Emetullah Rabia Gülnuş Sultan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Emetullah Rabia Gülnuş Sultan
Emetullah Râbia Gülnûş Sultan'a ait bir yağlı boya tablo
Emetullah Râbia Gülnûş Sultan'a ait bir yağlı boya tablo
Doğum 1642
Ölüm 6 Kasım 1715[1]
İstanbul
Defin yeri Yeni Valide Camii
Meslek Valide Sultan
Haseki Sultan
Din Sünni İslâm
Ebeveyn(ler) Retimo Verzizzi[2]
Evlilik(ler) IV. Mehmed
Çocuk(lar) II. Mustafa
III. Ahmed
Şehzade Bayezid
Şehzade Ibrahim
Hatice Sultan
Ümmü Gülsüm Sultan
Safiye Sultan
Fatma Sultan

Haseki Emetullah Râbia Gülnuş Valide Sultan (1642 veya 1647-6 Kasım 1715), Osmanlı İmparatorluğunun Valide Sultan'ı, 2 ayrı padişahın annesi (II. Mustafa ve III. Ahmed) ve Sultan IV. Mehmed'in eşiydi.[3] Osmanlı İmparatorluğu'nda Haseki sultan unvanını kullanan son kadın sultandır.

Kimliği ve fiziki görünümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmo'da İtalyan asilzadesi olan Verzizzi ailesindendi. 1642 veya 1647 yılında Girit Adasında Evmania ismiyle doğdu ve babasının adı Retimo Verzizzi'ydi. Esmer, düz siyah saçlı ve siyah gözlü, orta boylu, etine dolgun olarak tasvir edilmiştir.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Emetullah Râbi'a Gülnûş Sultan'a hollandalı ressam Pieter de Jode II.'den Haseki Sultanlık sırasında yapılmış bir portre.

Babasının adının Retimo Verzizzive olduğu Resmo'nun fethi sırasında tutsak edilip saraya sunulduğu iddiaları Hüseyin Kamî Hanyavî'nin Girit Tarihi'ndeki, Serdar Deli Hüseyin Paşa'nın 1646'daki Resmo'nun fethinden sonra saraya on cariye sunduğuna ilişkin habere, yani söz konusu on kızdan tekinin de Gülnuş olduğu varsayımına dayandırılır. O tarihte dört yaşında olan Gülnuş Sultan'ın Resmo'dan getirilmesi bir görüşe göre mümkün değildir.[4] IV. Mehmed'ın en sevdiği eşi'dir ve tek haseki'dir[3], Padışah ava gittiğinde karisini alirdi ve 1672 Kamyanets-Podilski'nın fethı'den sonra urada eşinın adına bir Camii yaptırmış.[5] 1687 senesinde IV. Mehmed tahtan indirildi ve yerine kardeşi II. Süleyman tahta geçti. Gülnüş Sultan Eski Saray'a gönderildi ve 1693'da Sultan Mehmed'in vefat ile dul kaldı.

II. Ahmed vefat etti ve yerine 1695 yılında Gülnüş Sultan'ın oğlu II. Mustafa'nın tahta çıktı, bunun üzerine Valide Sultan oldu. II. Mustafa padışah olduktan sonra annesini Eski Saray'dan Edirne Saray'a çardı[6] , Gülnüş Sultan Mart ayında taşınmış, II. Ahmed'in Hasekisi olan Rabi'a Sultan kızı Asiye Sultan'la Eski Saray gönderildi, küçük Şehzade İbrahim Gülnüş Sultan'a verilmiş, eski Kızlar Ağasi Uzun Ishak Ağa azledilmiş ve Mayıs'da yeni Darüssade Ağa Yapraksız Ali Ağa Misir'dan gelmış. Gülnüş Sultan hep oğlunun yanında bulunudu ve II. Mustafa'nın seferıne bile katıldı. Gülnüs Sultan Valide Sultanlık Döneminde kızlarının Sarayları ziyaret etmiş, Hatice Sultan bir kız'la doğum yaptiğinda ve Fatma Sultan'ın düğün yaptiğinda. Veziriazam, Şeyhülislam ile Bostancıbaşı davetine kabul etmiş. Devlet işlerine karışmadı ama II. Mustafa'nın tahtan indirilip yerine diğer oğlu III. Ahmed'in geçirilmesinde onayı alındı. Toplam 20 yıl Valide Sultan kaldıktan sonra 1715 yılında oğlu III. Ahmet'in saltanatı sırasında (Lale Devri'nin başlamasından hemen önce) Edirne'de öldü. Vefatından önce, 1708'de yaptırdığı Üsküdar'daki Yeni Valide Camii'nin yanındaki üstü açık türbesine gömüldü.

Çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

Erkek çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kız çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936, Martijn Theodoor Houtsma, 1987
  2. ^ Retimo Verzizzi soy ağacı. "Retimo Verzizzi soy ağacı". 22 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151122115753/http://fabpedigree.com/s066/f626160.htm. 
  3. ^ a b Imperial Harem : Women and Sovereignty in the Ottoman Empire 1993, Oxford University Press, ISBN 0-19-508677-5
  4. ^ Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. Baskı, s. 266
  5. ^ Haseki Gülnus Sultan Camisi, Dominik-Kilesi. "Dominican Church in Kamianets Podilsky". Muzaffer Özgüleş. http://www.academia.edu/7040116/Haseki_Gülnus_Sultan_Camisi_that_is_on_the_History_of_the_Dominican_Church_in_Kamianets_Podilsky_in_1672-1699. 
  6. ^ Silahdar Fındıklılı Mehmet Ağa, Nusretnâme. Sadeleştiren İsmet Parmaksızoğlu 2 cilt. (İstanbul 19&2-1966), I, pp. 4-5, 7.

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Önce gelen:
Hüma Şah Sultan
Haseki Sultan
1662 – 1687
Sonra gelen:
sonra gelen yoktur
Önce gelen:
Saliha Dilaşub Sultan
Valide Sultan
1695 - 1715
Sonra gelen:
Saliha Sultan