New York metrosu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
New York metrosu
MTA New York City Subway logo.svg
New York metrosu logosu
NYC Subway R160A 9237 on the E.jpg
New York metrosu treni
Genel
Yerel adı New York City Subway
Sahibi New York Şehri
Hizmet alanı New York, ABD
Taşıma türü Metro
Hat sayısı 27
İstasyon sayısı 472[1]
Günlük yolcu sayısı 5,580,845 (2017)[1]
Yıllık yolcu sayısı 1.72 milyar (2017)[1]
Web sitesi mta.info/nyct
Hizmet
Hizmete giriş 9 Ekim 1863
27 Ekim 1904 (ilk yeraltı istasyonu)
İşletmeci(ler) New York Şehri Ulaşım Otoritesi (NYCTA)
Taşıt sayısı 6,418[1]
Teknik
Sistem uzunluğu 1,370 km[2]
Hat açıklığı 1,435 mm[2]
Ortalama hız 27 km/s[3]
En yüksek hız 89 km/s[3]
New York metrosu haritası

NYC subway-4D.svg

New York metrosu (İngilizceNew York City Subway), ABD'nin New York kentinde bulunan bir metro ağıdır. New York metrosu, 9 Ekim 1863 tarihinde açılmış olup ilk yeraltı istasyonu 27 Ekim 1904 tarihinde açılmıştır ve dünyanın en eski toplu taşıma sistemlerinden biridir.[4] Sistem, 1,370 km uzunluğunda olup[2] 27 hat ve 472 istasyona sahiptir ve dünyanın en büyük metro ağıdır.[1]

New York metrosu, acil durumlarda ve afetler dışında ve yarı zamanlı çalışan bazı hatları dışında yılın her günü 7/24 saat hizmet vermektedir.[5] Yıllık yolcu sayısı bakımından ise Batı Yarımküre ve Batı dünyasının en yoğun toplu taşıma sistemi ve dünyanın en yoğun dokuzuncu metro sistemidir.[6] 2017 yılında metro, hafta içi günde ortalama 5.6 milyon ve hafta sonu ortalama 5.7 milyon yolcu olmak üzere 1.72 milyardan fazla yolcu taşıdı.[1]

New York metrosu, Metropolitan Transportation Authority'e bağlı[7] New York Şehri Ulaşım Otoritesi (New York City Transit Authority) tarafından işletilmektedir.[8]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

New York metrosu ilk olarak 9 Ekim 1863 tarihinde bir yerüstü demiryolu hattı olarak inşa edildi. 1870'lerde ise Alfred Ely Beach tarafından inşa edilen 95 metre uzunluğunda bir yeraltı vagon tüneli faaliyet göstermekteydi.[9]

New York'un ilk yeraltı demiryolu hattı ise 27 Ekim 1904 tarihinde inşa edildi.[10] Bu hat belediye binasından 145. Cadde ve Broadway'e kadar uzanmakta olup 14,7 km uzunluğundaydı ve 28 istasyona sahipti ve Interborough Rapid Transit Company (IRT) tarafından işletilemekteydi.[10] Metro hatları daha sonra 1905'te Bronx, 1907'de Brooklyn ve 1915'te Queens'e kadar uzatıldı.

1910'larda New York'taki metro hatlarının işletilmesinden Brooklyn Rapid Transit Company (BRT, sonradan BMT) ve Interborough Rapid Transit Company (IRT) olmak üzere iki şirket sorumluydu.[11] 1932'de şehir Independent Subway System (ND) adlı kendi işletmesini kurdu.[12] 1940 yılında BMT ve IRT şehir yönetimi tarafından satın alınmasıyla metronun işletmesi tamamen şehir yönetimine geçti. 1953'te New York'un başkanlık ettiği bir kamu otoritesi olan New York Şehri Ulaşım Otoritesi şehirdeki raylı ulaşım sistemlerin işletmesini devraldı ve 1968 yılında eyalet düzeyindeki Metropolitan Transportation Authority'e devredildi.[13]

Hatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Logo Hat Güzergah
IRT (Division A)
IRT Broadway-Seventh Avenue Hattı
NYCS-bull-trans-1.svg Broadway–Seventh Avenue Local Van Cortlandt Park–242nd Street - South Ferry
NYCS-bull-trans-2.svg Seventh Avenue Express Wakefield–241st Street - Flatbush Avenue–Brooklyn College/New Lots Avenue
NYCS-bull-trans-3.svg Seventh Avenue Express Harlem–148 Street - New Lots Avenue
IRT Lexington Avenue Hattı
NYCS-bull-trans-4.svg Lexington Avenue Express Woodlawn - Crown Heights–Utica Avenue/New Lots Avenue
NYCS-bull-trans-5.svg Lexington Avenue Express Eastchester–Dyre Avenue/Nereid Avenue - Flatbush Avenue–Brooklyn College/New Lots Avenue
NYCS-bull-trans-6.svg
NYCS-bull-trans-6d.svg
Lexington Avenue Local
Pelham Bay Park Express
Pelham Bay Park/Parkchester - Brooklyn Bridge–City Hall
IRT Flushing Hattı
NYCS-bull-trans-7.svg
NYCS-bull-trans-7d.svg
Flushing Local
Flushing Express
Flushing–Main Street - 34th Street–Hudson Yards
Shuttle Hattı
NYCS-bull-trans-S.svg 42nd Street Shuttle Times Square - Grand Central
BMT/IND (Division B)
IND Eighth Avenue Hattı
NYCS-bull-trans-A.svg Eighth Avenue Express Inwood–207 Street - Ozone Park–Lefferts Boulevard/Far Rockaway–Mott Avenue/Rockaway Park–Beach 116th Street
NYCS-bull-trans-C.svg Eighth Avenue Local 168th Street - Euclid Avenue
NYCS-bull-trans-E.svg Eighth Avenue Local Jamaica Center–Parsons/Archer - World Trade Center
IND Sixth Avenue Hattı
NYCS-bull-trans-B.svg Sixth Avenue Express Bedford Park Boulevard/145th Street - Brighton Beach
NYCS-bull-trans-D.svg Sixth Avenue Express Norwood–205th Street - Coney Island–Stillwell Avenue
NYCS-bull-trans-F.svg Queens Boulevard Express/Sixth Avenue Local Jamaica–179th Street - Coney Island–Stillwell Avenue
NYCS-bull-trans-M.svg Queens Boulevard/Sixth Avenue Local Forest Hills–71st Avenue - Middle Village–Metropolitan Avenue
IND Crosstown Hattı
NYCS-bull-trans-G.svg Brooklyn-Queens Crosstown Court Square - Church Avenue
IND Second Avenue Hattı
NYCS-bull-trans-T.svg Second Avenue Local 125th Street - Hanover Square
BMT Nassau Street Hattı
NYCS-bull-trans-J.svg Nassau Street Local Jamaica Center–Parsons/Archer - Broad Street
NYCS-bull-trans-Z.svg Nassau Street Express Jamaica Center–Parsons/Archer - Broad Street
BMT Canarsie Hattı
NYCS-bull-trans-L.svg 14th Street–Canarsie Local Eighth Avenue - Canarsie–Rockaway Parkway
BMT Broadway Hattı
NYCS-bull-trans-N.svg Broadway Express Astoria–Ditmars Boulevard/96th Street - Coney Island–Stillwell Avenue
NYCS-bull-trans-Q.svg Second Avenue/Broadway Express/Brighton Local 96th Street - Coney Island–Stillwell Avenue
NYCS-bull-trans-R.svg Broadway Local Forest Hills–71st Avenue - Bay Ridge–95th Street
NYCS-bull-trans-W.svg Broadway Local Astoria–Ditmars Boulevard - Whitehall Street–South Ferry
Shuttle Hattı
NYCS-bull-trans-S.svg Franklin Avenue Shuttle Franklin Avenue - Prospect Park
NYCS-bull-trans-S.svg Rockaway Park Shuttle Broad Channel - Rockaway Park–Beach 116th Street

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f "Introduction to Subway Ridership". Metropolitan Transportation Authority (MTA). 19 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2016. 
  2. ^ a b c "Facts & Figures – Subways". www.nycsubway.org. 18 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2016. 
  3. ^ a b "Average schedule speed: How does Metro compare?". 8 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2016. 
  4. ^ "What is the largest metro system in the world?". CityMetric. 6 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2020. 
  5. ^ "How to Ride the Subway". 8 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2020. 
  6. ^ "Subways". Metropolitan Transportation Authority (MTA). 2 Nisan 2013. 22 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2020. 
  7. ^ Hood, Clifton (2004). 722 Miles: The Building of the Subways and How They Transformed New York. Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0801880544. 
  8. ^ "Metropolitan Transportation Authority Description and Board Structure Covering Fiscal Year 2009" (PDF). mta.info. Metropolitan Transportation Authority. 2009. 7 Aralık 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2020. 
  9. ^ Brennan, Joseph (2005). "They found the tube in excellent condition". Beach Pneumatic. 6 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2020. 
  10. ^ a b "New York City subway opens – Oct 27, 1904". history.com. 27 Ekim 1904. 7 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2020. 
  11. ^ "www.nycsubway.org: New Subways for New York: The Dual System of Rapid Transit (1913)". www.nycsubway.org. 24 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2020. 
  12. ^ "Gay Midnight Crowd Rides First Trains in New Subway". The New York Times. 10 Eylül 1932. s. 1. 
  13. ^ Sparberg, Andrew J. (2014). From a Nickel to a Token: The Journey from Board of Transportation to MTA. Fordham University Press. ISBN 978-0823261901. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]