İçeriğe atla

Kuala Lumpur

Bağlantıları değiştir
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Kuala Lumpur
کوالا لومڤور
Federal toprak
Kuala Lumpur Federal Toprağı
Kuala Lumpur arması
Arma
Malezya üzerinde Kuala Lumpur
Kuala Lumpur
Kuala Lumpur
Kuala Lumpur'un Malezya'daki konumu
Ülke Malezya
İdare
 • Belediye başkanıMuhammed Emin Nureddin Abdülaziz[1]
Yüzölçümü
 • Federal toprak243 km²
Nüfus
 (2015)
 • Federal toprak1.768,000
 • Yoğunluk6891/km²
 • Metropol
7,200,000
Zaman dilimiUTC+08.00 (MST)
Alan kodu03
Resmî site
www.dbkl.gov.my

Kuala Lumpur resmî adıyla Kuala Lumpur Federal Bölgesi (Malayca: Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur), Malezya'nın başkenti ve federal bir bölgesidir. 2024 yılı itibarıyla 2.075.600 nüfusuyla 243 km2 (94 sq mi) alanı kapsayan, ülkenin en kalabalık şehridir. Klang Vadisi'ni de içeren Büyük Kuala Lumpur, 2024 yılı itibarıyla 8,8 milyonluk bir kentsel yığılmadır. Hem nüfus hem de ekonomik kalkınma açısından Güneydoğu Asya'nın en hızlı büyüyen metropol bölgeleri arasındadır.

Şehir, Malezya'nın kültürel, finansal, turizm, siyasi ve ekonomik merkezi olarak hizmet vermektedir. Ayrıca Malezya parlamentosuna (Dewan Rakyat ve Dewan Negara'dan oluşmaktadır) ve hükümdarın (Yang di-Pertuan Agong) resmi ikametgâhı olan Istana Negara'ya ev sahipliği yapmaktadır. Kuala Lumpur, ilk olarak 1857 civarında bölgedeki kalay madenlerine hizmet eden bir kasaba olarak geliştirildi ve Yap Ah Loy ve Frank Swettenham gibi önemli şahsiyetler, 19. yüzyılın sonlarında şehrin erken gelişiminde etkili oldular. 1880'den 1978'e kadar Selangor'un başkenti olarak hizmet verdi. Kuala Lumpur, Malaya Federasyonu'nun ve onun halefi Malezya'nın kurucu başkentiydi. Şehir, 1999'un başlarında Putrajaya'ya taşınana kadar Malezya federal hükûmetinin yürütme ve yargı organlarının merkezi olarak kaldı. Ancak, siyasi organların bazı bölümleri hala Kuala Lumpur'da bulunmaktadır. Şehir, Malezya'nın üç Federal Bölgesinden biridir ve Malezya Yarımadası'nın orta batı kıyısında, Selangor eyaleti içinde yer almaktadır.

1990'lardan beri şehir, 1998 Commonwealth Oyunları, 2001 Güneydoğu Asya Oyunları, 2017 Güneydoğu Asya Oyunları, Formula 1, Moto GP ve 1997 FIFA Dünya Gençler Şampiyonası da dahil olmak üzere birçok uluslararası spor, siyasi ve kültürel etkinliğe ev sahipliği yapmıştır. Kuala Lumpur son on yıllarda hızlı bir gelişim göstermiş ve dünyanın en yüksek ikiz binaları olan Petronas Kuleleri'ne ev sahipliği yapmaktadır; bu kuleler o zamandan beri Malezya gelişiminin ikonik bir sembolü haline gelmiştir. Kuala Lumpur, hızla genişleyen Klang Vadisi Entegre Transit Sistemi aracılığıyla Petaling Jaya gibi komşu kentsel metropol bölgeleriyle iyi bir bağlantıya sahiptir. Şehir sakinleri ayrıca Kuala Lumpur Sentral istasyonu üzerinden demiryolu ile Malezya Yarımadası'nın diğer bölgelerine ve Kuala Lumpur Uluslararası Havalimanı'na (KLIA) seyahat edebilirler.

Kuala Lumpur, 2019 yılında Mastercard Destinasyon Şehirleri Endeksi'nde dünyanın en çok ziyaret edilen 6. şehri olarak sıralanmıştır. Şehir, dünyanın en büyük on alışveriş merkezinden üçüne ev sahipliği yapıyor. Kuala Lumpur, Economist Intelligence Unit'in Küresel Yaşanabilirlik Sıralamasında dünyada 70. ve Güneydoğu Asya'da Singapur'dan sonra ikinci sırada yer alıyor ve KPMG'nin 2021 Önde Gelen Teknoloji İnovasyon Merkezi sıralamasında ASPAC'ta dokuzuncu ve Güneydoğu Asya'da Singapur'dan sonra ikinci sırada yer alıyor. Kuala Lumpur, UNESCO tarafından 2020 Dünya Kitap Başkenti seçildi. 2025 yılında Kuala Lumpur, Oxford Economic Papers'ın Küresel Şehirler Endeksi'nde Singapur'dan sonra Güneydoğu Asya'nın en iyi ikinci şehri ve dünyada 79. sırada yer aldı.

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuala Lumpur 1857 yılında kurulmuştur. 1880 yılında Selangor Sultanlığı ve 1895 yılında da Federal Malay Devletleri'nin başkenti oldu. II. Dünya Savaşı sırasında 1942 yılında Japon İmparatorluğu tarafından işgal edilmiş olup işgal 15 Ağustos 1945 tarihinde Japonya'nın teslim olmasına kadar devam etmiştir.[4] Kuala Lumpur 1972 yılında şehir statüsü aldı[5] ve 1 Şubat 1974 tarihinde Selangor eyaletinden ayrılarak federal toprak ilan edildi.[6]

Coğrafya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuala Lumpur Malay Yarımadası'nda deniz kıyısına 30 km uzakta Gombak ve Klang nehirlerinin birleştiği noktada yer almaktadır.

Gece vakti Kuala Lumpur

İklim

[değiştir | kaynağı değiştir]
Kuala Lumpur için İklim ortalaması
Aylar Ock. Şub. Mar. Nis. May Haz. Tem. Auğ. Eyl. Ekm. Kas. ara. Sene
En yüksek °C 35 36 37 36 35 36 36 36 35 36 35 34
Ortalama Yüksek °C 31.9 32.8 33.1 33.0 32.8 32.5 32.1 32.2 31.9 31.8 31.4 31.5 32.3
Ortalama düşük °C 22.1 22.3 22.8 23.4 23.1 22.1 22.7 22.7 22.7 22.9 22.9 22.5 22.7
En düşük °C 19 21 20 21 22 20 19 19 20 21 21 19
Yağış miktarı mm 163 145 218 285 184 127 129 146 192 272 275 230 2.366

Kaynak:Ulusal Çevre Ajansı, Singapur Ocak 2007

Yönetim

[değiştir | kaynağı değiştir]
Kuala Lumpur'un semtleri

Kuala Lumpur'da yerel yönetim Kuala Lumpur Şehir Meclisi tarafından sorumlu olup Federal Topraklar Bakanlığı'nın denetimi altındadır.[7]

Kuala Lumpur'un 1 Şubat 1974 yılından beri federal toprak olmasından beri sekiz belediye başkanı tarafından yönetildi. Malezya'da yerel hükûmet seçimlerinin 1970'ten beri askıya alınmasından dolayı belediye başkanları federal bölge tarafından atanmaktadır.[8] Kulala Lumpur'un şimdiki belediye başkanı Datuk Muhammed Emin Nureddin Abdülaziz'dir.[1]

Belediye Başkanları:

  1. Tan Sri Datuk Lokman Yusuf (1972)
  2. Tan Sri Yakub Latif (1973 - 1983)
  3. Tan Sri Datuk İlyas Ömer (1983 - 1992)
  4. Datuk Dr. Mazlan Ahmed (1992 - 1995)
  5. Tan Sri Datuk Kamerüzzaman Şerif (1995 - 2001)
  6. Datuk Muhammed Şeyd Muhammed Tevfik (2001 - 2004)
  7. Datuk Ruslin Hasan (2004 - 2006)
  8. Datuk Abdülhakim Burhan (2006 - 2008)
  9. Tan Sri Ahmed Fuad İsmail (2008 - 2012)
  10. Tan Sri Ahmed Faysal Talib (2012 - 2015)
  11. Datuk Muhammed Emin Nureddin Abdülaziz (2015 - devam ediyor)

Kuala Lumpur idari olarak Bukit Bintang, Titiwangsa, Setiawangsa, Wangsa Maju, Sentul, Kepong, Segambut, Lembah Pantai, Seputeh, Bandar Tun Razak ve Cheras olmak üzere 11 semte ayrılmaktadır.

Ekonomi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuala Lumpur Malezya ve Güneydoğu Asya'nın en önemli ekonomik ve finans merkezlerinden biri olup çevresindeki kentsel alanlar ile birlikte ülkenin ekonomik açıdan en sanayileşmiş ve en hızlı büyüyen bölgesidir.[9]

Ulaşım

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuala Lumpur'a Sepang'ta yer alan Kuala Lumpur Uluslararası Havalimanı hizmet vermekte olup KLIA Ekspres tren hattı ile şehir merkezine ulaşılabilmektedir. Şehir içi ulaşım otobüs, taksi ile hafif raylı sistem, havaray ve banliyö hatları gibi raylı sistemler aracılığı ile yapılmakta olup demiryolu taşımacılığında KL Sentra İstasyonu şehrin ana ulaşım noktasıdır.

Kardeş şehirler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ a b "Amin Nordin picked as KL mayor and Hasim to be PPj president". Thestar MY. 8 Temmuz 2015. 2 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  2. ^ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. s. 27. 27 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  3. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; 2015 population isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  4. ^ "On This Day". The Australian Army. 18 Aralık 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2016. 
  5. ^ "Destinations: Kuala Lumpur". Tourism Malaysia. 3 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  6. ^ "Kuala Lumpur". Columbia Encyclopedia, Sixth Edition 2007. Columbia University Press. 28 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  7. ^ "DBKL History". Kuala Lumpur City Hall. 29 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2016. 
  8. ^ "Malaysia's towns and cities are governed by appointed mayors". 2006. 14 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ekim 2006. 
  9. ^ Ng, Angie (13 Ağustos 2007). "New growth corridors added". The Star. 15 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2016. 
  10. ^ "Bandar Kembar Melaka, Hoorne" (PDF). Bernama (Malayca). Malezya Ulusal Kütüphanesi. 7 Temmuz 1989. 25 Eylül 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  11. ^ "Sisterhoods". Isfahan Islamic Council. 2005. 12 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  12. ^ "Kardeş Kentleri Listesi ve 5 Mayıs Avrupa Günü Kutlaması [via WaybackMachine.com]". Ankara Büyükşehir Belediyesi — Tüm Hakları Saklıdır. 14 Ocak 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  13. ^ "Mashhad-Kuala Lumpur Become Sister Cities". Mircea Birca. Eurasia Press and News. 14 Ekim 2006. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  14. ^ "Chennai, Kuala Lumpur sign sister city pact". The Hindu. Chennai, Hindistan. 26 Kasım 2010. 29 Kasım 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  15. ^ "Eight Pakistani cities have 47 sister cities around the world". Associated Press of Pakistan. 16 Mayıs 2015. 20 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  16. ^ "ビジネスパートナー都市(BPC)" (Japonca). Osaka Policy Planning Office. 19 Eylül 2012. 20 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 
  17. ^ "Sister Cities of Shiraz". Shiraz Municipality. 12 Haziran 2010. 27 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2016. 

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Kuala Lumpur ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
Vikigezgin'de :en:Kuala Lumpur ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Kuala_Lumpur&oldid=36878504" sayfasından alınmıştır