Anaerkillik

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Anaerkillik, toplumda kadının, özellikle "ana"nın etkin (baskın-başat) olma halidir. Matriarka veya maderşahilik olarak adlandırılan bir tür toplumsal örgütlenme düzeni. Bu düzenin temelini kadının üstünlüğü fikri oluşturur; soy kadınlar tarafından belirlenir, hakimiyet kadınlarındır. Bu toplumlarda kadınlara erkeklerden daha çok saygı gösterilir. Bu kadın üstünlüğü ilkesi etrafında, toplumun kültürü, adetleri, inancı ve mitolojisi, ataerkil düzenli toplumunkinden farklı bir biçim oluşturur.

Anaerkillik kelimesi Türkçe kökenlidir. Türkçeye Fransızca'dan geçmiş olan ve batı dillerinde anaerkillik manasında kullanılan matriarka kelimesi ise Latince mater (anne) ve Yunanca achein (hükmetmek) kelimelerinden türemiştir. Anaerkilliğe dayanan, ana erki temelli olan oluşumlara "anaerkil", "maderşahi" veya "matriarkal" denir.

Çoğu zaman anaerkillik ile karıştırılan çeşitli terimler vardır; jinekokrasi (kadınların yönetimi) ve matrilokalite (evlilikte kadın veya anne tarafına yerleşme) bu terimlerden bazılarıdır.

Modern dünyada anaerkilliğin hakim olduğu toplumlar bulunmamaktadır. Bazı tarihçilere göre ataerkillik (partiyarka) dünya toplumlarına egemen olmadan önce anaerkil toplumlara rastlamak mümkündü.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

İlgili kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Czaplicka, Marie Antoinette, Aboriginal Siberia, a Study in Social Anthropology (Oxford: Clarendon Press, 1914)
  • Finley, M.I., The World of Odysseus (London: Pelican Books, 1962)
  • Goldberg, Steven, Why Men Rule: A Theory of Male Dominance (rev. ed. 1993 (ISBN 0-8126-9237-3))
  • Hutton, Ronald, The Pagan Religions of the Ancient British Isles (1993 (ISBN 0-631-18946-7))
  • Lapatin, Kenneth, Mysteries of the Snake Goddess: Art, Desire, and the Forging of History (2002 (ISBN 0-306-81328-9))
  • Lerner, Gerda, The Creation of Feminist Consciousness: From the Middle Ages to Eighteen-Seventy (Oxford: Oxford Univ. Press, 1993 (ISBN 0-19-509060-8))
  • Lerner, Gerda, The Creation of Patriarchy (Oxford: Oxford Univ. Press, 1986 (ISBN 0-19-505185-8))
  • Shorrocks, Bryan, The Biology of African Savannahs (Oxford Univ. Press, 2007 (ISBN 0-19-857066-X))
  • Stearns, Peter N., Gender in World History (N.Y.: Routledge, 2000 (ISBN 0-415-22310-5))
  • Raman, Sukumar, A Brief Review of the Status, Distribution and Biology of Wild Asian Elephants Elephas Maximus, in International Zoo Yearbook, vol. 40, no. 1 (2006), pp. 1–8
  • Yoshamya, Mitjel, & Zyelimer Yoshamya, Gan-Veyan: Neo-Liburnic Glossary, Grammar, Culture, Genom, in Old-Croatian Archidioms (Zagreb: Scientific Society For Ethnogenesis Studies (Monograph I), 2005), p. 1–1224