Musahip Mustafa Paşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Musahip Mustafa Paşa (1640-1686) Sultan IV. Mehmed’in musahibi, II. vezir ile kızı Hatice Sultan'ın eşiydi.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kesin olmamakla birlikte 1640 tarihinde, Kuloğlu Süleyman Ağa’nın oğlu olarak Bolu Kazası’nda dünyaya geldi.[1] Babası Süleyman Ağa sanatkâr, bestekâr ve saz şairi, bir şahsiyettir.[2] Musahip Mustafa Paşa, tahsilini Enderûn-ı Hümayûn’da tamamlayarak hazine odasına dahil oldu. Temmuz 1663’de Has Oda’ya nakil olunarak, aynı yılın Ağustos ayında musahiplik unvanını aldı. Ağustos 1666 tarihinde, Padişah’ın musahibi ve ikinci vezir olmasına[3] rağmen, saraydaki görevleri sebebiyle devlet yönetimine pek katılmamıştır.[2] Sultan IV. Mehmed’in, Haziran 1672’de Kamça Kalesi’nin fethi için yaptığı sefere Musahip Mustafa Paşa da katılmış, Kamça Kalesi’nin muhasarasında Karaman ve Sivas eyaleti askerlerine kumanda etmiştir. Kale, 3 Eylül 1672’de teslim alınmıştır.[4] Musahip Mustafa Paşa bu fetihten on dört ay sonra, Kasım 1673’de “Rikâb-ı Hümayûn Kaymakamlığı”na yükselmiştir.[3] Sultan IV. Mehmet, Şehzâde Ahmet’in sünnet ettirilmesini ve büyük kızı Hatice Sultan’ın, Musahip Mustafa Paşa ile evlendirilmesini istemesi üzerine.[5] Temmuz 1675’de, Şehzâde Ahmet sünnet ettirilmiş[6] ve iki hafta sonra da bu evlilik gerçekleşmiştir.[7] Musahip Mustafa Paşa, 20 Aralık 1683’de Silahtar Mustafa Paşa’nın yerine kaptan[8], daha sonra Aralık 1684’de, Mora Seraskeri Siyavuş Paşa’nın şehit olması üzerine Mora seraskerliğine tayin edilmiştir.[3] Mora Adası’nda bulunan Koron Kalesi’ni üç ay müdafaa etmesine rağmen; kuvvetinin çok az olması, yardım ve mühimmatın gelmemesi, düşman kuvvetlerinin çok güçlü olması sebebiyle kale düşmüştür.[9] Eylül 1685’de Boğazhisar’ına muhafız tayin olunmuş, 1685 Ekim ayının sonunda vefat etmiştir.[10] Musahip Mustafa Paşa; sanatkârların ve sanatın hâmisi, güzel şiirleri olan, ilim, irfan sahibi, sanat ehli bir insandı.[11] Aynı zamanda padişahın itimatınıkazanmış bir devlet adamıydı.[12]

Özel hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Musahip Mustafa Paşa Sultan Mehmed Han'ın kerimesi Hatice Sultan'la nikah kiydi ve Edirne’de düğün yapıldı. On dört gün süren ve Osmanlı tarihi'nin en büyük şenliklerinden biri sayılan düğünde, tiyatroya benzer eğlenceler düzenlenmiş ve ziyafetler verilmiştir.[13]

On bir yıl süren bu izdivaçtan, Sultanzâde Mehmet Bey, 1684’de yedi yaşlarında vefat eden Hasan Bey ile çocuk yaşta vefat eden diğer kardeşleri dünyaya gelmiştir.[2]

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Musahip Mustafa Paşa, Konya Kalesi Atpazarı Kapısı dışında bulunan ve halk arasında Kanlı Göl diye bilinen miri arsayı temlik yoluyla alıp, on yedi bin sekiz yüz kuruş harcayarak, üzerine Şeyh Ahmet Efendi Çifte Hamamı ve Debbağlar Hamamı, Şeyh Ahmet Efendi Fevkâni Camii, Bezirganlar Hanı, Kervansaray Hanı, kahve tahmisi, kahvehane, yirmi bir dükkân ve dört mahzen yaptırmıştır. Bu arsanın haricinde, Şekerfuruş Mahalle Mescidi’ni yeniden yaptırtıp, yanına muallimhane ve yazlıknamazgâh ilave ettirmiştir. Ayrıca, Taşkapı Darü’l-hadis Medresesi, şadırvanı ve avlusunu, Konya içerisinde ve çevresinde on iki adet çeşmeyi yaptırarak mütevelliliğine Şeyh Ahmet Efendi’yi atayarak tevliyeti onun soyuna bırakmıştır. Günümüze ulaşan önemli bir vakıftır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Şeyhî Mehmet Efendi, Şakaik-i Nu’maniye ve Zeyilleri Vekayiü’l-Fudalâ I, C. III, (Doç. Dr. Abdulkadir Özcan), İstanbul, l989, s.699; Bundan sonraki dipnotlarda, Şeyhî, Şakaik-i Nu’maniye, şeklinde kısaltılarak verilecektir.
  2. ^ a b c Yılmaz Öztuna, “Mustafa Paşa (Damat Musahip l640?-l686)” Türk Ansiklopedisi, C. XXIV, s.499.
  3. ^ a b c Şeyhî, Şakaik-i Nu’maniye, s.699.
  4. ^ Şeyhî, Şakaik-i Nu’maniye, s.592.
  5. ^ Şeyhî, Şakaik-i Nu’maniye, s.594.
  6. ^ Özdemir Nutku, IV. Mehmet’in Edirne Şenliği (1675), Ankara, 1972, s.53-62.
  7. ^ Şeyhî, Şakaik-i Nu’maniye, s.699; Nutku, aynı eser, s.62-64; Öztuna, 30 Haziran 1674’de nikahın kıyıldığını ve 9 Temmuz 1674’de Edirne’de düğünün yapıldığını kaydeder; fakat herhangi bir kaynak vermemiştir.
  8. ^ Şeyhî, Şakaik-i Nu’maniye, s.658,699; Öztuna, aynı yerde, 27 Kasım 1685’e kadar Musahip Mustafa Paşa’nın kaptanlığının devam ettiğini belirtir. Halbuki Şeyhî Mehmet Efendi’ye göre Musahip Mustafa Paşa Eylül 1685’de vefat etmiştir.
  9. ^ İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, C. III, K. 1, Ankara, l983, s.479.
  10. ^ Şeyhî, Şakaik-i Nu’maniye, s.699; Öztuna aynı yerde; Musahip Mustafa Paşa’nın 1686 Ekim’inde vefat ettiğini yazar. Herhangi bir kaynak vermemiştir.
  11. ^ Şeyhî, Şakaik-i Nu’maniye, s.440,507,533,670,699.
  12. ^ K. Ş. S., No: 19, s.1653; Uzunçarşılı, aynı eser, s.417.
  13. ^ Baron Joseph Von Hammer Purgstall, Osmanlı Devleti Tarihi, C. XI, İstanbul, l986, s.286; Nutku, aynı eser, s.130-140.
Askerî görevi
Önce gelen:
Silahtar Mustafa Paşa
Kaptan-ı Derya
1683 - 1685
Sonra gelen:
Mısırlıoğlu İbrahim Paşa