Ulucanlar Cezaevi Müzesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ulucanlar Cezaevi Müzesi
Ulucanlar Cezaevi Müzesi logo.png
Ankara, Turkey - panoramio (223).jpg
Açılış 1925 (Cezaevi olarak)
2010 (Müze olarak)
Kapanış 2006 (Cezaevi kapatıldı)
Konum Altındağ, Ankara, Türkiye
Koordinatlar 39°56'18"N, 32°52'23"E Edit this on Wikidata
Tür Cezaevi müzesi
Toplu ulaşım EGO Genel Müdürlüğü logo.svg
Ankara A1 Line Symbol.svg Dikimevi İstasyonu
BSicon BAHN.svg Demirlibahçe İstasyonu
Otopark? Var
Resmî site Resmî site
Altındağ Belediyesi bünyesindeki diğer müzeler

Ankara Merkez Kapalı Ceza ve Tutukevi veya Ulucanlar Cezaevi, 1925 ve 2006[1] yılları arasında Ankara'nın Altındağ ilçesinin Ulucanlar semtinde faaliyet göstermiş olan bir cezaevidir. Türk siyasi ve edebi hayatında da önemli bir yere sahip olan Ulucanlar Cezaevi'nin restore edilerek müze ve kültür sanat merkezine dönüştürülmesi projesi Altındağ Belediyesi'ne verildi. 2009 yılında başlatılan restorasyon çalışmaları 2010 yılında tamamlandı.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

1923 yılında askerî depo olarak hizmet vermek üzere inşa edilen bir bina içine kurulan cezaevi, 1925 yılında yapılan tadilatlar ile cezaevi olarak kullanılmaya başlandı.[2]

68 kuşağının önde gelen isimlerinden Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, 6 Mayıs 1972 tarihinde cezaevi avlusundaki kavak ağacının altında idam edildi. 1980 İhtilalinin ilk infazları da 8 Ekim gecesinde, sol görüşlü Necdet Adalı ile sağ görüşlü Mustafa Pehlivanoğlu'nun idam edilmesiyle bu cezaevinde gerçekleşti. 13 Aralık 1980'de ise Erdal Eren'e verilen idam cezası burada infaz edildi.

Cezaevinde, Cüneyt Arcayürek, Mahmut Alınak, Fakir Baykurt, Hatip Dicle, Orhan Doğan, Bülent Ecevit, Yılmaz Güney, Nâzım Hikmet, Yaşar Kemal, Yavuz Öbekci, Selim Sadak, Sırrı Sakık, Kemal Tahir, Metin Toker, Muhsin Yazıcıoğlu ve Leyla Zana gibi çok sayıda ünlü tutuklu ve mahkûm kaldı.

29 Eylül 1999'da başlatılan Hayata Dönüş Operasyonu sırasında cezaevinde 10 kişi öldü, 100'e yakın kişi de yaralandı.[1]

Ulucanlar Cezaevi 1 Temmuz 2006'da kapatıldı. Daha sonra restore edilerek müzeye dönüştürüldü.[3]

Cezaevinde idam edilenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Cezaevinde; Atatürk döneminde 7, 20 Mayıs 1963'teki başarısız askerî darbe girişimi sonrası 2, 12 Mart 1971 Muhtırası sonrası 3 ve 12 Eylül 1980 Darbesi sonrası 6 mahkûmun infazı yapıldı.

Mahkûm Suç İnfaz Tarihi
İskilipli Âtıf Hoca Anayasa'yı İhlal 4 Şubat 1926
Ali Rıza Hoca Anayasa'yı İhlal 4 Şubat 1926
Cavid Bey İzmir Suikastı 26 Ağustos 1926
Doktor Nâzım İzmir Suikastı 26 Ağustos 1926
Filibeli Hilmi İzmir Suikastı 26 Ağustos 1926
Nail Bey İzmir Suikastı 26 Ağustos 1926
Abdülkadir Bey İzmir Suikastı 1 Eylül 1926
Fethi Gürcan Anayasa'yı İhlal 27 Haziran 1964
Talat Aydemir Anayasa'yı İhlal 5 Temmuz 1964
Deniz Gezmiş Anayasa'yı İhlal 6 Mayıs 1972
Yusuf Aslan Anayasa'yı İhlal 6 Mayıs 1972
Hüseyin İnan Anayasa'yı İhlal 6 Mayıs 1972
Necdet Adalı Kahve basıp 2 sağcıyı öldürme 7 Ekim 1980
Mustafa Pehlivanoğlu Kahve tarayıp 5 solcuyu öldürme 7 Ekim 1980
Erdal Eren Piyade Er Zekeriya Önge'yi öldürme 13 Aralık 1980
Fikri Arkan 2 solcuyu öldürme 27 Mart 1982
Ednan Kavaklı Tecavüz ettiği 16 yaşındaki erkek çocuğunu öldürme 18 Haziran 1982
Ali Bülent Orkan Kahve basıp 7 solcuyu öldürme 13 Ağustos 1982

Popüler kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Yeni Şafak - Gündem - Türkiye'nin en ünlü cezaevi tarih oluyor - 28.6.2006". www.yenisafak.com. 8 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ekim 2022. 
  2. ^ TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu inceleme raporu 15 Mayıs 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 15. sayfa, 21 Mart 2010 tarihinde erişildi.
  3. ^ "Ulucanlar Cezaevi müze oldu". www.hurriyet.com.tr. 25 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2016. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2021.