Beritan Aşireti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Beritan Aşireti (Beritanlı Aşireti ya da Berti Aşireti, Türkiye'nin doğu ve güneydoğusunda, Suriye'nin kuzeyinde, Irak'ın kuzeybatısında yaşayan kısmen konar-göçer bir yörük aşiret. “Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri' nde (Diyarbakır, Elazığ, Şanlıurfa, Bingöl, Mardin, Muş, Erzurum ve Erzincan illeri) uzunyıllar göçebe olarak yaşamıştır. 1980 yılından itibaren [1] Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde uygulanan yayla ve mera yasaklarının göçer yaşam alanlarını kısmen yok etmesi ve göçer toplulukların mevsimsel yerleşim alanlarının yasaklı bölgelere dönüşmesi sonucunda yerleşik hayata geçilmeye başlanmıştır.[2] Bu amaçla 1980'de Tarımsal Kalkınma Kooperatifi kurulmuştur.[3][4] Aşiretin sorunları 2008 ve 2013 yılında meclis araştırma önergelerine konu olmuştur.[5][6]

Dönemin Aşiret Reisi Yeşiltaş yayla yasağının sonuçları hakkında şu bilgileri veriyor: "Yayla yasağından önce aşiretin sürülerinde 650 bin küçükbaş hayvan vardı. Yayla yasağından sonra, ahırlarda beslenen hayvanların çoğu, hastalıklar yüzünden çoğu telef olmuştur. Buna yem fiyatlarının yüksek olması da eklenince, aşiretin elinde bugün 20 bin civarında hayvan kalmıştır. Beritanlıların çoğu hayvancılığı bırakmak zorunda kalmıştır. Çatışmalar öncesi elinde 1000 küçükbaş hayvanı bulunan bir ailenin elinde şu an 50-60 civarında hayvan kalmıştır. Geçimini hayvancılıkla sağlayan ve bin yıllık koçer geleneğine sahip Beritan aşireti neredeyse bitme noktasına geldi."[7]

Kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşiretin kökeni hakkında kesin bilgiler olmamakla birlikte, Abbasiler döneminde vezirlik yapmış Bermekî ailesine ve Seyyid soyuna dayandığı iddia edilmektedir.[8] Aşiretin hangi şehir çıkışlı olduğu bilinmemekle birlikte İran ya da Bağdat kökenli oldukları düşünülmektedir.[9]

Aşiret Türkiye'de Diyarbakır'da (Bismil, Ergani), Elazığ'da (Palu, Karakoçan, Kovancılar), Bingöl'de (Karlıova), Bitlis'te (Tatvan), Erzurum'da (Hınıs), Mardin'de (Derik),Iğdır Tuzluca ve Merkezde de aşiret akrabaları vardır ( Bertan,Dağhan,Beyter) Şanlıurfa'da (Siverek, Viranşehir), Siirt'te (Eruh, Merkez), Ağrı'da (Diyadin), Konya'da (Cihanbeyli, Kulu), Ankara'da (Haymana, Şereflikoçhisar, Polatlı) yaşamakta, Suriye'de Halep ilinde, Irak'ta ise Musul, Süleymaniye ve Kerkük'te bulunmaktadırlar.[10]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşiretin nüfusu hakkında çeşitli görüşler vardır. Aşiret kendi arasında farklı bölüklere ve ailelere bölünmüştür. Diyarbakır ve çevresinde Demirkapu, Demirkapı, Adıgüzel, Gümüş, Gürbüz, Zeytun gibi soyadları kullanılırken[11], Elazığ'da karabulut, yıldırım, yazıcı, yeşiltaş, yüngül,

Sorgucular, Kayseri'de de Tekinler etkilidir.[12]

Hakkında[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşiret, çeşitli akademik çalışmalara konu olmuştur:

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "TÜRKİYE SOSYOLOJİSİNDE AŞİRET ÇALIŞMALARI" (PDF). http://s3.amazonaws.com. Erişim tarihi: 11 Eylül 2016.  |yayıncı= dış bağlantı (yardım)
  2. ^ "KOÇERLER GÖÇERLER: Lâmekân ve Bir Yaşam Şekline Karşı Zamanın Dayanılmaz Arsızlığı". http://www.mimarlikdergisi.com. 17 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2016.  |yayıncı= dış bağlantı (yardım)
  3. ^ Aşiret demokrasisi bir yıl sürdü
  4. ^ Beritanlılar yerleşemedi[ölü/kırık bağlantı]
  5. ^ "DTP, Beritan Aşireti’nin sorunlarını Meclis’e taşıdı". https://www.evrensel.net. 17 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2016.  21. harf sırasında bulunan |başlık= parametresi C1 control character içeriyor (yardım); |yayıncı= dış bağlantı (yardım)
  6. ^ Meclis Araştırma önergesi[ölü/kırık bağlantı]
  7. ^ "Hayvancılık Bitti, Kaçakçılık Başladı". http://bianet.org. 11 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2016.  |yayıncı= dış bağlantı (yardım)
  8. ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2016. 
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 11 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2016. 
  10. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2020. 
  11. ^ "Arşivlenmiş kopya". 15 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2016. 
  12. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2016.