Pontus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Anadolu'daki Pontus Bölgesi'nin konumu
Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti delegasyonunun 1919 Paris Barış Konferansına sunduğu "Birleşik Ermenistan" haritasında Pontus bölgeside içindedir.

Pontus (Yunanca: Πόντος, Pontos) antik Yunanca "deniz" anlamına gelmesi ve Yunan mitolojisinde Gaia'nın oğlunun adı olmasının yanı sıra Amasyalı Strabon'dan itibaren antik yazarlarca Karadeniz'in güney kıyısında Halys ırmağının (Kızılırmak) doğusunda yeralan Kuzey Anadolu sahillerini hinterlandıyla birlikte tanımlamak için kullanılmıştır. Yine aynı dönemden itibaren bu topraklarda yaşayanlar ve Pontus kıyısında doğan kişiler için Pontuslu anlamına gelen Pontikos terimi kullanılmıştır[1] Pontus günümüz Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesine denk düşmektedir. Bu yüzden siyasi bir terim olmaktan çok coğrafik ve kültürel bir terimdir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Pontus Bölgesi.
Yabancı Kaynaklarda 1914 Nüfus Sayımı İstatistiği(Bölgelerdeki Rum nüfusunun dağılımı mavi renkle gözükmektedir.)

Tarih öncesi çağdan bu yana Karadeniz bölgesinde insan yerleşimi izlerine rastlanmaktadır. En eski Yunan destanı olan Argounautlar seyahati Karadeniz sahilleri üzerinden Kolhis ülkesine (Lazika) gerçekleştirilmiştir. [kaynak belirtilmeli]Bölgeye Yunan kololonizasyonun MÖ 7. yüzyılda başladığı ve Sinop, Samsun, Giresun, Rize gibi çok sayıda kentin Yunan kolonistler tarafından kurulduğu bilinmektedir [2]. Yunan kolonistler kendini Kolh olarak adlandırılan Kafkas orijinli topluluklar ile kaynaşarak bölgenin orijinal halkını meydana getirmişlerdir.[3] MÖ 6. yüzyılda bölgenin Pers hakimiyetine girmesiyle beraber Pontus Ahamenişlere bağlı Kapadokya Satraplığı'na bağlandı. [kaynak belirtilmeli]Sonraları Kapadokya'nın Karadeniz Bölgesi'ne giren parçası Pontus olarak anılmaya başlandı ve Pers-Helen kökenli aristokratlarca bir krallık olarak yönetildi. [kaynak belirtilmeli]M.S. 6. yüzyılda Hıristiyanlık yöreye Trabzon üzerinden yayılmış, Mitra tapınakları yıkılmış, incil etkisiyle yerel diller unutularak Yunanca hakim kılınmıştır.[kaynak belirtilmeli] Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yerli halkın İslam'a geçmesi ve Türkmen yerleşimleri ile 19. yüzyıl sonlarında birkaçı dışında bölgedeki topluluklar büyük ölçüde Müslüman ahaliden olmuştur. 1923 Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi'ne kadar söz konusu bölgede kaydadeğer bir Rum nüfus yaşamaktaydı.[kaynak belirtilmeli]

Pontus Krallığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta ve Doğu Karadeniz bölgelerinde kurulan Helenistik Krallık (MÖ 302-MÖ 64). Kurucusu Mithridates I Ctistes Büyük İskender sonrası Helenistik devirde Mysia'daki Grek Cius kasabasının Persli hanedanın soyundan gelmektedir. [kaynak belirtilmeli]Babasının öldürülmesinden sonra benzer bir kaderle karşı karşıya olduğu şüphesinden çekinerek çok az bir taraftarla (6 kişi oldukları rivayet edilir) Kuzey Doğuya Paflagonya'ya (Yaklaşık olarak günümüz Türkiye'sinin Orta Karadeniz Bölgesi) kaçarak burada Cimiata adında güçlü bir kale inşaa ettirip taraftar toplamaya başlamıştır. [kaynak belirtilmeli]Ve bunda da oldukça başarılı olmuş ve MÖ 281'de basileus (kral) unvanını kazanmıştır.[kaynak belirtilmeli][özgün araştırma?]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Özhan Öztürk. Pontus: Antikçağ'dan günümüze Karadeniz'in Etnik ve siyasi Tarihi. Genesis Kitap. Ankara, 2011
  2. ^ Antik Çağda Karadeniz
  3. ^ Procopius'un Trabzon seyahati

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]