Azerbaycan'da LGBT hakları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Azerbaycan Azerbaycan LGBT hakları
 Azerbaycan'da LGBT hakları konumu (yeşil)
 Azerbaycan'da LGBT hakları konumu (yeşil)
Statü 2000'den beri yasal[1]
Cinsiyet ifadesi
Askerlik Hayır
Ayrımcılık karşıtı yasa Hayır
Birlikteliklerin
tanınması
Eşcinsel birliktelikler tanınmıyor
Evlat edinme Hayır

Azerbaycan'da LGBT hakları, Azerbaycan sınırları içerisindeki eşcinsel bireylerin yaşam biçimidir. Azerbaycan'da LGBT bireyler için hiçbir yasal güvence bulunmamakla birlikte ülke genelinde homofobik yaklaşım bulunmaktadır.

Azerbaycan'da erkekler arası cinsel ilişki, yeni Ceza Kanunu'nun Eylül 2000'de kabul edilip Ocak 2001'de yürürlüğe girmesi ile yasaktan kaldırıldı. Kadınlar arası cinsel ilişki ise Azerbaycan topraklarında hiçbir zaman suç olmamıştır.[2] Buna rağmen LGBT kişiler hâlâ baskı ve tacize maruz kalmaktadırlar. Mevcut durumda yasal korunmaya tâbi değiller ve hemcins çiftler evlenemezler.[3] Cinsiyet kimliğinin yasal tanınması konusunda trans kişilere hiçbir idari usul mevcut değildir.[4] Hemcins çiftler, çocuklar evlat edinemezler. Nefret söylemi ya da nefret suçu ile ilgilenen yasalar, ne cinsel yönelim ne de cinsiyet kimliğini kapsar.[5]

Heteroseksüel olmayan ya da cinsiyet uyumsuzluğu gösteren kişilere karşı "mavi" ya da Rusçadan alınmış "goluboy" (голубой)[dipnot 1] terimleri kullanılır.[6]

Ayrımcılık ve Şiddet[değiştir | kaynağı değiştir]

Eşcinsellik iddiaları politik bir silah olarak kullanılmıştır. Hükümet, muhalefet üyelerinin saygınlığını sarsmak amacıyla onları eşcinsellikle suçlamıştır. Muhalefet Azerbaycan Halk Cephesi partisi başkanı Ali Kerimli kendisi eşcinsellikle suçlanıp hükûmet onun siyasetçi olmaya elverişsiz olduğunu iddia etmiştir.[7]

Azeri yazar Alekper Aliyev'in 2009'da yayımladığı Artuş ve Zaur isimli romanı, Artuş isimli bir Ermeni ile Zaur isimli bir Azeri'nin arasındaki aşk hikâyesini anlatıp Azeri toplumunun hem Ermeniler hem de eşcinselliğe ilişkin tabularına değindi ve sert bir biçimde karşılandı. Yazarın Hürriyet gazetesi ile yaptığı bir görüşmede söylediğine göre romanın piyasaya çıkmasından bir ay sonra Azeri polisler kitap dükkânlarını tek tek dolaşıp roman kopyalarını toplamıştır. Ancak bir İçişleri Bakanlığı sözcüsünün iddiasına göre polisler kitap satışını hiçbir şekilde engellememiştir. Yazarın kendi iddiası üzerine ayrıca kendisine karşı tehditler yapılmıştır.[8][9]

Sanatçı Babi Badalov kendi memleketinde cinsel yöneliminden dolayı hayatını tehlikeye sokan tehditlere uğradıktan sonra yurtdışında iltica teşebbüslerinde bulunup 2011'de sığınmacı olarak Paris'e yerleşmiştir.[10]

Hukuk[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa Konseyi üye devletlerinde eşcinsel evliliğin olasılıkla yasallaştırılması dahil olmak üzere cinsel yönelim ile cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılığa ilişkin Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nin düzenlediği tartışmalar hem Azeri milletvekilleri hem de dini liderler tarafından sert karşılandı. Azerbaycan delegasyonu üyeleri Gültekin Hacıbeyli ile Sabir Hacıyev, tartışmalara katılmayacaklarını bildirdiler. Ayrıca Milli Meclis'in Sosyal Siyaset Komitesi Başkanı Hadı Recebli, milli ve kültürel değerlerinin korunmasını gerekçe olarak göstererek tartışmalara olumsuz göz ile baktığını ifade etti.[11]

Aktiviteler[değiştir | kaynağı değiştir]

Gençler, 14 Haziran 2016'da Bakü'deki ABD Büyükelçiliği önünde Orlando gece kulübü saldırısı kurbanlarını anıyor.

Bu ana kadar Azerbaycan'da hiçbir LGBT Onur etkinliği yer almamıştır.[5] Özellikle Bakü'de düzenlenen 2012 Eurovision Şarkı Yarışması'ndan önceki aylarda, yarışmanın yer aldığı günlerde eşcinsel bir geçit törenin yer alacağı rivayetlerin yayılması ile bu konu Azerbaycan'da tartışılmaya başladı. Pink News sitesinin Mayıs 2012'de yayımladığı habere göre sözde "The Devotees of Azerbaijan" ("Azerbaycan'ın Esirleri") isimli bir hacker grubu esctoday.com ile resmî Eurovision sitesi başta olmak üzere yarışmaya ilişkin sitelere saldırarak olası bir "gey geçit töreni'ne tepki gösterdi.[12] Bu geçit törenine ilişkin rivayetlerin ayrıca İran'a ulaşmasının ardından İran hükûmeti Bakü'deki büyükelçisini geri çağırdı.[13]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Sanal alemde Gay.az sitesi, LGBT bireylere yönelik bir forum ve "bilgilendirici-eğlendirici bir kaynak" olarak mevcuttur.[14]

Olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerbaycan vatandaşı 20 yaşındaki LGBT aktivisti İsa Şahmarlı, kendisini gökkuşağı bayrağıyla asarak intihar etti.[15]

Özet tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Eşcinsellik legal mi? Yes (2000’den itibaren)
Onaylı yaş sınırı Yes (2000’den itibaren)
Çalışma yerinde ayrımcılık karşıtlığı kanunu No
Mahsul ve hizmet sahnesinde ayrımcılık karşıtlığı No
Diğer sahnelerde ayrımcılık karşıtlığı No
Nefret cinayeti kanunu No
Eşcinsel evlilik No
Eşcinsel çiftlerin tanınması No
Eşcinsel çiftlerin evlatlık edinmesi No
Eşcinsellerin birliğinin kabulu No
Gay ve Lezbiyenlerin orduda açık hizmeti No
Cinsiyet değişme Yes[16]
Lezbiyenler içim IVF No
Gay çiftler için para karşılığında doğurma No
Gay çiftler için kan bağışı No

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Bu sözcüğün asıl anlamı da "mavi" ve Rusçada da geyleri tanımlamak için kullanılır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "State-sponsored Homophobia A world survey of laws prohibiting same sex activity between consenting adults" (PDF). 19 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2016. 
  2. ^ Veur 2007, s. 24.
  3. ^ Geen, Jessica (16 Mayıs 2011). "Concerns over Eurovision 2012 host Azerbaijan's gay rights record" (İngilizce). PinkNews. 14 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2012. 
  4. ^ Leysan, Leyla (15 Ocak 2010). "Azeri Transsexuals Face Social Stigma" (İngilizce). Institute for War & Peace Reporting. Erişim tarihi: 28 Ocak 2012. [ölü/kırık bağlantı]
  5. ^ a b "Azerbaijan / Country-by-country / Guide to Europe" (İngilizce). ILGA-Europe. 22 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2012. 
  6. ^ Veur 2007, s. 6.
  7. ^ Langer, Annette (25 Mayıs 2012). "Gays Face Rampant Homophobia in Azerbaijan" (İngilizce). Bakü: Spiegel Online. 27 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2012. 
  8. ^ Başaran, Ezgi (24 Mayıs 2009). "Eşcinsel bir Ermeni ile Azeri'nin aşkını yazan imam hatipli yazar". Hürriyet. Erişim tarihi: 24 Haziran 2012. 
  9. ^ "Ermeni Artuş ile Azeri Zaur'un eşcinsel aşkı". CNNTürk. 13 Mart 2009. 1 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2012. 
  10. ^ Newman, Dina (15 Eylül 2011). "Eurovision 2012: Azerbaijan's gays not welcome at home" (İngilizce). Paris: BBC News. 22 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2012. 
  11. ^ "Azerbaijani MPs not to attend European debates on same-sex marriage" (İngilizce). News.az. 22 Ocak 2010. 8 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2012. 
  12. ^ Gray, Stephen (17 Mayıs 2012). "Popular Eurovision website hacked in response to 'parade of homosexuals'" (İngilizce). PinkNews. 26 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2012. 
  13. ^ "Iran recalls Azerbaijan ambassador over Eurovision 'gay parade'" (İngilizce). The Telegraph. 22 Mayıs 2012. 2 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2012. 
  14. ^ Demir, Aylime Aslı (8 Aralık 2011). "Azeri LGBT'lerin Sanal Forumu". Kaos GL. 29 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2013. 
  15. ^ "Azerbaycan'da LGBT aktivisti intihar etti". CNNTÜRK. 23 Aralık 2014. 7 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2014. 
  16. ^ "Какие документы нужно будет предъявить для смены поля в Азербайджане?". SİA - Səs İnformasiya Agentliyi. 17 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2013. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]