İnsomnia

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
İnsomnia
Diğer adlar Uykusuzluk
53-aspetti di vita quotidiana, insonnia, Taccuino Sanitatis,.jpg
14. yüzyılda çizilen insomniadan muzdarip biri
Uzmanlık Psikiyatri, uyku bilimi
Belirtiler Uyumada zorluk, gündüz uykusuzluk, düşük enerji, huzursuzluk, depresif duygudurum[1]
Komplikasyon Trafik kazası[1]
Nedenleri Bilinmiyor, psikolojik stres, kronik ağrı, kalp yetmezliği, hipertiroidi, göğüs ağrısı, huzursuz bacak sendromu, diğer başka sebepler[2]
Tanı Semptomlara göre, uyku çalışması[3]
Ayırıcı tanı Gecikmiş uyku fazı bozukluğu, huzursuz bacak sendromu, uyku apnesi, psikiyatrik bozukluklar[4]
Tedavi Uyku hijyeni, bilişsel davranışçı terapi, uyku ilaçları[5][6][7]
Sıklık %~20[8][9][10]

İnsomnia ya da uyuyamama hastalığı, bir uyku sorunudur. Uykuya dalamama ya da gece boyunca sürekli uyuyamama sorunlarını barındırır. Hastalar genel olarak, gözlerini birkaç dakikadan fazla kapalı tutamamaktan ya da yatakta bir o yana bir bu yana dönerek uyuyamamaktan yakınırlar.

İnsomnia birkaç gece sürerse geçici, 1 hafta ile 3 hafta arasında sürerse kısa süreli, 3 haftadan fazla sürerse kronik insomnia olur. Kronik bir hastalığa dönüşerek uyuma eksikliği doğrultusunda oldukça zararlı olabilir.

İnsomnia doğal uyuma dengesini bozar ve tedavisi oldukça zor olabilir. İnsomnia hastaları genel olarak öğleden sonra ya da akşama doğru kısa süreli uyudukları için, geceleri de uyumakta zorluk çekerler. Bazıları da vücutlarını sınırlarında kullanmaya çalışırlar. Bu da çok mühim fiziksel ve zihinsel sorunlara yol açar.

İnsomnia ayrıca birçok ilacın yan etkisi olarak, stres sebebiyle ya da duygusal, fiziksel ve zihinsel sorunlar doğrultusunda da oluşabilir.

Önleme ve tedavi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hayat stilinin değiştirilmesi uykusuzluk tedavisinde ve önlenmesinde önemlidir. Uyarıcı kullanımından kaçınmak, uykusuzluğa karşı alınabilecek bir önlemdir. Kahve, çay, guarana, kakao, kola, enerji içecekleri, çikolata gibi kafein içeren gıda maddeleri ile ritalin ve adderall gibi uyarıcı ilaçların kullanımından kaçınmak bu yönteme örneklerdir. Düzenli uyuma, gün içi uyumaktan kaçınma ve yatak odasında uykuya elverişli düzenlemeler yapma (sessiz, karanlık) da hayat stilinin değiştirilmesi çerçevesinde yöntemlerdir.[11]

Bilişsel davranışçı terapi de uyku bozukluğu tedavisinde kullanılabilir. Bu metotlar arasında uyarıcı kontrol terapisi, rahatlama teknikleri, uyku kısıtlama ve ışık terapisi yer alır. İlaç tedavisinde, reçeteye tabi Eszopiclone (Lunesta), Ramelteon (Rozerem), Zaleplon (Sonata) ve Zolpidem (Ambien, Edluar, Intermezzo, Zolpimist) kullanılabilir. İlaç tedavisinin bir kaç haftadan uzun süreli kullanımı önerilmemektedir.[11]

Alternatif tıp[değiştir | kaynağı değiştir]

Geleneksel yöntemlerin başında, uyumadan önce sıcak süt içmek; uyanır uyanmaz sıcak bir duş almak, öğlen egzersiz yapmak, öğlen yemeğinde bol yemek yemek ve akşam yemeğinde az yemek yemek, ve erken yatmaya çalışmak gelir. Geleneksel Çin tıbbında genelde akupunktur, diyet ve yaşam analizi, bitkiler ana önlemleri oluşturur. Bu metodların

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; NIH2011Ov isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  2. ^ "What Causes Insomnia?". NHLBI. 13 Aralık 2011. 28 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2016. 
  3. ^ "How Is Insomnia Diagnosed?". NHLBI. 13 Aralık 2011. 11 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2016. 
  4. ^ Watson NF, Vaughn BV (2006). Clinician's Guide to Sleep Disorders (İngilizce). CRC Press. s. 10. ISBN 978-0-8493-7449-4. 27 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2020. 
  5. ^ "How Is Insomnia Treated?". NHLBI. 13 Aralık 2011. 28 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2016. 
  6. ^ Qaseem A, Kansagara D, Forciea MA, Cooke M, Denberg TD (Temmuz 2016). "Management of Chronic Insomnia Disorder in Adults: A Clinical Practice Guideline From the American College of Physicians". Annals of Internal Medicine. 165 (2): 125–33. doi:10.7326/M15-2175. PMID 27136449.  Geçersiz |doi-access=free (yardım)
  7. ^ Wilson JF (Ocak 2008). "In the clinic. Insomnia". Annals of Internal Medicine. 148 (1): ITC13–1–ITC13–16. doi:10.7326/0003-4819-148-1-200801010-01001. PMID 18166757. 
  8. ^ "Dyssomnias" (PDF). WHO. ss. 7–11. 18 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Ocak 2009. 
  9. ^ Roth T (Ağustos 2007). "Insomnia: definition, prevalence, etiology, and consequences". Journal of Clinical Sleep Medicine. 3 (5 Suppl): S7–10. doi:10.5664/jcsm.26929. PMC 1978319 $2. PMID 17824495. 
  10. ^ Tasman A, Kay J, Lieberman JA, First MB, Riba M (2015). Psychiatry, 2 Volume Set (4 bas.). John Wiley & Sons. s. 4253. ISBN 978-1-118-75336-1. 18 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2020. 
  11. ^ a b "Insomnia: Diagnosis and treatment". Mayo Clinic. 15 Ekim 2016. 4 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2018. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sınıflandırma
Dış kaynaklar