Azerbaycan'da insan hakları

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası'nın uyarlanmasından sonra (1995), Azerbaycan'da yasal reformlar kapsamında demokratik ilkelere ve uluslararası hukukun gerekliliklerine uygun olarak yeni yasal düzenlemeler ve değişiklikler yapılmıştır. Genel olarak, Azerbaycan Anayasasında temel insan ve sivil hakları ve özgürlükleri ile ilgili 48 madde bulunmaktadır. Anayasanın 3. bölümü özellikle Azerbaycan vatandaşlarının insan hakları, mülkiyet hakları, eşitlik hakları, fikri mülkiyet hakları, medeni haklar, sanıkların hakları, grev hakkı, sosyal güvenlik hakkı, oy kullanma hakkı ve ifade, vicdan ve düşünce özgürlüğü haklarını kapsamaktadır. 28 Aralık 2001 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti Millet Meclisi, Azerbaycan Cumhuriyeti İnsan Hakları Komisyonu adında bir kurumun kurulması için anayasa kanununu kabul etti ve 5 Mart 2002'de cumhurbaşkanı bunun uygulanması, yasal çerçevesinin oluşturulması ve işleyişi hakkında bir kararname imzaladı.[1]

Medya özgürlüğü[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağustos başında Azerbaycan'da medya sansürü kaldırıldı. Sovyet döneminden miras alınan "Glavlit" olarak da bilinen Basında Devlet Sırrının Korunması Dairesi, söz konusu tarihte Azerbaycan Cumhuriyeti cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in emriyle kaldırılmıştır. Buyruk ile askeri sansür emri (1992) ve tüm bilgilerin üzerindeki kontrol kararı (1993) kaldırıldı.[2] Azerbaycan, Freedom House tarafından yıllık basın özgürlüğü anketinde 100 üzerinden 79 puanla 'özgür olmayan' ülkeler kategorisinde yer almıştır.[3]

Yetkililer, ülke içindeki medya özgürlüğünü kısıtlamak için bir dizi tedbir kullanıyorlar. Muhalefet ve bağımsız medya kuruluşları ve gazetecilerin matbaalara ve dağıtım ağlarına erişimi sınırlıdır, kendilerini hakaret suçlaması ve sakat cezalarla karşı karşıya bulabilirler ve uydurma suçlamalardan hapis cezası da dahil olmak üzere sindirme taktiklerine maruz kalabilirler.[4]

Çoğu Azerbaycanlı, bilgileri istemeden de olsa hükûmet yanlısı ve sıkı hükûmet kontrolü altındaki ana akım televizyondan alıyor. Sivil toplum kuruluşu olan "Gazeteciler Özgürlüğü ve Güvenliği Enstitüsü (IRFS)" 2012 raporuna göre, Azerbaycan vatandaşları Azerbaycan'la ilgili insan hakları konularında nesnel ve güvenilir haberlere erişememekte ve halk kamu yararına olan konularda yetersiz bilgilendirilmektedir.[5]

Azerbaycanlı yetkililer birkaç önemli gazeteciyi hapsetti. Bağımsız bir medya kuruluşu olan Turan haber ajansının direktörü Mehman Aliyev'i hapsettiler. "25 Ağustos 2017'de Bakü'deki bir mahkeme, Aliyev'i, aleyhindeki soruşturma sırasında üç ay boyunca tutuklu yargılanmasına hükmetti."[6] Ancak, 16 gün sonra - 11 Eylül 2017 tarihinde, Bakü Temyiz Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını iptal etti ve Aliyev'i serbest bıraktı. Avrupa Gazeteciler Federasyonu gibi çeşitli uluslararası kurumlar Aliyev'in serbest bırakılmasını memnuniyetle karşıladı.[7]

Gazetecileri Koruma Komitesi, birçok gazeteciye yönelik suçlamaların "uydurma" ve "siyasi" olduğunu belirtti.[8] 2014 yılı sonunda sekiz gazeteci parmaklıklar ardında kaldı.[9] Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri gibi uluslararası örnekler, Azerbaycan makamları tarafından hapse atılan gazetecilerin yargılanması ve yaygın suçlardan mahkum edilmelerine yönelik gerekçeleri tutarlı bir şekilde reddetti.[10] Gazeteciler için hapishane koşulları, rutin kötü muamele ve tıbbi bakım reddi gibi pek çok sebepten ötürü korkunç olduğu bildiriliyor.[9]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Legal basis of the Commissione's activity" (İngilizce). 18 April 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2019. 
  2. ^ Agentliyi, Azadİnform İnformasiya. "1998-ci ilin bu günü - Azərbaycanda senzura ləğv edildi - Publika - Xəbərlər - Azadİnform İnformasiya Agentliyi". www.azadinform.az. 27 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2018. 
  3. ^ Azerbaijan - Freedom House 8 Temmuz 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Freedom House. Retrieved 4 August 2013
  4. ^ 10 Most Censored Countries 25 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. CPJ. Retrieved 20 February 2013
  5. ^ "Semi-annual Azerbaijan freedom of expression report, January 01 – July 01, 2012" 23 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (PDF; 3,0 MB). Retrieved 21 February 2013
  6. ^ Azerbaijan: Independent News Director Jailed
  7. ^ "Azerbaijan: EFJ/IFJ welcome release of Mehman Aliyev and Alexander Lapshin". 22 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 April 2020. 
  8. ^ "In Azerbaijan, crackdown on press as contest nears". Committee to Protect Journalists. 2 April 2012. 10 April 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 April 2012. 
  9. ^ a b Freedom House, Azerbaijan 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 2015 Press Freedom report
  10. ^ Parliamentary Assembly of the Council of Europe, The Protection of media freedom in Europe 2 Temmuz 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..Background report prepared by Mr William Horsley, special representative for media freedom of the Association of European Journalists