Tariş Olayları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Tariş Olayları
Tarih Ocak-Şubat 1980
Yer İzmir, Türkiye
Yöntem
Grev
Sokak barikatları
Silahlı çatışmalar
Sonuç Kolluk kuvvetleri tarafından bastırıldı.
Taraflar
 • TARİŞ işçileri
 • İşçilere destek veren üniversite öğrencileri
 • Devrimci Yol
 • Devrimci Sol
 • Kurtuluş Hareketi
 • TARİŞ yönetimi
 • Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı polis birlikleri
 • Jandarma birlikleri
Sayı
 • 3000 işçi işten çıkarıldı.
 • Yüzlerce işçi yaralandı.
 • Binden fazla işçi gözaltına alındı.
 • Çok sayıda asker yaralandı.
Kayıplar
3 polis öldü.

Tariş Olayları, İzmir'de TARİŞ'e bağlı fabrikalarda silah ve patlayıcı madde bulunduğuna dair haberler üzerine 22 Ocak 1980'de TARİŞ'in 5 ünitesinde arama yapan polislere ateş açılması sonucu başlayan olaylar.

Olayların gelişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir'de TARİŞ'e bağlı fabrikalarda silah ve patlayıcı madde bulunduğuna dair haberler üzerine 22 Ocak 1980'de TARİŞ'in 5 ünitesinde arama yapan polislere ateş açılmasıyla başlayan olaylar sonunda 10 polisle 30 kişi yaralandı.

Ertesi gün İzmir'de bir grup öğrenci, TARİŞ'te yaşananları protesto etmek amacıyla gösterilere başladı. Gösteriyi önlemek isteyen polislerle öğrenciler arasında çatışma çıktı. Öğrencilerin ateş açmasıyla başlayan karşılıklı ateş sonucu çok sayıda yaralanan oldu. Öğrenciler, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesini işgal ettiler ve İzmir-Ankara yolunu bir süreliğine trafiğe kapattılar.

İzmir'in Balçova ve Narlıdere belediyelerinin işçileri de TARİŞ'te yaşananları protestoya başladı.

İstanbul'da bir grup, TARİŞ ve Ege Üniversitesi olaylarını protesto için Karagümrük Karakolu'nu basarak 5 polisle 5 bekçiyi karakolun nezarethanesine hapsetti.

8 Şubat günü iplik fabrikasında işçilerle polis arasında çatışma çıktı, 2'si polis 10 kişi yaralandı.

10 Şubat günü TARİŞ'te otomatik silahlı kişiler, polise ateş açtılar. Olaylar daha da büyüdü. Göstericilerden 500'e yakını gözaltına alındı.

11 Şubat günü İzmir Adalet Partisi İl Merkezi basılarak bombalandı. Çiğli Havaalanı yolu, barikatlarla göstericiler tarafından kapatıldı. Ancak 3 saat sonra açılabildi.

İplik fabrikasındaki işgal olayı devam etti. Bütün işçiler fabrikanın içinde kaldı. Demir kapılar kapatıldı. Fabrika duvarlarının etrafına pamuk balyaları dizildi, üzerine gaz ve benzin döküldü. Tezgâhlar, iplik dokuma makara ve iğleri tahrip edildi. Sonradan toplam zararın 80 milyon civarında olduğu söylenecekti.

14 Şubat günü mekanize askerî birlikler olaylara müdahale etti, fabrikayı boşalttı.[1]

Değerlendirmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Muhalefet lideri Bülent Ecevit, Başbakan Süleyman Demirel'i eleştirdi:

"TARİŞ'ten tedhişçilerin temizlenmesini biz de istiyoruz. Ama Hükûmetin amacı; TARİŞ'i sağcı militanlara terk etmek, TARİŞ'in ekonomik gücünü çıkar çevrelerine teslim etmektir."

17 Şubat 1980 günü yapılan Sıkıyönetim Koordinasyon Toplantısı'nda Emniyet Genel Müdürü Turan Şener, şöyle konuştu:

"TARİŞ'teki militanların sürekli olarak işçi ve işvereni huzursuz etmesi üzerine 22 Ocak 1980 tarihinde bir arama yapılmış ve bu aramayı bahane ederek DİSK başta olmak üzere Ege Üniversitesi öğrencileri dâhil bütün sol kuruluşlar, bu ilimizde, 'işçi kıyımına karşı bir eylem birliği kampanyası' başlatmışlardır. İzmir'in cadde ve sokaklarına bir göz attığımızda bu kuruluşların ne yapmak istedikleri viografta görülen sloganlardan açıkça anlaşılmaktadır. İşte sloganlar:

  • TARİŞ'te faşistlere iş yok
  • TARİŞ faşistlere mezar olacak
  • Faşist polis elini TARİŞ'ten çek
  • Yiğit TARİŞ işçileri oligarşiye karşı devrimciler şiddetle direniyorlar, direnecekler
  • TARİŞ'te faşistlere yer yok, genel grev için birleştik
  • TARİŞ'in hesabını soracağız
  • Sıkıyönetiminizi de yıkacağız

Güvenlik kuvvetleri TARİŞ'in boşalmasını sağlarken aşırı sol militanlar; Çiğli, Altındağ ve Gültepe semtlerinde eylemlerini sürdürerek halkı olayların içine sokmak istemişlerdir. Bilhassa Gültepe Belediye Başkanı Aydın Erten tarafından organize edilen olaylarda yine Belediye Başkanı tarafından Doğu ve Güneydoğu bölgelerinden getirilip buraya iskan edilen kişiler kolluk kuvvetlerine silahlı mukavemette bulunmuşlar ve olaylar sırasında 'Bağımsız Kürdistan!' sloganları atılmış, Belediyeye ait hoparlörlerle bu sloganlar tekrarlanmıştır. Hâlen İzmir'de güvenlik kuvvetlerince bu bölgeleri temizleme operasyonları devam ettirilmektedir."

Başbakan Süleyman Demirel de toplantıda şöyle konuştu:

"... TARİŞ fabrikasını işgal etmiş bulunan işçiler, 'Ne yapıyorsunuz burada?' diyen devlet güvenlik kuvvetleri üstüne uzun menzilli silahlarla ateş ederek cevap vermişlerdir."

İlgili film ve belgeseller[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Unutturulanlar-4 (Tariş Çimentepe Gültepe Direnişleri) (2007)
  • Dostluk ve Dayanışma Vakfı, Tariş, Çimentepe, Gültepe Direnişi Belgeseli (2008)

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kenan Evren, Kenan Evren'in Anıları 1, 1990.