Çıldır Eyaleti

Bu maddedeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun biçimde kaynaklar ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Çıldır Eyaleti Eyalet-i Çıldır (Osmanlıca)
← 1578 – 1845 →   →   →
1609 yılında Çıldır Eyaleti
Merkezi:	Çıldır (1578 - 1628) Ahıska (1628 - 1829) Oltu (1829 - 1845)
Dili	Osmanlıca
Dini	Müslümanlık
Siyasal statü	Eyalet (Beylerbeylik)
Yönetici unvanı	Beylerbeyi
Tarih
- Çıldır Muharebesi	1578
- Yıkılış tarihi	1845
Para Birimi	Akçe

Çıldır Eyaleti veya Çıldır Beylerbeyliği, 16. yüzyılda Samtshe-Saatabago’da kurdulan Osmanlı Devleti eyaleti.

Türk ordusu, 1548-49 Osmanlı-İran Savaşı sırasında Samtshe-Saatabago'nun batısını ele geçirmiş, 1578'de de bölgenin doğusunu Osmanlı topraklarına katmışlardır. 1579'da, Samtshe-Saatabago'nun değişik zamanlarda ele geçirilen yerleri birleştirilerek Çıldır Eyaleti (Ahıska Paşalığı) kurulmıştur.

Tarihi

Alınışı

Atabeg IV. Kvarkvare (1574-81) ve kardeşi Manuçar, Osmanlı politikalarına karşı çıktılarsa da bir sonuç alamadılar. Manuçar Müslümanlığı kabul etmek zorunda kaldı ve "Mustafa" adını aldı. Ardından Osmanlı padişahı tarafından Ahıska (Ahaltsihe) paşası olarak atandı.

Bölgenin değişmeye başlaması üzerine II. Manuçar, Kartli kralı I. Simon'la bağlantı kurarak; kendisinden Osmanlılara karşı savaşmak için yardım talep etti. 158'de Manuçar'ın liderliğinde Samtshe'de büyük bir ayaklanma düzenlendi. Gürcüler Ahıska ve çevresinin denetimini ele geçirdiler. Manuçar yeniden Hıristiyanlığa döndü ve Samtshe atabeği oldu.

Osmanlılar 1587'de Samtshe'deki isyanı bastırdılar ve Ahaltsihe'yi ikinci kez ele geçirdiler. 1607 yılında Gürcülerin de yardımıyla İran, Osmanlıları Ahaltsihe'den çıkardı. I. Şah Abbas, Ahaltsihe yöneticisi olarak II. Manuçar'ın 15 yaşındaki oğlu Manuçar'ı atadı, ama Osmanlılar 1608'de Ahaltsihe'yi geri aldılar. 1612'de Osmanlı sultanı Ahıska beylerbeyi olarak III. Manuçar'ın amcası Beka'yı (Sefer Paşa) atadı. Bu tarihten sonra Samtshe-Saatabago Gürcü feodal yöneticileri siyasal faaliyetlere son verdiler.

Eyalet oluşu

Ahaltsihe Paşalığı, Samtshe-Saatabago topraklarını bütünüyle kapsamıyordu. Bir bölümünü (İspir, Tortum, Ardahan-ı Küçük, Mameravan) Osmanlılar başka bir eyalete katmışlardı.

Çıldır Eyaleti'nde Osmanlılar İslâm'ı yaymaya başladılar. Gürcü feodallerin bir kısmı bölgeden ayrıldı. Halk ise uzun süre Hıristiyanlığı, anadilini, geleneklerini ve ulusal özelliklerini korudu.

1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında, Ahıska ve çevresi Osmanlı egemenliğinden çıktı. XIX. yüzyılın ortalarında Ahıska Paşalığı kaldırıldı, Osmanlıların elinde kalan bölgeler ise başka eyaletlere bağlandı.