Yaygın gelişimsel bozukluklar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Esculaap4.svg     Bu maddede yazılanlar yalnızca bilgi verme amaçlıdır.
Yazılanlar, doktor uyarısı ya da önerisi değildir.
Yaygın gelişimsel bozukluklar
Sınıflandırma ve dış kaynaklar
Hastalık Veri Tabanı 33524
ICD-10 kodu F[1]
ICD-9 kodu 299
eMedicine ped/1780
MeSH D002659

Yaygın gelişimsel bozukluklar (YGB), sosyalleşme ve iletişim gibi çoklu temel fonksiyonların gelişmesinde gecikmeler içeren beş bozukluğu içeren bir tanı grubudur. En çok bilinen YGB (1) otizmdir, diğer YGB’ler (2) Rett sendromu, (3) çocukluğun dezintegratif bozukluğu, (4) Asperger sendromu, ve (5) başka türlü adlandırılamayan yaygın gelişimsel bozukluktur (YGB-BTA).[1]

Ebeveynler YGB belirtilerini bebeklikten itibaren farkedebilir ve bozuklukların ortaya çıkışı genellikle üç yaş civarındadır. YGB genellikle yaşam süresi beklentisini etkilemez.

Belirtileri[değiştir | kaynağı değiştir]

YGB’nin belirtileri aşağıdaki iletişim sorunlarını içerebilir:

  • Dili kullanmada ve anlamada zorluk
  • Kişiler, nesneler ve olaylar ile ilişki kurmakta zorluk
  • Oyuncaklar ve nesnelerle alışık olmadık tarzda oyun oynama
  • Tanıdık çevrede ve rutin davranışlarda değişikliklerde zorlanma
  • Yineleyici vücut hareketleri ve davranış tipleri

Türleri ve dereceleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sosyal etkileşim ve iletişim becerilerinde bozukluk ile ilgi ve etkinliklerde sınırlılık içeren gelişimsel beyin bozukluğu olan otizm en karakteristik ve üzerinde en çok çalışılmış olan YGB’dir. Diğer YGB türleri Asperger sendromu, çocukluğun dezintegratif bozukluğu, Rett sendromu, ve başka türlü adlandırılamayan yaygın gelişimsel bozukluktur (YGB-BTA).

YGB’si olan çocukların yetenekleri, zekâları ve davranışları oldukça farklılık gösterir. Bazı çocuklar hiç konuşmaz, bazıları sınırlı kelime hazneleriyle az konuşurlar, bazılarının da dil gelişimi görece normaldir. Yineleyici oyun oynama tarzı ve sınırlı sosyal beceriler oldukça barizdir. Yüksek sesler ve ışık gibi algısal bilgilere sıradışı tepkiler de sıklıkla görülür.

Tanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Erken çocukluk dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı doktorlar beş yaşın altındaki çocuklara, otizm tanısı koymadan, "geçici" tanı olarak YGB-BTA tanısını koyar. Bunun çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Çok küçük çocukların sosyal etkileşimleri ve iletişim becerileri zaten sınırlıdır dolayısıyla da otizmin herhangi bir türünü belirlemek bu yaştaki çocuklar için oldukça zordur. Dile getirilmeyen varsayım çocuk beş yaşına geldiğinde sıradışı davranışlar ya ortadan kalkacağı ya da tanı konulabilecek belirtilere dönüşeceğidir.

Çaresi ve bakımı[değiştir | kaynağı değiştir]

YGB için bilinen bir çare yoktur. Belirli davranışsal sorunlar için ilaç kullanılır, ayrıca çocuğun gereksinimine göre terapi yapılır.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ National Dissemination Center for Children with Disabilities (NICHCY) (Ekim 2003) Disability Info: Pervasive Developmental Disorders (FS20). Fact Sheet 20 (FS20) (İngilizce)