Taipei

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 25°02′N, 121°38′E

Taipei
臺北市
—  Özel şehir  —
Taipei şehri
Yukarıdan saat yönüne: Taipei akşam görünümü, Grand Otel, Far Eastern Plaza, Ulusal Saray Müzesi, Çan Kay Şek Anıt Mezarı, Jiantan İstasyonu
Yukarıdan saat yönüne: Taipei akşam görünümü, Grand Otel, Far Eastern Plaza, Ulusal Saray Müzesi, Çan Kay Şek Anıt Mezarı, Jiantan İstasyonu
Taipei
Bayrak
Taipei şehri
Arma
Taipei'nın Çin Cumhuriyeti'da bulunduğu yer
Taipei
Taipei

Taipei'nin Tayvan'daki konumu

Koordinatlar: 25°02′K 121°38′D / 25.033°K 121.633°D / 25.033; 121.633
Ülke  Tayvan
İdari birimler 12 semt
Yönetim
 - Belediye başkanı Ko Wen-je
Yüzölçümü
 - Kent 271,80 km2 (104,9 mi2)
Nüfus (2016)[1]
 - Kent 2.704.495
 - Yoğunluk 9.950,3/km² (25.771,2/sq mi)
 - Metropol 7.047.167
Zaman dilimi NST (+8)
Posta kodu (0)2
Alan kodu 100–116
İnternet sitesi: www.tcc.gov.tw

Taipei (Çince: 臺北市 veya 台北市; pinyin: Táiběi shì; Pe̍h-ōe-jī: Tâi-pak Chhī; "Kuzey Tayvan"), Tayvan'ın başkenti ve özel şehirlerinden biridir. Şehir ülkenin kuzeyinde yer almakta olup çevresinde Yeni Taipei şehri bulunmaktadır. Şehrin nüfusu 31 Mart 2016 tarihi itibari ile 2.7 milyonun üzerinde olup Yeni Taipei ile Keelung şehirleri ile birlikte 7,047,167 milyon nüfuslu Taipei-Keelung metropol alanını oluşturmaktadır.[1] Taipei, Tayvan'ın siyasi, ekonomik, eğitim ve kültür merkezidir ve önemli bir yüksek teknoloji endüstrisi bölgesidir.[2] Aynı zamanda dünyanın en yüksek ikinci binası olan Taipei 101'e de ev sahipliği yapmaktadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Başlangıçta Taipei bölgesinde Ketagalab kabilesinden insanlar yaşamaktaydı. Daha sonra 1709 yılında bölgeye Çinliler yerleşmiştir. 1895 yılında Birinci Çin Japon Savaşı'ndan sonra Şimonoseki Antlaşması ile Tayvan Japonya'nın hakimiyetine geçti. II. Dünya Savaşı'ndan sonra 1945 yılında tekrar Çin yönetimine geçti. 1949 yılında Çin İç Savaşı'nı komünistlerin kazanması sonucu milliyetçiler ile yaklaşık iki milyon kişi Tayvan'a kaçtı ve Taipei Çin Cumhuriyeti'nin geçici başkenti ilan edildi.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Taipei, kuzey Tayvan'da Taipei Havzası'nda yer almaktadır.[3] Güneyde Xindian ve batıda Tamsui nehirleri ile sınırlanmıştır. Şehrin kuzeydoğusunda ise Qixing Dağları ile Datung Dağı yer almaktadır.[4] Şehrin yüzölçümü ise 271.80 km²'dir.

Taipei musondan etkilenmiş ılıman dönecealtı iklimine (Köppen: Cfa)[5] sahiptir. Yazlar uzun sıcak ve nemli, kışlar ise kısa ılık ve oldukça sisli geçmektedir. Yıllık ortalama sıcaklık 23,3 °C ve ortalama yağış miktarı ise 3027,8 mm'dir.

İdari bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Taipei'nin semtleri

Taipei şehri idari olarak 12 semte ayrılmaktadır.[6]

Adı Hanzi Hanyu Pinyin Wade-Giles Pe̍h-ōe-jī Nüfus (2016) Yüzölçümü (km²)
Beitou 北投區 Běitóu Pei-t'ou Pak-tâu 257,922 56.8216
Da'an 大安區 Dà'ān Ta-an Tāi-an 312,909 11.3614
Datong 大同區 Dàtóng Ta-t'ung Tāi-tông 131,029 5.6815
Nangang 南港區 Nángǎng Nan-kang Lâm-káng 122,296 21.8424
Neihu 內湖區 Nèihú Nei-hu Lāi-ô͘ 287,726 31.5787
Shilin 士林區 Shìlín Shih-lin Sū-lîm 290,682 62.3682
Songshan 松山區 Sōngshān Sung-shan Siông-san 209,689 9.2878
Wanhua 萬華區 Wànhuá Wan-hua Báng-kah 194,314 8.8522
Wenshan 文山區 Wénshān Wen-shan Bûn-san 275,433 31.5090
Xinyi 信義區 Xìnyì Hsin-yi Sìn-gī 229,139 11.2077
Zhongshan 中山區 Zhōngshān Chung-shan Tiong-san 231,286 13.6821
Zhongzheng 中正區 Zhōngzhèng Chung-cheng Tiong-chèng 162,549 7.6071

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Tayvan'ın başkenti olarak Taipei ülkedeki hızlı ekonomik gelişmenin merkezinde olmuştur ve günümüzde dünyanın önemli yüksek teknoloji ve bileşenlerinin üretim merkezlerinden biri haline gelmiştir.[7] Şehirde elektronik ürünler ve bileşenler, elektrikli makine ve cihazlar, basılı malzeme, hassas ekipmanlar ve gıda ürünlerinin imalatının yanı sıra ülkenin çoğu önemli tekstil ve konfeksiyon fabrikaları bulunmaktadır. Turizm, yerel ekonominin küçük ancak önemli bir bileşeni olup 2008 yılında şehri yaklaşık 3 milyon yabancı ziyaret etti.[8]

Tarihi ve turistik yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Longshan Tapınağı
  • Taipei 101 Taipei'nin yeni finans merkezi. 2003 yılında Guinness Rekorlar Kitabı tarafından dünyanın en yüksek binası olarak onaylanmıştır.
  • Chiang Kai-shek Anıtı.
  • Sun Yat-sen Anıtı.
  • Saray Müzesi (National Palace Museum).
  • Grand Otel
  • Longshan Tapınağı ve Huaxi Gece Pazarı (Yılan Pazarı)
  • Shilin Gece Pazarı
  • Taipei Hayvanat Bahçesi

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Ximen metro istasyonu

Taipei metrosu 1996 yılında açılmıştır. Şehre Taoyuan'da yer alan Taoyuan Uluslararası Havalimanı ile Songshan semtinde yer alan Taipei Songshan Havalimanı hizmet vermektedir.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Taipei'nin aşağıdaki şehirler ile kardeş şehir antlaşması bulunmaktadır:[9][10]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "鄉鎮市區人口及按都會區統計" (Çince). İçişleri Bakanlığı. 2013. 14 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160414061831/http://sowf.moi.gov.tw/stat/month/m1-01.xls. Erişim tarihi: 21 Nisan 2016. 
  2. ^ "Taiwan tech industry faces up to South Korea’s Samsung". The Seattle Times. Nisan 2013. 18 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150118085320/http://seattletimes.com/html/businesstechnology/2020821044_taiwansamsungxml.html. Erişim tarihi: 21 Nisan 2016. 
  3. ^ "About Taipei – Taipei Profile". Department of Information and Tourism, Taipei City Government. 21 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20110721132452/http://www.taipeitravel.net/user/Article.aspx?Lang=2&SNo=04000078. Erişim tarihi: 22 Nisan 2016. 
  4. ^ "Geography/Population". Taipei City Government. 29 Mart 2004. 27 Ocak 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20050127015838/http://english.taipei.gov.tw/TCG/index.jsp?recordid=116. Erişim tarihi: 22 Nisan 2016. 
  5. ^ "Köppen−Geiger Climate Classification". 18 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160618053116/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/. 
  6. ^ "Administrative Districts". Taipei City Government. http://english.taipei.gov.tw/np.asp?ctNode=27185&mp=100002. 
  7. ^ Kwok, R. Yin-Wang (2005). Globalizing Taipei: the political economy of spatial development. Routledge. s. 163. ISBN 0-415-35451-X. https://books.google.com/books?id=wovltKk7JUkC&pg=RA1-PA1636. Erişim tarihi: 22 Nisan 2016. 
  8. ^ "Euromonitor International's Top City Destination Ranking". 20 Ocak 2010. 5 Mart 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20110305195249/http://www.euromonitor.com:80/Euromonitor_Internationals_Top_City_Destination_Ranking. Erişim tarihi: 22 Nisan 2016. 
  9. ^ Taipei Sister city list Taipei City Council
  10. ^ a b c d "Taipei City Council". 2 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20121102035422/http://web.tcc.gov.tw/eng/sister_cities.htm. Erişim tarihi: 16 Nisan 2016. 
  11. ^ "Seoul -Sister Cities [via WayBackMachine"]. Seoul Metropolitan Government (archived 2012-04-25). 25 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20120325052520/http://english.seoul.go.kr/gtk/cg/cityhall.php?pidx=6. Erişim tarihi: 16 Nisan 2016. 
  12. ^ "Sister Cities International (SCI)". Sister-cities.org. 24 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160324034542/http://www.sister-cities.org/interactive-map/Cleveland,%20Ohio. Erişim tarihi: 16 Nisan 2016. 
  13. ^ "Phoenix Sister Cities". Phoenix Sister Cities. 24 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20130724085207/http://www.phoenixsistercities.org/. Erişim tarihi: 16 Nisan 2016. 
  14. ^ "Miasta partnerskie Warszawy". um.warszawa.pl. Biuro Promocji Miasta. 4 Mayıs 2005. 11 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/20071011111033/http://um.warszawa.pl/v_syrenka/new/index.php?dzial=aktualnosci&ak_id=3284&kat=11. Erişim tarihi: 16 Nisan 2016. 
  15. ^ "Sister Cities". Dallas-ecodev.org. 3 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160603021439/http://www.dallas-ecodev.org/international/sister-cities/. Erişim tarihi: 16 Nisan 2016. 
  16. ^ "Twin cities of Riga". Riga City Council. 1 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20120601132855/https://www.riga.lv/EN/Channels/Riga_Municipality/Twin_cities_of_Riga/default.htm. Erişim tarihi: 16 Nisan 2016. 
  17. ^ "Partnerská města HMP" (Çekçe). Portál „Zahraniční vztahy“ [Portal "Foreign Affairs"]. 18 Temmuz 2013. 25 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20130625205859/http://zahranicnivztahy.praha.eu/jnp/cz/partnerska_mesta/index.html. Erişim tarihi: 16 Nisan 2016. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]