Çıldır Eyaleti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Eyalet-i Çıldır
Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti

1578-1845
 

 

Location of Çıldır Eyaleti
Çıldır Eyaleti (1609)
Merkez Çıldır 1578-1628;
Ahıska 1628-1829
Oltu 1829-1845
Tarih
 - Çıldır Muharebesi 1578
 - Kaldırılış 1845

Çıldır Eyaleti veya Çıldır Beylerbeyliği, 16. yüzyılda Samtshe-Saatabago’da kurdulan Osmanlı Devleti eyaleti.

Türk ordusu, 1548-49 Osmanlı-İran Savaşı sırasında Samtshe-Saatabago'nun batısını ele geçirmiş, 1578'de de bölgenin doğusunu Osmanlı topraklarına katmışlardır. 1579'da, Samtshe-Saatabago'nun değişik zamanlarda ele geçirilen yerleri birleştirilerek Çıldır Eyaleti (Ahıska Paşalığı) kurulmuştur.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Alınışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Atabeg IV. Kvarkvare (1574-81) ve kardeşi Manuçar, Osmanlı politikalarına karşı çıktılarsa da bir sonuç alamadılar. Manuçar Müslümanlığı kabul etmek zorunda kaldı ve "Mustafa" adını aldı. Ardından Osmanlı padişahı tarafından Ahıska (Ahaltsihe) paşası olarak atandı.

Bölgenin değişmeye başlaması üzerine II. Manuçar, Kartli kralı I. Simon'la bağlantı kurarak; kendisinden Osmanlılara karşı savaşmak için yardım talep etti. 158'de Manuçar'ın liderliğinde Samtshe'de büyük bir ayaklanma düzenlendi. Gürcüler Ahıska ve çevresinin denetimini ele geçirdiler. Manuçar yeniden Hıristiyanlığa döndü ve Samtshe atabeği oldu.

Osmanlılar 1587'de Samtshe'deki isyanı bastırdılar ve Ahaltsihe'yi ikinci kez ele geçirdiler. 1607 yılında Gürcülerin de yardımıyla İran, Osmanlıları Ahaltsihe'den çıkardı. I. Şah Abbas, Ahaltsihe yöneticisi olarak II. Manuçar'ın 15 yaşındaki oğlu Manuçar'ı atadı, ama Osmanlılar 1608'de Ahaltsihe'yi geri aldılar. 1612'de Osmanlı sultanı Ahıska beylerbeyi olarak III. Manuçar'ın amcası Beka'yı (Sefer Paşa) atadı. Bu tarihten sonra Samtshe-Saatabago Gürcü feodal yöneticileri siyasal faaliyetlere son verdiler.

Eyalet oluşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ahaltsihe Paşalığı, Samtshe-Saatabago topraklarını bütünüyle kapsamıyordu. Bir bölümünü (İspir, Tortum, Ardahan-ı Küçük, Mameravan) Osmanlılar başka bir eyalete katmışlardı.

Çıldır Eyaleti'nde Osmanlılar İslâm'ı yaymaya başladılar. Gürcü feodallerin bir kısmı bölgeden ayrıldı. Halk ise uzun süre Hıristiyanlığı, anadilini, geleneklerini ve ulusal özelliklerini korudu.

1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında, Ahıska ve çevresi Osmanlı egemenliğinden çıktı. XIX. yüzyılın ortalarında Ahıska Paşalığı kaldırıldı, Osmanlıların elinde kalan bölgeler ise başka eyaletlere bağlandı. 1829'da Çıldır Eyaleti'nin Karadeniz kıyısı Trabzon Eyaletine bağlandı.

Sancakları[değiştir | kaynağı değiştir]

17. yüzyılda eyaletin sancakları:[1]

  1. Oltu Sancağı
  2. Harbus Sancağı
  3. Ardinj Sancağı
  4. Hajrek Sancağı
  5. Ardahan-ı Büyük (Ardahan) Sancağı
  6. Postkhu Sancağı
  7. Mahjil Sancağı
  8. Ijareh penbek Sancağı
  • Kalıtsal sancaklar:
  1. Purtekrek Sancağı
  2. Lawaneh Sancağı
  3. Nusuf Awan Sancağı
  4. Shushad Sancağı

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]