Çıldır Eyaleti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Eyalet-i Çıldır
Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti

1578-1867
 

 

Location of Çıldır Eyaleti
Çıldır Eyaleti (1609)
Tarih
 - Çıldır Ovası'nda Büyük Savaş: 10 Ağustos 1578 Yılı'nda Safevi Devleti bağımlısı özerk Gürcistan Devleti'nin Çıldır (Samthske) Eyaleti'nin başkenti bugünkü Çıldır'ın Merkezi'nde Çıldır Ovası'nda yapılmıştır. Bu savaşta; Ardahan'dan Ahıska'ya dek olan yerler alınmıştır. Ahıska alınmamıştır. Bu savaş sonunda; Çıldır, Hırtiz, Ahılkelek alınmıştır. Ahıska'nın batısındaki özerk Gürcistan'ın ALTINKALE EYALETİ ise; bu eyaletin prensleri Greguvar ile Minuçehr'in, 11.08.1578'de Başkomutan Lala Mustafa Paşa'nın çadırına gelerek, Osmanlı'ya bağlılık bildirerek teslim olmaları üzerine; bu eyalet, hukuki yönetsel düzenlemeye bağlı tutulmuştur. Ahıska; 1638- 1773 Gürcistan Eyaleti Merkezi
 - Kaldırılış Çıldır Eyaleti'nin Merkezi: Çıldır: 1578 - 1867. Çıldır Eyaleti'nin merkezi hiç değişmedi! Osmanlı Taşra Örgütü'nün 1867 Yılı'nda değişmesiyle Çıldır Eyaleti Sancağa dönüştürülmüştür. Sancağa dönüştürülen Çıldır Sancağı'nın merkezi de bugünkü ÇILDIR'dır. Altı İlçesi vardır: Bu ilçeler:1- ÇILDIR ( Sancak Merkezi), 2- Penek, 3- Göle, 4- Şavşad, 5- Ardahan, 6- Ardanuç.

Çıldır Eyaleti veya Çıldır Beylerbeyliği, 16. yüzyılda Samtshe-Saatabago’da kurulan Osmanlı Devleti eyaleti.

Türk ordusu, 1548-49 Osmanlı-İran Savaşı sırasında Samtshe-Saatabago'nun batısını ele geçirmiş, 1578'de de bölgenin doğusunu Osmanlı topraklarına katmışlardır. 1579'da, Samtshe-Saatabago'nun değişik zamanlarda ele geçirilen yerleri birleştirilerek Çıldır Eyaleti kurulmuştur.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Alınışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Atabeg IV. Kvarkvare (1574-81) ve kardeşi Manuçar, Osmanlı politikalarına karşı çıktılarsa da bir sonuç alamadılar. Manuçar Müslümanlığı kabul etmek zorunda kaldı ve "Mustafa" adını aldı. Ardından Osmanlı padişahı tarafından Çıldır Paşası olarak atandı.

Bölgenin değişmeye başlaması üzerine II. Manuçar, Kartli kralı I. Simon'la bağlantı kurarak; kendisinden Osmanlılara karşı savaşmak için yardım talep etti. 1587'de Manuçar'ın liderliğinde Samtshe'de büyük bir ayaklanma düzenlendi. Gürcüler Ahıska ve çevresinin denetimini ele geçirdiler. Manuçar yeniden Hıristiyanlığa döndü ve Samtshe atabeği oldu.

Eyalet oluşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Çıldır Paşalığı. Çıldır Eyaleti'nin başkenti, Paşa Sancağı bugünkü ÇILDIR'dır. Ahıska'yı 1637 Yılı'nda, Padişah IV. Murad, Vezir Kenan Paşa ile Çıldır Beylerbeyi Sefer Paşa'ya aldırmıştır. Ahıska, 1638 Yılı'nda bağıtlanan Kasr-ı Şirin Anlaşması'yla Osmanlı toprağı olabilmiştir. Ahıska, 1638 de kurulan Gürcistan Eyaleti'nin merkezi olmuştur.Samtshe-Saatabago toprakları Çıldır Eyaleti'nindir. Samtsahe de Çıldır'ın adlarından birisidir. Dünya kamuoyunun doğru bilgilenmesi gerekir. Paşa Sancağı ÇILDIR olan Çıldır Beylerbeyiliği'nin Sancakları: 1- Oltı (bugün Artvin'e bağlı Zeytinlik, 2 - Hırtiz (Hartuş), 3- Ardahan-ı Bezrek, 4- Haçrek, 5- Hostho, 6- Mahcıl, 7- Acara, 8- Pumbek, 9- Pertekrek, 10- Levane, 11- Nısf-ı Levane, 12- Şavşat, 13- ÇILDIR, Paşa Sancağı.

Çıldır Eyaleti'nde Osmanlılar İslâm'ı yaymaya başladılar. Gürcü feodallerin bir kısmı bölgeden ayrıldı. Halk ise uzun süre Hıristiyanlığı, anadilini, geleneklerini ve ulusal özelliklerini korudu.

1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında, Ahıska ve çevresi Osmanlı egemenliğinden çıktı. XIX. yüzyılın ortalarında Gürcistan Eyaleti , Küçük Kaynarca Anlaşması'ndan sonra kaldırıldı.kaldırıldı, Osmanlıların elinde kalan 17 Sancak, Paşa Sancağı Çıldır Eyaleti'nde kaldılar; başka yere bağlanmadılar.

Sancakları[değiştir | kaynağı değiştir]

17. yüzyılda eyaletin sancakları:[1]

  1. OltI (bugün Artvin'e bağlı Zeytinlik) Sancağı
  2. Hartuş / Hırtiz Sancağı
  3. Hacrek Sancağı
  4. Mahcıl Sancağı
  5. Ardahan-ı Büyük (Ardahan) Sancağı
  6. Postkhu Sancağı
  7. Acara Sancağı
  8. Ijareh penbek Sancağı
  9. Pertekrek Sancağı
  • Kalıtsal sancaklar:
  1. LivaneSancağı
  2. Nısf-ı Livane Sancağı
  3. Şavşad Sancağı
  4. ÇILDIR, Paşa Sancağı

Joseph von Hammer, Çıldır Valiliği'nin sancaklarını şöyle saymıştır. " ÇILDIR VALİLİĞİ YİRMİ SANCAKLIDIR: 1- ADŞARA, 2- ARDENUÇ,3- ARDAHAN BÜYÜK, 4- OLTİ, 5- ARDAHAN KÜÇÜK, 6- PETKEREK, 7- PENEK, 8- PASTHON, 9- TAUSKER, 10- ÇILDIR VALİLİK MAKAMI, 11- HACREK, 12- HARTEVİS, 13- ŞUŞAD, 14- GÖLE, 15- LEVANE, 16- MAHÇİ, 17- NUSL LİVANE, 18- MAMREVAN, 19- AHALKELEK, 20- AHİSKA.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]