Anadolu Medeniyetleri Müzesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Anadolu Medeniyetleri Müzesi
Musem Of Anatolian Civilisations Ankara.JPG
Açılış 1921
Konum Ulus, Altındağ, Ankara
Koordinatlar 39°56'17.99"N, 32°51'42.98"E Edit this on Wikidata
Tür Tarih ve arkeoloji müzesi
Koleksiyon(lar) Anadolu'da yaşamış olan uygarlıkların eserleri
Koleksiyon boyutu 194.759[1] (2019)
Ziyaretçi 325.913[1] (2019)
Müdür Enver Sağır[2]
Toplu ulaşım EGO Genel Müdürlüğü logo.svg
Ankara Metro logo.svg Ulus İstasyonu
Otopark? Yok
Resmî site Resmî site
Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bünyesindeki diğer müzeler

Anadolu Medeniyetleri Müzesi; Ankara'nın Altındağ ilçesinde bulunan bir tarih ve arkeoloji müzesidir. Müzede, Anadolu'da yaşamış olan uygarlıklardan geriye kalan arkeolojik eserler kronolojik olarak sergilenmektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Mustafa Kemal Atatürk'ün isteği üzerine Ankara'da bir Hitit müzesi kurulmasına yönelik ilk girişim; 1921 yılında, dönemin Hars Müdürü Mübarek Galip Bey ve Maarif Vekili Hamdullah Suphi Tanrıöver tarafından başlatıldı. O döneme kadar Augustus Tapınağı ve Roma Hamamı gibi arkeolojik mekanlarda çeşitli kalıntılar ele geçirilip depolandıysa da mevcut tarihi eserlerinin ilk defa kapsamlı ve düzenli bir şekilde korunması, 1 Ekim 1921 tarihinde Akkale'de açılan "Eti Müzesi" veya diğer adıyla "Asar-ı Atika Müzesi" sayesinde oldu. Böylelikle, ileride Anadolu Medeniyetleri Müzesi adını alacak ve dünyanın en kapsamlı Anadolu uygarlıkları müzesine dönüşecek olan bir kurumun temelleri atılmış oldu.

Fakat bu müze öylesine küçük bir alanda kurulmuştu ki, kısa bir süre sonra envanterdeki eserlerin muhafaza edilebileceği daha geniş bir alana olan gereksinim arttı. Bir dönem bu müzenin müdürlüğünü üstlenen Remzi Oğuz Arık'a göreyse; Ankara Kalesi'ndeki bu müze, bir müze olmaktan çok düzene konmuş bir depo görünümündeydi. Ayrıca; müzenin koleksiyonu o yıllarda halka değil, sadece tarih alanında çalışmalar yürüten bilim insanlarına açıktı. Bu kısıtlı koşullar altında müzenin daha fazla idare edilemeyeceğine kanaat getiren dönemin Hars Müdürü Hamit Zübeyir Koşay; 1936 yılında Ankara Kalesi’nin güneydoğusunda ve metruk bir hâlde bulunan Mahmut Paşa Bedesteni ile Kurşunlu Han’ın onarılarak müzenin yeni binası olarak kullanılmasını teklif etti. Bu fikrin kabul görmesi üzerine Maarif Vekili Saffet Arıkan devreye girerek bu yapıların bakanlık bünyesine geçirilmesini sağladı ve böylece 1938 yılında başlayıp 1968'e kadar devam edecek olan uzun bir restorasyon çalışmasına başlandı. 1940'ta, henüz yenileme çalışmaları devam ederken, bedestene ait bir bölümün onarımı hızlıca tamamlanarak Akkale'deki eserler Alman Hititolog Hans Gustav Güterbock'un başkanlığında bir heyet tarafından buraya taşındı. 1943 senesinde ise müzenin ilk bölümü tamamen ziyarete açıldı. O sıralarda Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapan Güterbock ayrıca Alacahöyük, Kargamış, Sakçagözü, Malatya ve Cerablus'tan çıkartılan eserlerin de restorasyon ve teşhire hazırlık işlerini üstlenmiştir. 1948 yılına gelindiğinde ise Kurşunlu Han'da devam eden yenileme çalışmaları büyük ölçüde tamamlanmıştı ve müze müdürlüğü Akkale'nin depo olarak kullanılıp geri kalan bütün eserlerin bundan böyle burada sergilenmesine karar verdi. Müzenin bugünkü adını alarak kurumsal anlamda son haline ulaşması ise 1968'de gerçekleşti.

Günümüzde Mahmut Paşa Bedesteni ve Kurşunlu Han'ın büyük bir kısmı teşhir salonu olarak kullanılmakta; hanın bodrum katındaki ahır kısmı ise depo görevi görmektedir. Müze bünyesinde ayrıca kütüphane, fotoğraf ve restorasyon atölyeleri, konferans salonu, laboratuvar ve araştırmacı odaları bulunur. Tarih öncesi çağlardan başlayarak günümüze kadar Anadolu topraklarında medeniyet kurmuş topluluklara ve halklara ait eserlerin kronolojik bir sıra ile sergilendiği ve bu yönüyle dünyanın sayılı müzeleri arasında yer alan Anadolu Medeniyetleri Müzesi; Avrupa Konseyi’ne bağlı Avrupa Müze Forumu (European Museum Forum) tarafından verilmekte olan Avrupa Yılın Müzesi Ödülü’nü 19 Nisan 1997 tarihinde İsviçre’nin Lozan kentinde 68 müze arasından birinci seçilerek almış ve Türkiye’de bu ödülü kazanan ilk müze olmuştur.[3]

Koleksiyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir "Hitit Müzesi" olması niyetiyle kurulan Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nin koleksiyonunda ilk yıllarda sadece Hititler'e ait eserler bulunmaktaydı. Fakat; ilerleyen yıllarda Maarif Vekâleti ve Hars Müdürlüğü'nün Anadolu'daki valiliklere sahip oldukları eserleri Ankara’ya -Eti Müzesi'ne- sevk etmelerini isteyen tebligatlar göndermeleri sonucunda müzenin envanteri hızlı bir şekilde büyümeye ve diğer Anadolu uygarlıklarına ait eserlere de ev sahipliği yapmaya başladı. Günümüzde yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın da önde gelen tarih ve arkeoloji müzelerinden biri olan Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nin zengin koleksiyonu arasında 1926-1932 yılları arasında Yozgat'taki Alişar Höyüğü'nde kazı çalışmaları yapan Von der Osten’ın buluntuları; 1931-1939 aralığında Alman Arkeoloji Enstitüsü Müdürü Kurt Bittel’in yürüttüğü Çorum'daki Boğazköy kazısından çıkan eserler; Maarif Vekilliği tarafından 1932'den 1934'e kadar Ahlatlıbel, Karalar ve Göllü Dağ’da yapılan kazılarda ortaya çıkartılan kalıntılar ve Türk Tarih Kurumu'nun 1935-1942 yılları arasında Alacahöyük, Pazarlı Höyük, Çankırıkapı, Ankara Kalesi, Etiyokuşu Höyüğü, Karaoğlan Höyüğü, Hacılar Höyük, Bitik Höyük, Alâeddin Tepesi, Hacı Bayram Camii ve Demirci Höyük gibi mekanlarda yaptığı kazı ve araştırmaların buluntuları yer alır.

Müzede yer alan ve MÖ 6200 yıllarına tarihlenen Çatalhöyük kent planını içeren harita, dünyanın bilinen en eski haritasıdır.

Arması[değiştir | kaynağı değiştir]

Müzenin arması olarak Hitit Kralı IV. Tuthaliya’nın (MÖ 1237-1209 arasında hüküm sürmüştür) mührü kullanılmıştır.[4]

Binalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sergiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "2019 Yıl Sonu İl Brifingi". Ankara İl Kültür ve Turizm Başkanlığı. 6 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2020. 
  2. ^ "Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürü Enver SAĞIR'ın "Kayıp Kent Juliopolis" Başlıklı Konferansı". anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr. Anadolu Medeniyetleri Müzesi. 18 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2019. 
  3. ^ Özdener, Eda (31 Mayıs 2019). "Yurdun dört bir yanındaki ödüllü müzeler ziyaretçilerini bekliyor". Anadolu Ajansı. aa.com.tr. 28 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Haziran 2019. 
  4. ^ 8 Mart 2021 tarihli Özgen Acar makalesi Cumhuriyet gazetesi, 31 Mayıs 2021 tarihinde erişilmiştir