büyük Yangın'ın ardından ahşap çerçeveli evlerin inşası sınırlandırıldıktan sonra, taş ve tuğla şehrin yapı malzemeleri olarak tercih edildi.[16] Şehir binalarının çoğunun ayırt edici bir özelliği, çatıya monte edilmiş ahşap su kulesidir . 1800'lerde, belediye su borularını kırabilecek daha düşük kotlarda aşırı yüksek su basınçlarına ihtiyaç duymamak için şehir altı kattan yüksek binalara kurulumunu zorunlu kıldı.[17]

Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırması'na göre , Temmuz 2014'te güncellenmiş bir sismik tehlike analizi, New York'ta daha önce değerlendirilenden "yüksek binalar için biraz daha düşük bir tehlike" ortaya çıkardı. Bilim adamları, bu azaltılmış riski, daha önce şehrin yakınında yavaş sallanmanın düşünüldüğünden daha düşük bir olasılığa dayanarak tahmin ettiler; bu, şehrin çevresindeki bir depremden daha uzun yapılara zarar verme olasılığı daha yüksek olacaktı.[18]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Köppen iklim sınıflandırması altında, 0 °C (32 °F) izotermini kullanan New York City, nemli bir Ilıman dönencealtı iklimine (Cfa) sahiptir. Hemen kuzey ve batıdaki banliyöler, nemli subtropikal ve nemli karasal iklimler (Dfa) arasındaki geçiş bölgesinde yer alır.[19][20] Trewartha sınıflandırmasına göre, şehir okyanus iklimine (Do) sahip olarak tanımlanır.[21][22] Şehir, USDA 7b bitki dayanıklılık bölgesinde yer almaktadır.[23]

Kışlar soğuk ve nemlidir ve denizden açıkta esen rüzgar esintileri Atlantik Okyanusu'nun ılımlı etkilerini yumuşatır; yine de Atlantik ve Apalaş Dağları'nın daha soğuk havadan kısmi koruması , şehri kışın, Pittsburgh , Cincinnati ve Indianapolis gibi benzer veya daha az enlemlerde bulunan iç Kuzey Amerika şehirlerine göre daha sıcak tutar . Bölgenin en soğuk ayı olan Ocak ayında günlük ortalama sıcaklık 33,3 °F'dir (0,7 °C).  Sıcaklıklar genellikle kış başına birkaç kez 10 °F'ye (−12 °C) düşer, yine de en soğuk kış aylarında bile birkaç gün 60 °F'ye (16 °C) ulaşabilir. İlkbahar ve sonbahar tahmin edilemez ve soğuktan sıcağa değişebilir, ancak genellikle ılıman ve düşük nemlidir. Yazlar tipik olarak sıcak ve nemlidir ve Temmuz ayında günlük ortalama sıcaklık 25,3 °C'dir.[24][25]

Gece sıcaklıkları genellikle kentsel ısı adası etkisi nedeniyle artar. Gündüz sıcaklıkları her yaz ortalama 17 gün 90 °F'yi (32 °C) aşıyor ve bazı yıllarda 100 °F'yi (38 °C) aşıyor, ancak bu nadir bir durum olmasına rağmen, en son 18 Temmuz 2012'de gerçekleşti.[24] Benzer şekilde, 0 °F (−18 °C) sıcaklıkları da son derece nadirdir, en son 14 Şubat 2016'da meydana gelmiştir.[26] 9 Şubat'ta kaydedilen aşırı sıcaklıklar −15 °F (−26 °C) arasında değişmiştir, 1934, 9 Temmuz 1936'da 41 °C'ye kadar; kaydedilen en soğuk rüzgar soğukluğu, tüm zamanların en düşük rekoru ile aynı gün −37 °F (−38 °C) idi.[27] 30 Aralık 1917'de rekor soğuk günlük maksimum 2 °F (-17 °C) iken, tersine, 2 Temmuz 1903'te rekor sıcak günlük minimum 87 °F (31 °C) idi. Yakındaki Atlantik Okyanusu'nun ortalama su sıcaklığı, Şubat ayında 39.7 °F (4.3 °C) ile Ağustos ayında 74,1 °F (23.4 °C) arasında değişmektedir.[28] Şehir yılda 49,5 inç (1,260 mm) yağış alır ve bu, yıl boyunca nispeten eşit bir şekilde yayılır. 1991 ve 2020 arasındaki ortalama kış karı yağışı 29,8 inç (76 cm); bu yıllar arasında önemli ölçüde değişir. New York bölgesinde kasırgalar ve tropikal siklonlar nadirdir.[29] Sandy Kasırgası 29 Ekim 2012 akşamı New York City'ye yıkıcı bir fırtına dalgası getirdi, Aşağı Manhattan'da ve şehrin diğer bölgelerinde çok sayıda caddeyi, tüneli ve metro hattını su bastı ve şehrin birçok yerinde elektriği kesti.[30] Fırtına ve onun derin etkileri, deniz duvarları inşa etme tartışmasına yol açtı. Ve gelecekte bu tür başka bir olaydan kaynaklanan yıkıcı sonuçların riskini en aza indirmek için şehrin ve metropol alanının kıyı şeridi etrafına kıyı bariyerleri yapılmaya başlandı.[31][32]

Kayıtlardaki en soğuk ay, ortalama 19.6 °F (−6.9 °C) sıcaklıkla Ocak 1857'dir, kayıtlardaki en sıcak aylar ise her ikisi de ortalama 81,4 °F (27.4 °C) sıcaklıkla Temmuz 1825 ve Temmuz 1999'dur. .  Kayıtlara geçen en sıcak yıllar, her ikisi de ortalama 57.1 °F (13.9 °C) sıcaklıkla 2012 ve 2020'dir. En soğuk yıl, ortalama 47.3 °F (8,5 °C) sıcaklıkla 1836'dır.[33][34] Kayıtlardaki en kurak ay, 0,02 inç (0,51 mm) yağışla Haziran 1949'dur. En yağışlı ay, 18.95 inç (481 mm) yağışla Ağustos 2011'di. Kayıtlardaki en kurak yıl, 26.09 inç (663 mm) yağışla 1965'tir. En yağışlı yıl, 80.56 inç (2,046 mm) yağışla 1983 idi.[35] Kayıtlardaki en karlı ay, 36,9 inç (94 cm) kar yağışıyla Şubat 2010'dur. Kayıtlardaki en karlı mevsim (Temmuz-Haziran) 1995-1996'dır ve 75.6 inç (192 cm) kar yağışı vardır. En az karlı sezon, 2,3 inç (5,8 cm) kar yağışı ile 1972-1973 idi.[36] En erken mevsimsel kar yağışı izi, hem 1979 hem de 1925'te 10 Ekim'de meydana geldi. En son mevsimsel kar yağışı izi, hem 2020 hem de 1977'de 9 Mayıs'ta meydana geldi.[37]

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Hristiyanlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Büyük ölçüde Batı Avrupa misyonerlik çalışmalarının ve bir sömürgecilik sonucu olan Hristiyanlık , New York'taki en büyük dindir.[38] Katolik Kilisesi en büyük Hristiyan mezhebidir (%33), onu Protestanlık (%23) ve diğer Hristiyan (%3) takip etmektedir. Roma Katolik nüfusuna öncelikle New York Roma Katolik Başpiskoposluğu ve Brooklyn Piskoposluğu hizmet vermektedir . Doğu Katolik Kiliseleri , şehir genelinde çok sayıda yargı alanına bölünmüştür. Evanjelikalizm , şehirdeki en büyük Protestanlık dalıdır (% 9), ardındanAna Hat Protestanlığı (%8), tersi ise genellikle diğer şehirler ve metropol alanlar için geçerlidir.[39] Evanjelizmde Baptistler en büyük gruptur; Ana Hat Protestanlığında, Reformcu Protestanlar en büyük alt kümeyi oluşturur. Tarihsel olarak Afro-Amerikan kiliselerinin çoğu, Ulusal Baptist Sözleşmesi (ABD) ve Aşamalı Ulusal Baptist Sözleşmesi ile bağlantılıdır . Mesih'teki Tanrı Kilisesi, bölgedeki en büyük ağırlıklı olarak Siyah Pentekostal mezheplerden biridir. Nüfusun yaklaşık %1'i Mormon'dur . buAmerika Rum Ortodoks Başpiskoposluğu ve diğer Ortodoks Hristiyanlar (ana akım ve bağımsız) en büyük Doğu Hristiyan gruplarıydı. Amerikan Ortodoks Katolik Kilisesi (başlangıçta Aftimios Ofiesh tarafından yönetildi ) 1927'de New York'ta kuruldu.

Yahudilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahudilik , yarıdan fazlası Brooklyn'de yaşayan yaklaşık 1,1 milyon [ 321  ile New York'ta uygulanan en büyük ikinci dindir ve İsrail, Tel Aviv dışındaki en büyük metropol Yahudi nüfusunu temsil eder.[40][41][42][43] Etno-dini nüfus şehrin %18,4'ünü, dini demografisi ise %8'ini oluşturuyor.[44] Kaydedilen ilk Yahudi yerleşimci, Ağustos 1654'te Hollanda Batı Hindistan Şirketi'nden bir pasaportla gelen Jacob Barsimson'dı.[45] Rusya Kralı II. Aleksandr'ın öldürülmesinin ardından çoğu kişinin "Yahudileri" suçladığı 1881'de başlayan 36 yıl, Amerika Birleşik Devletleri'ne en büyük Yahudi göçü dalgasını yaşadı.[46] 2012'de en büyük Yahudi mezhepleri Ortodoks Yahudilik, Haredi Yahudilik ve Muhafazakar Yahudilikti.[47] Reform Yahudi toplulukları bölgede yaygındır. Manhattan'daki New York Cemaati Emanu-El, dünyanın en büyük Reform sinagogudur.

İslâm[değiştir | kaynağı değiştir]

İslam , New York'ta Hristiyanlık ve Yahudilikten sonra üçüncü en büyük din olarak yer alıyor ve tahminlere göre, şehrin devlet okulu çocuklarının %10'u da dahil olmak üzere 600.000 ila 1.000.000 İslam gözlemcisi arasında değişiyor.[48] Amerikalı Müslümanların yaklaşık %22,3'ü New York'ta yaşıyor ve New York metropol bölgesinde 1,5 milyon Müslüman Batı Yarımküre'deki en büyük metropol Müslüman nüfusu temsil ediyor.[49] Brooklyn'deki Powers Street Camii , ABD'de sürekli faaliyet gösteren en eski camilerden biridir ve hem şehirde hem de New York eyaletinde ilk İslami organizasyonu temsil eder.[50][51]

Hinduizm ve diğer dini bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

New York'taki bu en büyük üç dini grubun ardından Hinduizm , Budizm , Sihizm , Zerdüştçülük ve çeşitli diğer dinler ile ateizm gelmektedir. 2014'te New York'luların %24'ü herhangi bir organize dini bağlantı olmadığını tespit etti; New Yorkluların %3'ünden biraz fazlası ateistti.[52]

Zenginlik Ve Gelir Eşitsizliği[değiştir | kaynağı değiştir]

New York City, diğer büyük şehirler gibi, 2017 itibarıyla 0,55 olan Gini katsayısının gösterdiği gibi, yüksek derecede gelir eşitsizliğine sahiptir.[53] 2014 yılının ilk çeyreğinde, New York County'deki (Manhattan) ortalama haftalık ücret ABD'deki büyük ilçeler arasında en yüksek toplamı temsil eden 2.749 dolardı.[54] 2017 itibarıyla New York, eski Belediye Başkanı Michael Bloomberg de dahil olmak üzere, 103 kişiyle dünyadaki herhangi bir şehrin en fazla milyardere ev sahipliği yaptı.[55][56] New York ayrıca, 2014 yılında, sakinlerin %4,6'sı ile büyük ABD şehirleri arasında kişi başına en yüksek milyoner yoğunluğuna sahipti.[57] New York , sakinlerine gelir vergisi (yaklaşık %3) uygulayan nispeten az sayıdaki Amerikan kentinden biridir.[58][59][60] 2018 itibarıyla New York'ta 78.676 evsiz vardı.[61]

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Beş bölge: 1: Manhattan, 2: Brooklyn,
3: Queens, 4: Bronx, 5: Staten Island

New York, her birine borough denilen beş bölgeden oluşur. Bunlardan Manhattan kendi başına bir adadır ve şehrin merkezini oluşturur. Manhattan'dan East River (Doğu Nehri) ile ayrılan Brooklyn ve Queens bölgeleri Long Island adasının batı ucunu oluşturur. Harlem Nehri, Manhattan ve Bronx bölgelerini ayırır. Bronx, bir ada üzerinde bulunmayan tek bölgedir ve Kuzey Amerika anakarası üzerindedir. Şehrin beşinci ve son bölgesi New York koyunun karşı tarafında, yine yekpare bir adadan oluşan Staten Island’dır. Manhattan, Brooklyn’e üç köprüyle (Brooklyn, Manhattan ve Williamsburg köprüleri); Queens’e bir köprü (Queensboro Köprüsü olarak bilinen 59. Cadde Köprüsü) ve bir tünelle (Midtown Tüneli) bağlıdır. Bronx ve Manhattan arasında Harlem Nehri'ni geçen köprüler bağlantı kurar. Manhattan’ın doğrudan bağlantısı olmayan tek bölge olan Staten Island, Brooklyn’e Verrazano-Narrows Köprüsü adlı asma köprü ile bağlanır.

Bronx New York Şehrinin en kuzeyinde yer alan bölgesidir. Yankee Stadyumu ve New York Yankeeleri'nin merkezi buradadır. Ayrıca Marble Tepesi'nin küçük bir kısmı buradadır.

Kardeş şehirleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki kentlerle kardeş kentlerdir.[62]

Görseller[değiştir | kaynağı değiştir]

Manhattan'da bulunan gökdelenler
New York akşamları. Rockefeller Center'ın "Top of the Rock" kattından 'nin şehir merkezinin panoramik görünümü. Soldan sağa doğru Chrysler Binası, Manhattan Köprüsü, Brooklyn Köprüsü, Verrazano-Narrows Köprüsü, MetLife Tower, Empire State Binası ve Condé Nast Binası görülmektedir.
New York City'nin beş boroughdan biri Manhattan borough'unun New Jersey eyaletinin Hoboken şehrinden panoramik görünümü. Hudson Nehri'nin sol köşesinde George Washington Köprüsü, sağ köşesinde Verrazano-Narrows Köprüsü görülmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Census.gov 04-06-2017 Tarihli Vintage 2016 Nüfus İstatistikleri". 14 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2017. 
  2. ^ "History of New York City, New York". www.u-s-history.com. 27 Aralık 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2021. 
  3. ^ "Dutch Colonization". www.nps.gov. 17 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2021. 
  4. ^ Rankin, Rebecca B., Cleveland Rodgers (1948). New York: the World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress. Harper.
  5. ^ "Land and Water Area of States". Infoplease.com. 24 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2008. 
  6. ^ "Elevations and Distances in the United States". U.S. Geological Survey. 29 Nisan 2005. 1 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2006. 
  7. ^ "Bottom Line - As One World Trade Center soars, so do its costs". web.archive.org. 1 Şubat 2012. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  8. ^ "Skyline Ranking". 6 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  9. ^ "Alchemy borrows $220M for Woolworth conversion | Real Estate Weekly". web.archive.org. 11 Şubat 2017. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  10. ^ Fischler, Raphael (30 Haziran 1998). "The Metropolitan Dimension of Early Zoning: Revisiting the 1916 New York City Ordinance". Journal of the American Planning Association. 64 (2): 170-188. doi:10.1080/01944369808975974. ISSN 0194-4363. 
  11. ^ "The Skyscraper Museum presents: Favorites!". old.skyscraper.org. 4 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  12. ^ Pogrebin, Robin (16 Nisan 2006). "7 World Trade Center and Hearst Building: New York's Test Cases for Environmentally Aware Office Towers". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 11 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  13. ^ Garb, Margaret (1 Mart 1998). "If You're Thinking of Living In/Riverdale, the Bronx; A Community Jealous of Its Open Space". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 5 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  14. ^ "New York Metro: 6 Affordable Neighborhoods". web.archive.org. 4 Şubat 2012. 4 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  15. ^ "Shaman, Diana (February 8, 2004). "If You're Thinking of Living In/Douglaston, Queens; Timeless City Area, With a Country Feel"". 27 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  16. ^ Wilson, Rufus Rockwell (1902). New York: old & new; its story, streets, and landmarks. New York Public Library. Philadelphia & London, J.B. Lippincott company. 
  17. ^ "Wondering About Water Towers". NPR.org (İngilizce). 3 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  18. ^ "New Insight on the Nation's Earthquake Hazards | Science Features". web.archive.org. 11 Ağustos 2014. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  19. ^ "NewYorkPolonia :: Informator polonijny w USA :: Polacy w Nowym Jorku :: New York Polonia :: Wiadomości, wydarzenia, ogłoszenia, forum - New York Page". www.newyorkpolonia.com. 4 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  20. ^ "Wayback Machine". web.archive.org. 13 Ocak 2015. 2 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  21. ^ "Trewartha maps". kkh.ltrr.arizona.edu. 31 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  22. ^ "Chapter 47. Global mapping". www.fao.org. 3 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  23. ^ "USDA Plant Hardiness Zone Map". web.archive.org. 27 Şubat 2014. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  24. ^ a b US Department of Commerce, NOAA. "Climate". www.weather.gov (İngilizce). 27 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  25. ^ "The Climate of New York". web.archive.org. 12 Nisan 2008. 7 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  26. ^ "Weather2000.com - New York City Historical Cold Weather Days". Weather 2000, Inc. 7 Şubat 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  27. ^ Pollak, Michael (10 Ocak 2014). "Determining New York City's Record Wind Chill". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 13 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  28. ^ Ltd, Copyright Global Sea Temperatures-A.-Connect. "New York City Water Temperature (NY) | United States | Sea Temperatures". World Sea Temperatures (İngilizce). 15 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  29. ^ Dolnick, Sam (28 Ağustos 2011). "Recovery Is Slower in New York Suburbs". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 5 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  30. ^ "Superstorm Sandy blamed for at least 11 U.S. deaths as it slams East Coast" (İngilizce). 29 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  31. ^ "Are We Ready For The Next Superstorm?". International Business Times (İngilizce). 29 Ekim 2014. 31 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  32. ^ "ADAPTATION: Political support for a sea wall in New York Harbor begins to form -- Thursday, November 15, 2012 -- www.eenews.net". web.archive.org. 2 Temmuz 2015. 2 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  33. ^ "Temperaturmonatsmittel NEW YORK CENTRAL PARK 1821- 1987". web.archive.org. 27 Mart 2020. 27 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  34. ^ ""Warmest and Coldest Years and Months at Central Park (1869 to Present)" (PDF). 6 Mart 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  35. ^ ""Wettest and Driest Years and Months at Central Park (1869 to Present)"" (PDF). 15 Haziran 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  36. ^ ""Monthly & Annual Snowfall at Central Park"" (PDF). 5 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  37. ^ ""All-Time Extremes Central Park, NY (1869 to Present)"" (PDF). 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  38. ^ Lipka, Michael. "Major U.S. metropolitan areas differ in their religious profiles". Pew Research Center (İngilizce). 1 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  39. ^ NW, 1615 L. St; Suite 800Washington; Inquiries, DC 20036USA202-419-4300 | Main202-857-8562 | Fax202-419-4372 | Media. "Religious Landscape Study". Pew Research Center's Religion & Public Life Project (İngilizce). 1 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  40. ^ Danailova, Hilary (11 Ocak 2018). "Brooklyn, the Most Jewish Spot on Earth". Hadassah Magazine (İngilizce). 15 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  41. ^ "Nearly one in four Brooklyn residents are Jews, new study finds". New York Daily News. 30 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  42. ^ "World Jewish Population | Latest Statistics". www.simpletoremember.com. 25 Temmuz 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  43. ^ "Wayback Machine" (PDF). web.archive.org. 16 Kasım 2021. 26 Ocak 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  44. ^ "N.Y. Jewish Population Grows to 1.5M: Study". The Forward (İngilizce). 12 Haziran 2012. 16 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  45. ^ "Glimpses Into American Jewish History (Part 5)". web.archive.org. 18 Ekim 2006. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  46. ^ "The Jewish Chronicle". 19 Ocak 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  47. ^ "A 'staggering' 61% of Jewish kids in New York City area are Orthodox, new study finds". www.timesofisrael.com (İngilizce). 16 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  48. ^ Grynbaum, Michael M.; Otterman, Sharon (4 Mart 2015). "New York City Adds 2 Muslim Holy Days to Public School Calendar". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 27 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  49. ^ ""An Impact Report of Muslim Contributions to New York City"" (PDF). 2 Nisan 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  50. ^ "How America's oldest mosque was built by Muslims from the Baltic". www.baltictimes.com. 11 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  51. ^ Siddiqui, Zuha (26 Aralık 2018). "America's Oldest Surviving Mosque Is in Williamsburg". Bedford + Bowery (İngilizce). 26 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  52. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  53. ^ Honan, Katie (11 Eylül 2019). "New York City's Income-Inequality Gap Hasn't Changed, Report Says". Wall Street Journal (İngilizce). ISSN 0099-9660. 20 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  54. ^ "County Employment and Wages Summary - 2022 Q01 Results". www.bls.gov (İngilizce). 7 Kasım 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  55. ^ ""Top 10 Billionaire Cities"" (PDF). 29 Haziran 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  56. ^ "Michael Bloomberg". Forbes (İngilizce). 1 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  57. ^ Wallace, Gregory (4 Ağustos 2014). "In some parts of Europe, three in every ten people are a millionaires". CNNMoney. 7 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  58. ^ "All the U.S. States That Allow an Income Tax at the City and County Levels". The Balance (İngilizce). 7 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  59. ^ "Personal Income Tax and Non-Resident Employees". www1.nyc.gov. 11 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  60. ^ "Wayback Machine" (PDF). web.archive.org. 8 Mart 2017. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  61. ^ "M&M's. Makeup. Bank receipt. NYC homeless people reveal which items they value the most". www.cbsnews.com (İngilizce). 24 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2022. 
  62. ^ "Arşivlenmiş kopya". 9 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2010. 

Konuyla ilgili yayınlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Weil, François (2013). New York: Bir Kent Tarihi. Başaran, Neslişah tarafından çevrildi. Kitap Yayınevi. ISBN 9786051051086. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]