Ruhsal bozukluk

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ruhsal bozukluk
Diğer adlar Psikiyatrik bozukluk, psikolojik bozukluk, akıl hastalığı, ruhsal bozukluk, sinir krizi
Uzmanlık Psikiyatri
Nedenleri Genetik ve çevresel faktörler
Tedavi Psikoterapi, ilaçlar
İlaç Antidepresanlar
Sıklık %18 (ABD)

Ruhsal bozukluk[1], akıl hastalığı ya da mental bozukluk, sıkıntı, bilişsel işlevlerin bozulması, atipik davranış ve/veya maladaptif davranış ile tanımlanan akıl sağlığı durumlarından birini ifade eder. Mental bozuklukların tanım, değerlendirme ve sınıflandırmaları farklılık gösterebilir; bununla birlikte, Hastalıkların ve Sağlıkla İlgili Sorunların Uluslararası İstatistiksel Sınıflaması (ICD) ve Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabında (DSM) yer alan kriterler konunun uzmanları tarafından yaygın biçimde kabul görmektedir. Bu çerçevede tanı kategorileri duygudurum veya duygulanım bozuklukları, kaygı bozuklukları, psikotik bozukluklar, yeme bozuklukları ve kişilik bozukluklarını içerebilir.[2] Ruhsal bozuklukların nedenleri genellikle belli değildir. Zihinsel bozukluklar genellikle bir kişinin nasıl davrandığı, hissettiği, algıladığı veya düşündüğünün bir kombinasyonu ile tanımlanır. Bu genellikle sosyal bağlamda, beynin belirli bölgeleri veya işlevleriyle ilişkilendirilebilir. Ruhsal bozukluk teşhisi yapılırken kültürel ve dini inançların yanı sıra sosyal normlar da dikkate alınmalıdır.[3]

Ruhsal bozukluk örneği.

Ruhsal bozukluk hizmetleri psikiyatri hastanelerinde veya ruh sağlığı merkezlerinde verilir ve değerlendirmeler, psikiyatristler, psikologlar, psikiyatri hemşireleri ve klinik sosyal hizmet uzmanları gibi ruh sağlığı uzmanları tarafından, psikometrik testler gibi çeşitli yöntemler kullanılarak, ancak genellikle gözlem ve sorgulamaya dayanılarak gerçekleştirilir. Tedaviler çeşitli ruh sağlığı uzmanları tarafından verilmektedir. Psikoterapi ve psikiyatrik ilaç tedavisi iki ana tedavi seçeneğidir. Diğer tedaviler arasında yaşam tarzı değişiklikleri, sosyal müdahaleler, akran desteği veya kendi kendine yardım etme bulunur. Çok az vakada, istem dışı gözaltı veya tedavi olabilir. Önleme programlarının çoğu zaman depresyonu azalttığı gösterilmiştir.[4]

2019'da dünya genelinde yaygın zihinsel bozukluklar arasında yaklaşık 264 milyonu etkileyen depresyon, yaklaşık 45 milyonu etkileyen bipolar bozukluk, yaklaşık 50 milyonu etkileyen bunama ve yaklaşık 20 milyon insanı etkileyen şizofreni ve diğer psikozlar yer alıyor. Nörogelişimsel bozukluklar ise genellikle bebeklik veya çocukluk döneminde ortaya çıkan zihinsel engellilikleridir ve otizm spektrum bozukluklarını içerir. Toplumda ayrımcılık, çeşitli sosyal hareketlere yol açarak, zihinsel bozukluklarla ve ilişkili acıya katkıda bulunabilir. Değişik sosyal hareketler böyle insanlara karşı anlayışı arttırmaya ve böyle insanların sosyal dışlanmalarına engel olmaya çalışmaktadır.[5]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Bolton, Derek (7 Şubat 2008). What is Mental Disorder?: An Essay in Philosophy, Science, and Values (İngilizce). OUP Oxford. ISBN 978-0-19-856592-5. 
  2. ^ "Mental Disorders". medlineplus.gov. 27 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2021. 
  3. ^ Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-5. Internet Archive. Arlington, VA : American Psychiatric Association. 2013. ISBN 978-0-89042-554-1. 
  4. ^ Jacka, Felice N. (21 Şubat 2017). "Nutritional Psychiatry: Where to Next?". EBioMedicine. 17: 24-29. doi:10.1016/j.ebiom.2017.02.020. ISSN 2352-3964. PMC 5360575 $2. PMID 28242200. 
  5. ^ "Mental disorders". www.who.int (İngilizce). 30 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2021. 
Sınıflandırma