Cakarta

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Cakarta
Cakarta
Cakarta
Slogan: Jaya Raya
(Endonezce): "Büyük ve Başarılı"
Haritada Cakarta
Haritada Cakarta
Ülke Endonezya Endonezya
Yönetim
 - Vali Fauzi Bowo
Yüzölçümü
 - Toplam 661,52 km2 (255,4 mi2)
Zaman dilimi ZD ()
Posta kodu

Cakarta, Endonezya'nın başkenti ve en büyük şehridir. Cava Adası'nın kuzeybatısında 661,52 km² alana kurulu olup, nüfusu 8.490.000'dir.[1] Cakarta ülkenin ekonomik, kültürel ve siyasi merkezidir. Endonezya ve Güneydoğu Asya'nın en kalabalık şehri olmakla birlikte Dünya'nın da onikinci en büyük şehridir. Cakarta ismi Sanskritçe bir kelime olan "Cayakarta"'dan gelmekte olup; "muzafferiyet" veya "zafer" anlamlarına gelir.

Dördüncü yüzyılda kurulduktan sonra şehir Sunda krallığının önemli bir ticaret limanı haline geldi. Hollanda Hindistan'ı kolonisinin de başkentliğini yaptı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Endonezya'nın bağımsızlığını ilan etmesiyle ülkenin başkenti oldu. Önceki isimleri sırasıyla Sunda Kelapa (397–1527), Jayakarta (1527–1619), Batavia (1619–1942) ve Djakarta (1942–1972) şeklindedir.

National Monument (Monas) ve İstiklâl Camii şehrin simgesi olan yapılardır. Şehir ASEAN Sekreterliği'ne de ev sahipliği yapmaktadır. Soekarno-Hatta Uluslararası Havalimanı, Halim Perdanakusuma Uluslararası Havalimanı ve Tanjung Priok limanı Cakarta'nın önemli ulaşım merkezleridir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Cakarta tarihi

Sömürgeden Önceki Dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu alana ve modern Cakarta'nın çevresine 4. yüzyılda ortaya çıkan Sunda İnsanları'nın yaşadığı Tarumanagara Krallığı hakimdi. Tarumanagara Endonezyadaki en eski Hindu Krallıklarından biriydi. Tarumanagara krallığının giderek zayıflamasıyla birlikte onun topraklarında ve Cakarta'yı da kapsayan alanda yeni bir krallık olarak Sunda Krallığı ön plana çıktı. Bu krallıkla beraber 7. yüzyıldan 13. yüzyılın başlarına kadar Sunda Limanı'nı egemenliği altına alan Srivijaya Deniz İmparatorluğu da ön planda idi. 1200 yılı dolayarında yazılı olan Çin kaynağı, Chu-fan-chi ye göre Srivijaya İmparatorluğu Sumatra, Malay yarımadası ve Batı Java(Sunda) topraklarında 13. yüzyılın başlarına kadar hüküm sürmüştür. Kaynak raporlarında Sunda Limanı'ndan gelen biberlerin Sunda'daki en kaliteli biber olduğu yönündedir. O dönemde yaşayan İnsanlar tarım alanlarında ve ahşap kazıklarla evlerler inşa ettikleri biliniyor. Bununla beraber eski Tarumanagara Krallığının başkenti olan Sunda Pura'ya, Sunda Krallığı döneminde o dönemin büyük limanlarından olan Sunda Kelapa limanını inşa etmişlerdir.

İlk Avrupa filosu, 1513 te Portekizlerin yeni bir baharat yolu arayışı yüzünden Malakka'dan gelen gemilerdi. Bu ilk karşılaşmadan sonra Sunda Krallığı bölgede yükselen güç olmaya başlayan Demak Sultanlığı için 1522 yılında Portekizliler ile ittifak kurup Portekizlilerin    Sunda da bir liman kurmalarına göz yummuştur. Bu antlaşma ile birlikte 1527 yılında portekizlilere ait olan Fatahillah Savaş Gemisine, Demak'lı bir java generali saldırdu ve Sunda Kelapa'yı fethetti. Bu taaruzla beraber Portekiz gücü Endonezya'dan çekilmiştir. Bundan sonra Sunda Kelapa, Jayakarta adını aldı ve Banten Sultanlığı Beyliğinin altında Güneydoğu Asya'nın ticaret merkezi oldu. 

Prens Jayawikarta'nın ilişkileri sayesinde 1596 yılında Hollanda gemileri Banten Sultanlığının egemenliğinde olan Jayakarta'ya geldi. Hollandalılardan sonra 1602 yılında Sir James Lancaster komutasındaki İngiliz Doğu Hindistan Şirketi'nin ilk Aceh yolculuğuna ve Bantende bir ticaret sitesinin kurulmasına izin verildi. Kurulan ticaret sitesi 1682 yılına kadar İngilizlerin Endonezyadaki ticaret merkezi haline geldi.

Koloni Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

1906 yılında yayınlanmış olan Justhus Perthes See Atlas 'dan "Hinterindische und Chinesische gewässer" haritasında Batavia.

Zamanla Prens Jayawikarta ile Hollonda arasında ilişkiler kötüleşti ve Jayawikarta'nın askerleri Hollanda kalelerine saldırdı. Bu saldırılara İngilizlere destek verdi fakat Hollandalılar, Prensi ve İngilizleri savaşta yendi. Savaşın kazanılmasında ise kısmende olsa zamanında yetişen komutan J.P. Coen ön plandaydı. Onun gelişiyle Hollandalılar İngiliz kalelerini yakıp yıktılar ve İngilizleri kendi gemilerinen geri çekilmek zorunda bıraktılar. Birleşmiş Hollanda güçleri savaşı kazandı ve şehri yeniden adlandırarak adını Batavia olarak koydular. Hollanda'nın kurmuş olduğu koloni başkenti Endonezya ve de özellikle Çinli göçmenler için ticari bir fırsat oldu. Bir anda oluşan yüksek nüfus artışı şehirde yük oluşturdu. Sömürge hükümeti tehcir yoluyla Çin göçünü kısıtlamaya çalışınca gerginlik arttı. Gerginliğin sonucunda 1740 yılında patlak veren bir isyan neticesinde Hollandalılar ve Endonezya yerlileri 5.000 Çinli'yi katletti. Olayların ilerleyen yıllarda da ilerlemesi üzerine Çinliler şehir duvarlarının dışına, Glodok'a taşındılar. 1835 ve 1870 yıllarında yaşanan salgınlarda birçok kişi limanı terketti ve şehir güneye doğru genişletildi. Bu olaylar eşliğinde şimdi ki Merdeka Meydanının bulunduğu alanda 1818 yılında Koningsplein inşa edildi, 1913 yılında  Menteng konut parkı inşaasına başlandı ve son Kebayoran Baru adında Hollanda-inşaat yerleşim bölgesi inşaa edildi. Bu gibi gelişmelerle birlikte 1930 lar da Batavia da 37.067 si Avrupalı 500.000 den fazla insan yaşamaktaydı.

2. Dünya Savaşı'ndan sonra 1946 yılında bağımsızlığını kazanan Endonezyada Endonezyalı milliyetçiler tarafından Batavia şehrinin ismi "Jakarta" (Jayakarta'nın kısaltılmışı) olarak değiştirildi.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [http:// Resmî site]