Lazika

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Laziǩa Krallığı M.S. 300

Laziǩa - Egrissi (Lazca: Laziǩa (Lazik’a), Gürcüce: ლაზიკა, İtalyanca: Egrisi, Yunanca: Lazikē, Katalanca: Egrissi, Farsça: Lazistan, İspanyolca: Lázica, İngilizce: Egrisi, Almanca: Lasika). Karadeniz’in güneydoğu kıyısında tarihsel bölge. Latincede 'Laziǩa'; "Lazların ülkesi" anlamına gelir. Aynı dönem devleti Perslerin resmî literatüründe ise Lazistan olarak yer almıştı. Bugün Türkiye ile Gürcistan sınırları içinde yer alır. Bu bölgeden “Laziǩa” adıyla ilk kez 7. yüzyılda yazarı bilinmeyen, Ermenice "Coğrafya” adlı kitapta bahsedilmiştir.[kaynak belirtilmeli]

1838’den kalma Milat’tan hemen önceki dönemi gösterir haritada Trabzon’un doğusundan Abhazya’ya değin Proto-Laz oymakları: Colchis ya da Laziǩa-Egrissi, Makron’lar, Sanni’ler, Moshi’ler

M.S. 1. yüzyıldan itibaren Kolhisliler yerine "Laz" veya "Megrel" olarak anılan Megrel - Lazlar, önce Pontus Krallığına ve daha sonra da Roma İmparatorluğuna karşı bağımsızlık savaşı başlattı. 69-79 yıllarında Lazların başında bulunan Anicetus, halkını Romalılara karşı ayaklandırdı. Romalılar stratejik bir bölge olan Laziǩa’yı bırakmak istemiyordu. Ancak Lazların özgürlük mücadelesi karşısında Laziǩa’yı terk etmek zorunda kaldılar. Laziǩa giderek güçlendi ve bugün Batı Gürcüstan olarak bilinen bölgede hakim oldu[1].

Laziǩa’nın güçlenmesi, Laz akınlarının Çoruh’u aşarak Güneydoğu Karadeniz Bölgesi'ne de yönelmesi ve Lazların bu bölgeye kitlesel göçleri, Pontus Kralı 2. Polemon'u tedirgin etti. Krallığını Lazlardan koruyabilmek amacıyla hükümetini Romalılara teslim etti. Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti hâline geldi. Bu eyalete "Pontus Polemonyakos" adı verildi. Trabzon'un doğusundan Çoruh yatağına kadar olan bölge Lazların eskiden beri yoğun olarak yaşadığı bir bölge olmasına rağmen, Laziǩa Krallığı'nın yönetimi dışında kaldı[2].

Laziǩa Krallığı M.S. 385

2. yüzyıldan başlamak üzere, “Laziǩa Krallığı” güçlendi ve 4. yüzyılda yönetim alanını Trabzon’a kadar genişletemediyse de etki alanı içine aldı. 395'te Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılması, Laziǩa Krallığı’nın güçlenip genişlemesine imkân sağladı. “Laziǩa Krallığı”, bugün Batı Gürcistan olarak bilinen Kolhis’i iktisâdî, siyâsî ve askerî açılardan birleştirdi. “Laziǩa Krallığı”, bir Bizans vasalı olmasına rağmen, kendisine bağlı vasalları da vardı[2].

Tarihi Laziǩa-Egrissi Bölgesi.

Laziǩa’nın, Rioni havzasının güney kesimi 5. ve 6. yüzyıllardaki Bizans-Pers savaşları nedeniyle Laz - Megrel nüfusunun tamamına yakınını yitirmişti. Bu yüzden Arap istilalarından etkilenen Gürcüler Kartli’den kitlesel olarak göç ederek süreç içinde bu bölgeye yerleştiler. Böylece günümüzde Müslümanları Laz, Hıristiyanları Megrel olarak adlandırılan Laz - Megreller arasında, Gürcülerden oluşan ve Guria / Acara olarak bilinen tampon bölge oluştu[3].

İslâm’ın doğuşu arifesinde Laziǩa Krallığı M.S. 600

8. yüzyıla gelindiğinde, Laziǩa Krallığı’nın yönetim alanında nüfusunu Abhaz - Abazalar, Svanlar, Megrel - Lazlar ve bölgeye Kartli'den göç eden Gürcülerin oluşturduğu Abhazya Krallığı sahneye çıktı. 780'lerde Abhazya Krallığı'nın sınırları kuzeybatıda Nikopsia (Tuapse), güneyde ise Çoruh yatağına kadar uzanıyordu.

Bizanslı yazarlar Batı Gürcistan’a “Laziǩa Krallığı” diyorlardı. Bizanslı tarih yazarı Prokopios’a (6. yy) göre bu bölgede yerleşim yoktu. Bizanslı şair ve tarihçi Agathias (6. yy) ise, Laziǩa’daki Telepis kalesinden söz eder. Samtredia ilçesinde Tolebi köyündeki yıkıntıların bu kalenin kalıntıları olduğu sanılır. Kilden kap kacak ticareti yeri Kitropolia burada bulunuyormuş. 6. yüzyılın ikinci yarısında Laziǩa’da kale kenti ve piskoposluk merkezi Petra (Çürüksu (Kobuleti)) ilçesindeki bugünkü Tsihisz'iri köyü) kuruldu.

Hükümdarlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Lazikanın bilinen hükümdarları:

  • Agros fl. c. 2. yüzyıl
  • Malaz fl. 130
  • Mirdat c. 360 – c. 380
  • Baraz-Bakur c. 380 – c. 395
  • I. Gubazes, onaylanmış c. 456 – 466
  • Damnazes, ?–521/522
  • I. Tzath, onaylanmış 521/522 – 527/528
  • Opsites, saltanat tarihleri bilinmiyor, büyük olasılıkla 541 öncesi
  • II. Gubazes c. 541 – 555
  • II. Tzath, 556–?
  • I. Barnuk 660 – c. 670
  • Grigor 670 – c. 675
  • II. Barnuk 675–691

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ali İhsan Aksamaz ; http://www.kolkhoba.org/makaletrk2.htm
  2. ^ a b A. M. Zehiroğlu ; Antik Çağlarda Doğu Karadeniz
  3. ^ Ali İhsan Aksamaz2ın makalesi; http://www.kolkhoba.org/makaletrk2.htm

İlgili kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • David Braund: Georgia in Antiquity: A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC–AD 562. Oxford 1994.
  • Heinz Fähnrich: Geschichte Georgiens von den Anfängen bis zur Mongolenherrschaft. Verlag Shaker, Aachen 1993.

Haçlı seferleri İslam fetihleri Doğu Roma imparatorluğu Eski Roma Hellenistik Yunan Babil Demir Çağı Bronz Çağı Modern Avrupa Modern Avrupa'nın doğuşu Yeni Hitit dönemi Ortaçağ İznik Rum İmparatorluğu Lazika Kolha Luvi Krallığı Osmanlı İmparatorluğu Gürcistan Likya Türkiye İlhanlılar Bitinya Lidya Geç Hititler Mitanni Akad İmparatorluğu Anadolu Selçukluları Pontus Krallığı İyonya Assuva Doğu Roma imparatorluğu Asya eyaleti Büyük İskender Frigya Arzava Hattiler Bagratlı Hanedanı Pergamon Krallığı Karya Kizzuvatna Trabzon Rum İmparatorluğu Sasaniler Selevkos İmparatorluğu Medler Troya Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti Kilikya Ermeni Krallığı Pakraduni Hanedanlığı Ermeni Krallığı (antik) Ahameniş İmparatorluğu Urartu Hititler Osmanlı İmparatorluğu'nda milliyetçiliğin yükselişi İstanbul Kimmer istilası Malazgirt savaşı Syllaeum savaşı Issus Savaşı Pteira Savaşı Kadeş Savaşı İstanbul'un fethi Arkeolojik dönemler Anadolu tarihi