Yardım:IPA

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Uluslararası Fonetik Alfabesi Vikipedi, özgür ansiklopedi (IPA sayfasından yönlendirildi)


Uluslararası Fonetik Alfabe Uluslararası Fonetik Alfabe (sescil alfabe, sescil abece, İngilizce: International Phonetic Alphabet, IPA) seslerin kâğıt üzerinde gösterilebilmesi için oluşturulmuş standart alfabe. Tüm dillerdeki konuşma seslerini bir örnek biçimde kodlayabilmek için oluşturulmuş işaretler ve simgeler sistemi. Bu sistemden en çok dilbilimde ve sözlüklerin hazırlanmasında yararlanılır. Dillerin doğru telaffuz edilmesini sağlamak, tutarsız ve keyfi yazımlarla çok sayıda transkripsiyon (yazı çevirimi) sisteminin doğurduğu karışıklıkları önlemek amacıyla geliştirilmiş alfabedir. Uluslararası Sesbilgisi Alfabesi olarak da bilinir. IPA'nın bir amacı da bir sözcüğü diğerlerinden ayırmaya yarayan her ses için ayrı bir sembol geliştirmektir. IPA'da temel olarak Latin harfleri kullanılır. Bunun dışında başka alfabelerden harf alınmış, bunlar Latin harflerine uyacak biçimde değiştirilmiştir. İnce ses ayırımları ve genizsilleşen ünlülerle sesin uzunluk, vurgu ve titreşimi, harflerin üstüne veya altına konan çeşitli işaretlerle belirtilir. IPA dar ve geniş yazı çevrimlerinde kullanılabilir. Mesela anadili İngilizce olanlar tek bir t sesi ayırt ederler. Bu sebeple geniş yazı çevriminde bu sese karşılık tek bir sembol yeterlidir. Ama t'nin tap, pat ve stem gibi sözcüklerdeki söylenişlerinin birbirinden biraz farklı olduğunu belirtmek için dar yazıçevrimi yani t'nin altına veya üstüne belli işaretler koymak gerekir. Uluslararası Sesbilgisi Alfabesi umulduğu kadar başarılı olamamıştır. ABD'de Avrupa'ya nazaran daha az kullanılmıştır. Latin alfabesinin yanı sıra çok sayıda özel işarete yer verdiği için basım ve daktilo etme güçlüğü vardır. Yer kazanmak ve kolaylık sağlamak gayesiyle IPA işaretleri ekseriyetle değiştirilerek veya birbirlerinin yerine kullanılır. Konu başlıkları [gizle] 1 Alfabe 1.1 Ünlüler 2 Ayrıca bakınız 3 Dış bağlantılar 3.1 Ses dosyaları Alfabe [değiştir]

Ünsüzler Eklemleme noktası → Dudaksıl Taçsıl Damaksıl Gırtlaksıl Yutaksıl Çift dudaksıl Diş dudaksıl Dişsil Dişyuvasıl Diş damaksıl Enön damaksıl Ön damaksıl Ara damaksıl Art damaksıl Ön gırtlaksıl Gırtlaksıl Eklemleme biçimi ↓ Genizsil m ɱ n ɳ ɲ ŋ ɴ Patlamalı p b p̪ b̪ t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ Sürtünmeli ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ Yarı-ünsüz β̞ ʋ ɹ ɻ j ɰ Yuvarlanmalı ʙ r ʀ я* Çarpmalı ʋ̟† ⱱ† ɾ ɽ ɢ̆ ʡ̯ Yanal sürtünmeli ɬ ɮ * * * Yanal l ɭ ʎ ʟ Yanal çarpmalı ɺ ɺ̢* ʎ̯ ʟ̆ Notlar; Çift olarak yazılan sembollerden sağdaki ([ɦ] hariç) tonlu ünsüzleri gösterir.

  • ile işaretlenen harfler resmî değildir.

† ile işaretlenen harfer yeni eklenmiştir. Akciğersiz ünsüzler Klikler Patlamalar Vurgulular ʘ Dudaksıl ɓ Dudaksıl ʼ Örneğin: ǀ Dişsil ɗ Dişyuvasıl pʼ Dudaksıl ǃ Enöndamaksıl ʄ Öndamaksıl tʼ Dişyuvasıl ǂ Öndamaksıl ɠ Aradamaksıl kʼ Aradamaksıl ǁ Yanal taçsıl ʛ Artdamaksıl sʼ Dişyuvasıl sürtünmeli Çift eklemli ünsüzler ʍ Tonsuz dudaksıllaşmış aradamaksıl yarı-ünsüz w Tonlu dudaksıllaşmış aradamaksıl yarı-ünsüz ɥ Tonlu dudaksıllaşmış öndamaksıl yarı-ünsüz ɫ Aradamaksıllaşmış dişyuvasıl yanal yarı-ünsüz ɕ Tonsuz peltekleşmiş öndamak-dişyuvasıl sürtünmeli ʑ Tonlu peltekleşmiş öndamak-dişyuvasıl sürtünmeli ɧ Tonsuz ön-aradamaksıl sürtünmeli [ɧ] sesi [x] ve [ʃ] seslerinin arası olarak gösterilse de tartışmalıdır. Birleşim ünsüzler Bağlı Tek harf Tanım t͡s ʦ tonsuz dişyuvasıl birleşim d͡z ʣ tonlu dişyuvasıl birleşim t͡ʃ ʧ tonsuz öndamak-dişyuvasıl birleşim d͡ʒ ʤ tonlu öndamak-dişyuvasıl birleşim t͡ɕ ʨ tonsuz dişyuvası-öndamaksıl birleşim d͡ʑ ʥ tonlu dişyuvası-öndamaksıl birleşim t͡ɬ – tonsuz dişyuvasıl lateral birleşim k͡p – tonsuz dudak-aradamaksıl patlamalı ɡ͡b – tonlu dudak-aradamaksıl patlamalı ŋ͡m – dudak-aradamaksıl genizsil durma


X-ışınları ile çekilmiş bir görüntü, çeşitli ünlü seslerin söylenimi sırasında ağzın hareketleri. Ünlüler [değiştir] Ünlü Sesler g • t • d Ayrıca bakınız: IPA, Ünsüz Sesler

	İnce	Yarı-ince	Merkez	Yarı-kalın	Kalın

Kapalı

i ·yɨ ·ʉɯ ·uɪ ·ʏɪ̈ ·ʊ̈ʊe ·øɘ ·ɵɤ ·oəɛ ·œɜ ·ɞʌ ·ɔæɐa ·ɶɑ ·ɒ

 Yarı-kapalı

Orta-kapalı Orta Yarı-açık Orta-açık Açık Bölümler arasında bazı bölümlerde iki adet ünlü vardır. Bu ikili grupta sağdaki ünlü yuvarlaktır, soldaki ise düzdür. Ayrıca uzun ünlüler IPA sembolü ː ile belirtlir. Ayrıca bakınız [değiştir]

Vikipedi:UFA Dış bağlantılar [değiştir]

Uluslararası Fonetik Alfabesi (İngilizce) Uluslararası Fonetik Alfabe (PDF) Ses dosyaları [değiştir] Peter Ladefoged's Fonetik Kursu (ses dosyalarıyla) (İngilizce) UFA tablosu (İngilizce) Dillerin sesleri hakkında bilgi (İngilizce) UFA tablosu (İngilizce) UFA tablolarının ses örnekli Flash sürümü (İngilizce) Bir diğer UFA ses örnek dizini (İngilizce)