Cenevre

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 46°12′N, 06°09′E

Cenevre
—  Şehir  —
Genève
Üst sol :Milletler Sarayı, Orta:CERN'de ATLAS deneyi, Jet d'Eau, Alt: Cenerve şehri ve Cenevre Gölü
Üst sol :Milletler Sarayı, Orta:CERN'de ATLAS deneyi, Jet d'Eau, Alt: Cenerve şehri ve Cenevre Gölü
Cenevre
Bayrak
Cenevre
Arma
Genevre Şehri ve Genevre Kantonu
Genevre Şehri ve Genevre Kantonu
Cenevre
Cenevre
Cenevre'nin İsviçre'deki konumu.
Koordinatlar: 46°12′K 06°09′D / 46.2°K 6.15°D / 46.2; 6.15
Yönetim
 - Tür Belediye
Yüzölçümü
 - Toplam 15,93 km2 (6,2 mi2)
Rakım 375 m (1.230 ft)
Nüfus
 - Toplam 194.245
  Nüfus Tahmini
Zaman dilimi OAZD (+1)
 - Yaz (YSU) OAYZD (+2)
Alan kodu 022
İnternet sitesi: www.ville-geneve.ch
Uydudan Cenevre

Cenevre (Fransızca: Genève, Arpitanca: Genèva, Almanca: Genf, Romanşça:Genevra; İtalyanca:Ginevra ), İsviçre'de Cenevre Gölü kıyısında yer alan, İsviçre'nin (Zürih şehrinden sonra en yüksek nüfuslu ikinci şehridir. Fransızca konuşulan İsviçre bölgesi olan "Suisse Romande" bölgesinin en büyük şehridir. Aynı ada sahip Cenevre kantonu'nun başkentidir. Rhône Nehri'nin Cenevre Gölü'nden çıkışında konumlanmıştır.

Belediye sınırları içinde şehir (ville de Geneve) (Mart 2013 tahmini itibariyle) nüfusu 194,245 kişi olup Belediye'yi de içine alan Cenevre Kantonu (République et Canton de Genève) içinde nüfus 472,530 İsviçreli ikametgahlı kişidir. 2011 yılı tahminlerine göre ise şehir merkezine <30 dakikalık yolu icine alan alanda (bir kısmı Fransa sınırları içinde) (agglomération franco-valdo-genevoise (Grand Genève) da oturan İsviçre ikematgahlı nüfus 915,000 kişidir. Şehre çalışmaya gelenler bölgesinin İsviçre sınırları içinde kalan kismi yani (Métropole lémanique bölgesinde ikamet eden nufusun 1,5 milyon kişiyi aştığı tahmin edilmektedir. Bu bölge Cenevre Gölü sahillerinde doğuya doğru olan Vevey ve Montreux kentlerini ve kuzey-batıya Yverdon-les-Bains kentine doğru Vaud kantonu içinde <60 dakikalık yolculuk yapanları içine almaktadır.

Genevre bir "küresel şehir" niteliği arzetemektedir ve İsviçre'nin en kozmopolit şehri olan Cenevre'de halkın %44.3'unu yabancılar oluşturmaktadır.[1] Şehir bir küresel finansal merkezdir. Cenevre CERN yüksek enerji fiziği laboratuarına, Birleşmiş Milletler'in Avrupa'daki merkezine ve bu kuruluşun birçok alt kuruluşuna ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin merkezi buradadır. Cenevre dünyada bulunan diğer uluslararası kurumların epey çoğuna merkezlik yapmaktadır. [2]Harp sahalarında asker olmayanlara karşı ve harp esirlerine karşı yapılacak muamele ve tutumları ele alan "Genevre Konvansiyonları" bu şehirde imzalanmıştır.

2008 yılında yapılan araştırmalara dayanan "Küresel Finansal Merkezleri Endeksi"nin finansal merkezler rekabeti ölçümlerinde Genevre Avrupa'da Londra ve Zürih'ten sonra 3. sırayı ve uluslararası olarak 9. sırayı aldığı açıklanmıştır. [3] 2009'da yapılan anketlere dayanan çalışmaya göre hesaplanan "yaşama kalitesi" endeksi Cenevre'nin Viyana ve Zürih'ten sonra üçüncü sırada olduğunu göstermektedir. Diğer taraftan "Mercer Araştırma Şirketi" tarafından yapılan anket araştırmalarına göre yabancı tebali uluslararası memur ve menjer çalışanlar için dünyada en pahalı şehirler arasında Cenevre 2009'da 4. ve 2011'de 5. sırada gelmektedir.[4]

Ayrıca ünlü Cenevre otomobil fuarına ev sahipliği yapmaktadır.

Saatçilik gelişmiştir.

Şehir, zengin sosyetenin de uğrak yerlerindendir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Cenevre hakkında ilk yazılı belge bu yerleşkenin Roma İmparatorluğu tarafından sınırlarını Galler ırkından olan Helvetii kabilesine karşı korumak için sınır kalesi olarak kurulması hakkındadır. Romalılar bu yerleşkeyi MÖ 120'de ellerine geçirmişlerdi. 443'te güneye inen Germen kavimlerden olan Burgundililer bu Roma kalesini ellerine geçirdiler ve 534'te ise bu kale Franklar eline geçti. 888'de bu yerleşke yeni kurulan Burgundi Krallığı'nın bir parçası oldu. 1033'de Alman Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu tarafından fethedildi.

1154'den itibaren Cenevre Piskoposları Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu prensi olarak bu şehri yönettiler. Sonra şehir koruyucusu olarak Cenevre Kontları ve daha sonra Savoya kontları kabul edildi . Bunlar sehrin gerçek yönetici olan Cenevre Piskoposu'nun en ufak hatası olarsa şehir yönetime el koymayı huy edindiler. 1290'da Savoya Kontları şehri idare eden kilise hiyerasisi içinde seçtikleri bir kişiye "vice dominu" adı ile yardımcı sehir yöneticilik yapma imtiyazını kazandılar. 1290'da Savoya Kontu olan Chambéry'li François de Candie kendisine ve kendini irsen takip edecekler için "Cenevre Vidamesi" unvanı aldı. Vidame'ler şehir idaresinde imtiyazlı rol oynadılar.

1387'de Cenevre Piskoposu Adhemar Fabry Cenevre şehrine yönetimde özgürlük bağışlayan bir büyük berat verdi ve bu özgür şehir berati kendisinden sonra gelen piskoposlar tarafından da yenilenmesi beklenmekteydi. 1394'de son Cenevre Kontu direk varis bırakmadan öldü. Bu kontluk toprakları Savoya Sülalesi eline geçti. Savoya Kontları 1416'dan sonra Savoya Dükü oldular. Cenevre şehri yönetimini ellerinden bırakmamak için çok kere ailelerindn birini Cenevre Piskoposu olarak tayin edip şehiri idareye devam ettiler. Bağımsız bir şehir olmayı tercih eden Cenevre halkı 1418'da bağımsız Bern ve bağımsız Fribourg şehirleri ile birlikte bir İsviçre Federasyonu (Eidgenossenschaft) kurdular.

Protestan Reformasyon döneminde Bern şehri yeni Protestan mezhebini tercih edip bu mezhebi yaymak isteyen reformcu papazlar olan Guillaume Farel ve Antoine Froment'e şehirlerinde destek sağladılar. Cenevre'de düşünür, papaz John Calvin daha sıkı disiplinli bir Protestan mezhebi olarak Kalvinist mezhebini Cenvre'den yaymaya başladı. 1536'dan 1564'de ölmesine kadar John Calvin Cenevre şehrini çok sıkı Protestan olarak resmen idare etti. Fakat Fribourg şehri Katolik olmayı tercih etti ve 1511'de Cenevre ile olan birlik anlaşmasından ayrıldı.

19. yüzyıl başında Napolyon harblerinden sonra barışı ortaya çıkartmak için toplanan 1814-1815 Viyana Kongresi Cenevre Kantonu'na 15 tane eskiden Savoya Kontluğuna bağlı ve 5 tane Fransa'ya bağlı olan Katolik köy/mahalle (parish) verildi. Böylece koyu protestan olan Cenevre kantonuna 16.000 kadar Katolik katıldı. Aynı zamanda İsviçre kantonaları birleştirilip İsviçre Konfederasyonu kuruldu. İsviçre Konfederasyonu içindeki Roma Katolik mezhebi mensuplarının dini özgürlükleri korundu ve Konfederasyon'un Katolliklerin dinlerine herhangi bir değişme yapabilmesi için Roma'daki Papalık'dan izin alınması ve bu izin verilmezse değişmenin yapılmaması şartı konuldu. Sonra Papa VIII. Pius Cenevre'deki Katolik kilisesi hiyerasisini değiştirdi. Cenevre ve Lozan İsviçre şehirleri için bir yeni piskoposluk kuruldu. Eskiden Cenevre piskoposluğuna dahil olan ama Fransa'da kalan Katolikler Annecy piskoposluğuna bağlandı.

Cenevre şehrinde Protestanlar ve eski Katolikler kiliselerini idame ettirmek için şehrin topladığı yillik vergilerden bir kısmını sübvansiyon olarak almaktaydılar. Fakat Roma Katoliklerine kiliseleri için Cenevre şehri hiç sübvansiyon vermemekteydi. Halktan daha liberal olanlar devlet yönetimi ile din yönetiminin birbirinden ayrılmasını prensip olarak istemekteydiler. 1907'de bunlar ve bunlara katılan Cenevre şehri Katolikleri bir referendum yapılmasını ve bu referandumda çoğunluğu sağladılar. 30 Haziran 1907'den itibaren Cenevre şehrinde de kilise ve devlet işleri birbirinden ayrıldı.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Cenevre şehri konumunun koordinatları 46°12' Kuzey, 6°09' Doğu olup şehir Cenevre Golü'nün güneybatısında Rhone Nehri'nin bu golden çıkışında konumlanmıştır. Alpler ve Jura Dağları sıradağları ile çevrilidir.

Cenevre şehrinin belediye sınırları içindeki yüzölçümü 15.86 km2 olup başkenti olduğu Cenevre Kantonu yüzölçümü 282 km2'dir.

Cenevre şehrinin rakımı deniz yüzeyinden 373.6 m'dir. İsviçre'de rakım tespit edilirken referans noktası olarak Cenevre Golü üzerinden bulunan "Pierres du Niton" adı verilen iki büyük kayadan büyüğü kullanılmaktadır ve Cenevre'nin rakımı referans noktası olan bu kayalardan büyüğünün rakımıdır..[5]

Cenevre'deki ikinci önemli akarsu Cenevre şehir merkezinin hemen batısında Rhone Nehri'ne katılan Arve Nehri'dir.

Cenevre iklimi tipik kara iklimidir. Kışlar soğuk ve genellikle biraz bulutlu geçer. Kız mevsimında işi bazan birkaç gün 0°C üstüne çıkmadığı ve dönün devam ettiği dönemler olur. Kışın birkaç gün de çok şiddetli soğuk yapıp işi derecesi -10°C olabilmektedir. Kış aylarından, eğer antisiklon şartları istikrarla devam etmekteyse, hava birkaç gün devamlı bulutlu kalabilir. Mart ayındna itibaren şiş devamlı artamaya başlar. Mayıs sonlarında işi sıcak yaz havasına dönüşür. Fakat bu dönemde yağışlarda giderek arrtmaya başlar ve Mayıs ayı içinde çok kere yağmurlu fırtınalar ortaya çıkar. Bu fırtınalı yağış fazla uzun sürmez ama şiddetli fırtına birkaç dakika içinde birkaç santimetre yağış ortaya çıkartabilir. Yazlar çok kere sıcak ve nisbeten nemli geçer. Fakat değişik yıllarad yaz havası değişik olabilir. Yazlarai sabahları güneş etrafı ısıtmadan soğuk hissedilebilir. Yaz döneminde yağışlar daha sık olurlar ama yağan yağmur nisbeten çok şiddetli olur. Bu mevsimde yıldırım ve gökgürültülü yağmurlar ve hatta dolu yağışı muhtemeldir. Eyllul başında hava sıcak olabilir ama hava devamlı olarak soğumaya başlamıştır. Kasımn ayı gerçekten soğuk geçer. Bu aylarda geç gece ve sabah erkenden don yapmaya başlar. Sonbahara ayları şişli geçer ve Ekim ayı yılın en şişli ayıdır., Ekim sisleri çok köyü olup şehir dışında kırsal arazilerde şişli havada görüş sınırı 100 m'den aşağıda kalır.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye sınırları içinde Cenevre şehrinin nüfus gelişmesini gösteren grafik:

Ulusal öneme haiz şehir mirasları[değiştir | kaynağı değiştir]

İsviçre otoritelerinni hazırladığı listeye göre Cenevre şehrinde 82 bina, özel olarak ulusal öneme haiz şehir mirası envanterine uygun olarak kabul edilmiştir. Cenevre eski şehrinin tümü bu listeye girmiştir. [6]

Dinsel Binalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • St. Pierre Katedrali ve Macchabés Şapeli,
  • Notre-Dame Kİlisesi,
  • Rus Kilisesi,
  • St-Germain Kilisesi,
  • Fusterie Tapınağı,
  • Auditoire Tapınağı

Sivil Binalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Cenevre Şehri Arşivleri ve Silah Deposu,
  • Eski Crédit Lyonnais Banka binası,
  • Eski Hôtel Buisson,
  • Eski Hôtel du Résident de France et Bibliothèque de la Soçiété de lectüre de Genève;
  • Eski Sanayi Sanatları Okulu,
  • Bâtiment des forces motrices,
  • Cenevre Kütüphanesi,
  • Cenevre «Gérard Nordmann» Yahudi Kütüphanesi,
  • Cabinet des estampes,
  • Centre d'İconographie genevoise,
  • Çollège Calvin,
  • Ecole Geisendorf,
  • Cenevre Üniversite Hastanesi (HUĞ),
  • Hotel de Ville Konağı ve Baudet Kulesi,
  • 2 ve 4 Rue Saint-Laurent'daki "Clatre Apartımanı",
  • 11-19 Rue Charles-Giron'da "House Rotonde Apartımanı",
  • 2, 4, 6, 8 Rue Beauregard'da Apartımanlar,
  • 10-26 Rue de la Corraterie'da Apartımanlar,
  • 2-6 Rue des Granges'de Apartımanlar,
  • 8, Rue des Granges'de Apartıman,
  • 10, 12, 14 Rue des Granges Apartımanlar,
  • 6, Rue des Granges 'de Apartıman,
  • 7 ve 9 Rue Pierre Fatio'da Apartıman,
  • House de Saussüre ve 24 Rue de la Çiité,
  • House Des arts du Grütli. 16 Rue du Général-Dufour'de
  • House Royale, 44-50 Quai Gustave Ador'da iki apartıman,
  • Tavel House, 6 Rue du Puits-St-Pierre,
  • Turrettini House, 8, 10 Rue de l'Hôtel-de-Ville,
  • Brunswick Anıtı,
  • Palais de Justice,
  • Palais de l'Athénée,
  • "Palais des Nations" ve SDN ve BM kütüphane ve arşivleri,
  • "Palais Eynard" ve Cenevre Şehri Arşivleri,
  • Palais Wilson,
  • Parc des Bastions avec Mür des Réformateurs,
  • Place Neuve Meydanı ve Général Dufour Anıtı,
  • Machine Köprüsü,
  • Arve Köprüsü,
  • Poste du Mont-Blanc,
  • Quai du Mont-Blanc,
  • Quai ve Hôtel des Bergues,
  • Quai Général Guisan ve İngiliz Bahçesi,
  • Quai Gustave-Ador ve Jet d'eau,
  • Suisse Romande TV Stüdyoları,
  • Cenevre Üniversitesi,
  • Victoria Hall

Arkeolojik Mevkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Baur Vakfı ve Uzak-Doğu Güzel Sanatlar Müzesi,
  • Grange Parkı ve kiri ve Kütüphane (neolitik sahil yerleşkesi/Roma villası),
  • Plonjon bronz çağı sahil yerleşkesi,
  • Madeleine Tapınağı arkeolojik siti,
  • Saint-Gervais Tapınağı arkeolojik alanı,
  • Keltlerin antik şehri,
  • Roma Çağı'ndan İsviçre'deki kalıntılar,
  • Ortaçağlar köyü

Müzeler, Tiyatrolar ve diğer kültürel binalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Conservatoire de musique; 6, Place Neuve,
  • Conservatoire et Jardin botanıques,
  • Fonds cantonal d'art contemporain,
  • İle Rousseau ve anıtı,
  • Voltaire Enstitüsü ve Müzesi. Kütüphane ve Arşivler,
  • Mallet House ve Uluslararaş Reform Müzesi
  • Ariana Müzesi,
  • Sanat Ve Tarih Müzesi,
  • Museum d'art moderne et contemporain,
  • Etnografi Müzesi
  • Uluslararası Kızıl Haç Müzesi
  • Rath Müzesi,
  • Doğa Tarihi Müzesi,
  • Salle communale de Plainpalais. Pitoëff Tiyatrosu,
  • Villa Bartholoni ve Tarih ve Bilimler Müzesi,

Uluslararası Organizasyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Genevre gol sahili panaromasi. Arkada Saleve Dağı
Saleve Dağı'ndan Genevre panaromasi

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Cenevre Kantonu'nun resmi sitesinde, istatistik bürosunun 2004 yılı istatistikleri. (Microsoft Excel dosyası)
  2. ^ François Modoux, "La Suisse engagera 300 mıllions pour rénover le Palais des Nations", Le Temps, Cuma 28 Haziran 2013, say. 9.
  3. ^ Mark Yeandle, Jeremy Horne, Nick Danev (Eylül 2008). "The Global Financial Centres Index 4" ((İngilizce)) (PDF). Z/Yen Group. City of London. http://213.86.34.248/NR/rdonlyres/102CD2E5-FB72-4B9B-A30C-56FD592B5B61/0/BC_RS_GFCİ4.pdf. Erişim tarihi: 17-01-2009. 
  4. ^ "Cost of Living survey 2010 – City rankings". Mercer.com. 29-06-2010. http://www.mercer.com/costoflivingpr#Top_50. 
  5. ^ , İsviçre için rakım yüksekliği referans noktası . Erişim:01-02-2007.
  6. ^ "Kantonsliste A-Objekte" (Almanca). KGS Inventar. Federal Office of Cıvıl Protection. 2009. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]