Doğu Asya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Doğu Asya
Çince: 东亚/東亞
Japonca: 東アジア
Korece :동아시아
Moğolca: Дорнод Ази
Asya'nın parçası
Doğu Asya konumu
Devletler
Bağımlılıklar
Büyük şehirler
Yüzölçümü
 • Toplam 11.839.074 km² (4.571.092 mil²)
Nüfus
 • Toplam 1.641.908.531
Zaman dilimi
Dil ve dil aileleri
  GSYH(Nominal) US$20.8 trilyon
(2018 est.)[1]
Doğu Asya'nın konumu

Doğu Asya, Asya kıtasının doğu bölgesidir. Çin, Tayvan, Japonya, Kore (Kuzey Kore ve Güney Kore), Uzak Doğu Rusya ve bazen Moğolistan ülkelerini kapsar, ancak Moğolistan genellikle Orta Asya kapsamına girer.

1,5 milyar kişi nüfusu ile toplam dünya nüfusunun dörtte biri Doğu Asya'da yaşamaktadır, ve ortalama nüfus yoğunluğu km2 başına 131 kişi olması nedeniyle bölgenin nüfus yoğunluğu, dünyanın ortalama nüfus yoğunluğundan üç kat daha büyük.

Bölgenin başkentleri Pekin (Çin), Taipei (Tayvan), Tokyo (Japonya), Pyongyang (K. Kore), Seul (G. Kore), Habarovsk (Uzak Doğu Rusya bölgesi) ve Ulan Batur (Moğolistan). Pekin, Seul ve Tokyo dışında Doğu Asya bölgesinin en büyük şehirleri Osaka, Şanghay, Guangzhou, Shenzhen ve Nagoya şehirleridir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Gümrük bölgesi GSYİH nominal

milyar ABD doları (2017)

Kişi başına GSYH nominal

USD (2017)[2]

GSYİH PPP

milyar ABD doları (2017)[2]

Kişi başına GSYH PPP

USD (2017)[2]

 Çin 12,014.610 8,643.107 23,159.107 16,660.269
 Hong Kong[3] 341.659 46,109.124 454.912 61,393.316
 Makao[4] 49.802 77,451.287 71.778 111,629.024
 Japonya 4,872.135 38,439.517 5,428.813 42,831.523
 Kuzey Kore N/A N/A N/A N/A
 Güney Kore 1,538.030 29,891.255 2,029.032 39,433.779
 Moğolistan 11.135 3,639.894 39.704 12,978.557
 Tayvan 579.302 24,576.665 1,185.480 50,293.541

Bölgesel veri[değiştir | kaynağı değiştir]

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Bayrak Yaygın isim Resmi isim ISO 3166 Ülke Kodu[5]
Exonym Endonym Exonym Endonym ISO Kısa ismi Alpha-2 Kodu Alpha-3 Kodu Sayısal
Çin Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). Çin Halk Cumhuriyeti Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). Çin CN CHN 156
Hong Kong Çince香港 Hong Kong Çin Halk Cumhuriyeti Özel İdari Bölgesi Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). Hong Kong HK HKG 344
Makao Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). Makao Çin Halk Cumhuriyeti Özel İdari Bölgesi Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). Makao MO MAC 446
Japonya Japonca日本 Japonya Japonca日本国 Japonya JP JPN 392
Moğolistan MoğolcaМонгол улс / ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ
ᠤᠯᠤᠰ
Moğolistan MoğolcaМонгол Улсᠮᠣᠩᠭᠣᠯ
ᠤᠯᠤᠰ
Moğolistan MG MNG 496
Kuzey Kore Korece조선 Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti Korece조선민주주의인민공화국 (朝鮮民主主義人民共和國) Kore (Demokratik Halk Cumhuriyeti) KP PRK 408
Güney Kore Korece한국 Kore Cumhuriyeti Korece대한민국 (大韓民國) Kore (Cumhuriyeti) KR KOR 410
Tayvan[6] Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). Çin Cumhuriyeti Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). Tayvan (Çin eyaleti)[5] TW TWN 158

Demografik[değiştir | kaynağı değiştir]

Devlet/Eyalet Alan km2 Nüfus

(2016)

Km2 başına

nüfus yoğunluğu

İGE[7] Başkent
 Çin 9,640,011[note 1] 1,403,500,365 138 0.752 Beijing
 Hong Kong 1,104 7,302,843 6,390 0.933 Beijing
 Makao 30 612,167 18,662 0.909 Beijing
 Japonya 377,930 127,748,513 337 0.909 Tokyo
 Kuzey Kore 120,538 25,368,620 198 0.733 Pyongyang[8]
 Güney Kore 100,210 50,791,919 500 0.903 Seul
 Moğolistan 1,564,100 3,027,398 2 0.741 Ulaan Batur
 Tayvan 36,188 23,556,706 639 0.885 Taipei[9]

Etnik gruplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Etnik köken Yerel ad Nüfus Dil(ler) Yazma sistem(leri) Büyük nüfuslu

eyaletler/bölgeler*

Fiziksel görünüş
Han/Çinliler Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). veya Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). 1,260,000,000[10] Çince, Mandarin, Kantonca, Şangayca, Hokkien, Hakka, Gan, Hsiang, vb. Basitleştirilmiş Çin yazısı, Geleneksel Çin yazısı Çin (Hong Kong Makao) Tayvan Japonya Güney Kore
Hanfuk-1.jpg
Yamato/Japonlar Japonca大和民族 125,117,000[11] Japonca Han karakterleri (Kanji), Katakana, Hiragana Japonya
Kimono lady at Gion, Kyoto.jpg
Koreliler Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value). 79,432,225[kaynak belirtilmeli] Korece Hangul, Han karakterleri (Hanja) Güney Kore Kuzey Kore Çin Japonya
KOCIS Korea Hanbok-AoDai FashionShow 43 (9766406474).jpg
Bai Çince白族 1,858,063 Bai, Güneydoğu Mandarin Basitleştirilmiş Çin yazısı, Latin alfabesi Çin
Bai 5.JPG
Hui Çince回族 10,586,087[kaynak belirtilmeli] Kuzeydoğu Mandarin, diğer Çin Lehçeleri, Huihui dili, vb. Basitleştirilmiş Çin yazısı[note 2] Çin
HuiChineseMuslim3.jpg
Moğollar Монголчууд/ᠮᠣᠩᠭᠣᠯᠴᠤᠳ Монгол/ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ 8,942,528 Moğolca Moğol alfabesi, Kiril alfabesi Çin Moğolistan
Hamtdaa Mongolian Arts Culture Masks - 0064 (5568565844).jpg
Zhuanglar Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value)./ZhuangBouxcuengh 18,000,000 Zhuang, Güneybatı Mandarin, vb. Basitleştirilmiş Çin yazısı, Latin alfabesi Çin
Zhuang's beautiful maiden in Chongzuo Fusui.jpg
Uygurlar ئۇيغۇر 15,000,000+[12] Uyghurca Arap alfabesi (Uygur Arap Yazısı), Kiril alfabesi Çin[note 3]
Uyghur-elders-sunday-market-Kashgar.jpg
Mançular Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value)./ᠮᠠᠨᠵᡠ 10,422,873[kaynak belirtilmeli] Kuzeydoğu Mandarin, Mançurya (tehlikede), vb. Basitleştirilmiş Çin yazısı, Moğol alfabesi Çin
Manchu bride. John Thomson. China, 1871-1872. The Wellcome Collection, London.jpg
Hmong/Miao Ghaob Xongb/Hmub/Mongb 9,426,007[kaynak belirtilmeli] Hmong, Güneybatı Mandarin Latin alfabesi, Basitleştirilmiş Çin yazısı Çin
贵州黔东南苗族女性(a Miao woman in Qiandongnan,Guizhou).jpg
Tibetliler བོད་པ་ 6,500,000 Tibetçe, Rgyal Rong, Rgu, vb. Tibet alfabesi Çin
People of Tibet46.jpg
Yi Siçuan Yiꆈꌠ/Çince彝族 8,714,393 Çeşitli Loloish, Güneybatı Mandarin Yi alfabesi, Basitleştirilmiş Çin yazısı Çin
Ethnic Yi China Costume.jpg
Tujia Çince土家族 8,353,912 Kuzey Tujia, Güney Tujia Basitleştirilmiş Çin yazısı Çin
Tujia women.jpg
Kam Gaeml 2,879,974 Gaeml Basitleştirilmiş Çin yazısı, Latin alfabesi Çin
Ethic Dong Liping Guizhou China.jpg
Tu Çince土族/Monguor 289,565 Tu, Kuzeybatı Mandarin Basitleştirilmiş Çin yazısı Çin
Nadun Picture 1.jpg
Daur Lua error in Modül:Dil at line 62: attempt to index field '?' (a nil value)./ᠳᠠᠭᠤᠷ 131,992 Daur, Kuzeydoğu Mandarin Mongol script, Basitleştirilmiş Çin yazısı Çin Moğolistan
Daur woman smiling.jpg
Tayvan Aborjinleri Pangcah, etc. 533,600 Avusturya dilleri (Amis, Yami), vb. Latin alfabesi, Geleneksel Çin yazısı Tayvan
Tao1.jpg
Ryukyulular Japonca琉球民族Japonca(沖縄人) 1,900,000 Japonca, Ryukyuca Han karakterleri (Kanji), Katakana, Hiragana Japonya Tayvan
Five men wearing Ryukyuan Dress.JPG
Ainular Japoncaアイヌ 200,000 Japonca, Ainuca[13] Han karakterleri (Kanji), Katakana, Hiragana Japonya
AinuSan.jpg

Şehirler ve kasabalar[değiştir | kaynağı değiştir]


  • Taipei, Çin Cumhuriyeti'nin başkentidir ve Tayvan'da büyük bir yüksek teknoloji sanayi bölgesi kurmaktadır.

  • Kaohsiung, Güney Tayvan’daki Liman Başkenti ve en büyük şehridir.

  • Pekin, Çin Halk Cumhuriyeti'nin başkenti ve kuzey Çin'deki en büyük metropoldür.

  • Şangay, Çin'deki en büyük ve dünyanın en büyük şehirlerinden biridir ve dünyanın en yoğun konteyner limanına sahip küresel bir finans merkezi ve ulaşım merkezidir.

  • Guangzhou, Güney Çin'in en önemli şehirlerinden biridir. 2.200 yıldan fazla bir geçmişe sahip olan ve deniz İpek Yolu'nun önemli bir bitiş tarihi olmuş ve günümüzde büyük bir liman ve ulaşım merkezi olarak hizmet vermeye devam etmektedir.

  • Xi'an veya Chang'an, en önemli hanedanların birkaçının altında yer alan Çin'in Dört Büyük Antik Başkentinin en eskisidir. Doğu Asya'da önemli bir kültürel etkiye sahiptir.

  • Hong Kong, dünyanın önde gelen küresel finans merkezlerinden biridir ve kozmopolit bir metropol olarak bilinir.

  • Tokyo, Japonya'nın başkentidir ve hem büyükşehir nüfusunda hem de ekonomide, dünyanın en büyük şehirlerinden biridir.

  • Osaka, Japonya'nın en büyük ikinci büyükşehir bölgesidir.

  • Kyoto, bin yıldan fazla bir süredir Japonya'nın imparatorluk başkentiydi.

  • Seul, dünyanın en büyük şehirlerinden biri olan ve önde gelen bir küresel teknoloji merkezi olan Güney Kore'nin başkentidir.

  • Pyongyang, Kuzey Kore'nin başkentidir ve Kore Yarımadası'nda önemli bir metropoldür.

  • Ulaanbaatar, 2008 yılı itibarıyla 1 milyon nüfusa sahip Moğolistan'ın başkentidir.

  • Dipnot[değiştir | kaynağı değiştir]

    1. ^ ÇHC'nin hükümet kontrolü altındaki tüm bölgeleri ("Güney Tibet" ve tartışmalı adalar hariç) içerir.
    2. ^ Hui halkı ayrıca dini alanda Arap alfabesini kullanır; ayrıca bakınız: Xiao'erjing.
    3. ^ Moğolistan ayrıca Khotons .

    Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

    1. ^ "Report for Selected Countries and Subjects". 12 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    2. ^ a b c "World Economic Outlook Database, April 2018". IMF. 1 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    3. ^ IMF listesinde "Hong Kong SAR" (Hong Kong Özel İdari Bölgesi) olarak geçer.
    4. ^ IMF listesinde "Macao SAR" (Makao Özel İdari Bölgesi) olarak geçer.
    5. ^ a b "Country codes". iso.org. 10 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    6. ^ 1949'dan 1971'e kadar ÇC "Çin" veya "Milliyetçi Çin" olarak anıldı.
    7. ^ "Human Development Reports". www.hdr.undp.org (İngilizce). 4 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ekim 2018. 
    8. ^ Seul, Kuzey Kore'nin 1948'den 1972'ye dek jüri başkentiydi.
    9. ^ Taipei, ÇC’nin hükümet yönetmeliğidir. Anayasal olarak, ÇC için atanmış hiçbir resmi sermaye bulunmamaktadır.
    10. ^ CIA Factbook: "Han Chinese 91.6%" out of a reported population of 1,379 billion (July 2017 est.)
    11. ^ 人口推計 – 平成 28年 12月 報 (PDF). 7 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
    12. ^ "新疆维吾尔自治区统计局". www.xjtj.gov.cn. 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    13. ^ Gordon, Raymond G. Jr., (Ed.) (2005). Ethnologue: Languages of the World (15th bas.). Dallas: SIL International. ISBN 978-1-55671-159-6. OCLC 224749653. 

    Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

    Wikimedia Commons'ta Doğu Asya ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.