Dokuzelma, Şenkaya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Dokuzelma
Ülke  Türkiye
İl Erzurum
İlçe Şenkaya
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
Nüfus
 (2000)
 • Toplam 58
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
İl alan kodu 0442
Posta kodu 25370

Dokuzelma, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir mahalledir. Erzurum ili büyükşehir belediyesi olmadan önce bir köydü. Eski adı Çamhusi'dir. Köyün merkezi Erzurum kentine 212 km, Şenkaya kasabasına 40 km uzaklıktadır.

Köyün eski adı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugün Dokuzelma adını taşıyan köyün bilinen en eski adı Çamhusi’dir. 1907 yılında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili köyün adını aynı şekilde, Çamhusi (ჩამხუსი) biçiminde yazmıştır.[1] Bununla birlikte, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda bölgeyi ele geçiren Ruslar ise, 1886 tarihindeki nüfus sayımında köyün adını Şamhos (Шамхос) olarak kaydetmişlerdir.[2]

Köyün eski adı Türkçede farklı biçimler almıştır. 1928 tarihli Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları adlı Osmanlıca kitapta köyün adı Şamkas (شامقاص) olarak yazılırken, 1933 yılında Dahiliye Vekaleti’nin yayımladığı Köylerimiz adlı kitapta ise Şamhas olarak verilmiştir.[3][4] İçişleri Bakanlığı'nın bir yayını olarak 1968'de basılmış Köylerimiz adlı kitapta ise köyün eski adı 1928 yılında olduğu gibi Şamkas, yeni adı da Dokuzelma geçer.[5]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarihsel Tao bölgesinde yer alan Çamhusi’nin kuruluşu hakkında bilgi yoktur. Ancak burada varlığı bilinen kilisenin 7-9. yüzyılda inşa edilmiş olması, köyün çok eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Tao bölgesi bu dönemden itibaren Gürcü hükümdarlar tarafından yönetiliyordu. 11. yüzyılın sonlarında Büyük Selçukluların hakim olduğu bölge, daha sonra birleşik Gürcistan Krallığı sınırları içinde yer aldı. Birleşik Gürcistan Krallığı’nın parçalanmasından sonra Çamsuhi ve çevresi, 13. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Gürcü atabeglerin devleti olan Samtshe-Saatabago’nun (1268-1625) idaresinde kaldı. 16. yüzyılın sonlarına doğru Osmanlılar Samtshe-Saatabago’nun topraklarının büyük kısmını ele geçirerek bölgeyi Çıldır Eyaleti’ne dönüştürdüler ve Çamsuhi de bu eyaletin içinde kaldı.

Çamsuhi, uzun süre Osmanlı idaresinde kaldıktan sonra 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın sonucunda Rusların eline geçti. Bu savaştan yaklaşık sekiz yıl sonra, 1886 yılında yapılan nüfus sayımında Çamsuhi’de sadece 17 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Kürt olarak kaydedilmiştir. Köyün nüfusu 1896’da 24 kişiye, 1906’da da 35 kişiye yükselmişti. Candan Badem’in Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin adlı kitabında bu Kürt nüfusunun Beritanlı aşireti üyeleri olduğu belirtilmiştir. Çarlık yönetiminde Çamsuhi, Kars oblastının Oltu sancağına (okrug) bağlı Oltu kazasında (uçastok) yer alıyordu.[2][6] Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği toprakların erken dönemdeki tahriri olan 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan’da Çamsuhi’nin yer almaması köyün o tarihte boşalmış olmasıyla ilişkili olabilir.[7] Kürtlerin bu köye geç dönemde yerleştirilmiş olma ihtimali vardır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre mahalle nüfus verileri
2007
2000 58
1997 192

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ekvtime Takaişvili, 1907 Yılı Kola-Oltisi ve Çangli’de Arkeolojik Araştırmalar Gezisi (Gürcüce), 1938, Paris, s. 29.
  2. ^ a b "Oltu kazası (1886 Yılı)” (Rusça)
  3. ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 226.
  4. ^ Köylerimiz, (Yayımlayan) Dahiliye Vekaleti, 1933, İstanbul, s. 689.
  5. ^ Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, 1968, Ankara, s. 639.
  6. ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 121, ISBN 9786052100271.
  7. ^ Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (Gürcüce ve Osmanlıca), (Yayıma hazırlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]