Duşanbe

Başlığın diğer anlamları için Stalin (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

Duşanbe Душанбе
Başkent
Arma
Duşanbe Duşanbe' nin Tacikistan'daki konumu
Ülke	Tacikistan
İdare
• Vali	Rustami Emomali
Yüzölçümü
• Toplam	100 km²
Rakım	706 m
Nüfus  (2020)
• Toplam	863.400
Resmî site www.dushanbe.tj

Duşanbe (Tacikçe: Душанбе) (1929'a kadar: Dyushambe; 1961'e kadar: Stalinabad), Tacikistan'ın başkenti ve en büyük şehridir. Şubat 2023 itibarıyla Duşanbe'nin nüfusu 1.228.400 olup, bu nüfusun büyük çoğunluğu Tacik'tir. 1929 yılına kadar şehir Rusça'da Dyushambe ve 1929-1961 yılları arasında Josef Stalin'in adından dolayı Stalinabad olarak biliniyordu. Duşanbe, kuzey ve doğuda Hisar Sıradağları, güneyde ise Babatag, Aktau, Rangontau ve Karatau dağları ile çevrili Hisar Vadisi'nde yer almakta olup, 750-930 metre rakımdadır. Şehir dört bölgeye ayrılmıştır: İsmail Samani, İbn Sina, Ferdowsi ve Şah Mansur.

Antik çağlarda, günümüz Duşanbe'sinin bulunduğu veya yakınındaki bölge, Mousterian alet kullanıcıları, çeşitli Neolitik kültürler, Ahameniş İmparatorluğu, Greko-Baktriya, Kuşan İmparatorluğu ve Ak Hun İmparatorluğu de dahil olmak üzere çeşitli imparatorluklar ve halklar tarafından yerleşim yeri olarak kullanılmıştır. Orta Çağ'da, Hulbuk ve ünlü sarayı gibi daha fazla yerleşim yeri günümüz Duşanbe'sinin yakınlarında kurulmaya başlandı. 17. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar Duşanbe, zaman zaman Hisor Beyi, Belh ve nihayet Buhara tarafından kontrol edilen bir pazar köyüne dönüştü ve daha sonra Rus İmparatorluğu tarafından fethedildi. Duşanbe, 1922'de Bolşevikler tarafından ele geçirildi ve 1924'te Tacik Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkenti yapıldı; bu da Duşanbe'nin gelişimini ve Tacikistan İç Savaşı'na kadar devam eden hızlı nüfus artışını başlattı. Savaştan sonra şehir, bağımsız Tacikistan'ın başkenti oldu ve günümüzde birçok uluslararası konferansa ev sahipliği yapan modern bir şehir olarak büyümeye ve gelişmeye devam etti.

Duşanbe'nin eğitim sisteminin büyük bir kısmı Sovyet döneminden kalma ve devlet kontrolünün mirasını taşımaktadır; bugün Duşanbe'nin en büyük üniversitesi olan Tacikistan Ulusal Üniversitesi hükûmet tarafından finanse edilmektedir. Duşanbe Uluslararası Havalimanı, şehre hizmet veren başlıca havalimanıdır. Diğer ulaşım biçimleri arasında 1955 yılından kalma troleybüs sistemi, küçük raylı sistem ve şehri boydan boya geçen yollar bulunmaktadır. Duşanbe'nin elektriği esas olarak Nurek Barajı'ndan üretilen hidroelektrik enerjisidir ve eski su sistemi 1932 yılından kalmadır. Tacikistan'ın sağlık sistemi Duşanbe'de yoğunlaşmıştır, yani ülkenin büyük hastaneleri şehirdedir. Şehir, Tacikistan'ın GSYİH'sının %20'sini oluşturmakta ve büyük sanayi, finans, perakende ve turizm sektörlerine sahiptir. Şehrin parkları ve başlıca turistik yerleri arasında Zafer Parkı, Rudaki Parkı, Tacikistan Ulusal Müzesi, Duşanbe Bayrak Direği ve Tacikistan Ulusal Antik Eserler Müzesi bulunmaktadır.

Kardeş şehirler

• Ankara, Türkiye
• Moskova, Rusya
• Sankt Peterburg, Rusya
• Boulder, Kolorado, Amerika Birleşik Devletleri
• Klagenfurt, Avusturya
• Tahran, İran
• Lahor, Pakistan
• Sana, Yemen
• Lusaka, Zambiya

Resimler

• 
  Duşanbe'de bir cami
• 
  Duşanbe Tiyatrosu
• 
  Duşanbe'de parti merkez binası olan Vahdet Sarayı
• 
  Duşanbe'de Tacikistan Millî Müzesi

Kaynakça

Özel

Genel

• Akçalı, Pınar (2014). Türk Dünyası Başkentleri22 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. s. 405. ISBN 978-9944-237-25-3