Uluslararası Uzay İstasyonu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Uluslararası Uzay İstasyonu
International Space Station after undocking of STS-132.jpg

Uluslararası Uzay İstasyonun Uzay Mekiği Atlantis tarafından STS-132 görevine giderken çekilmiş resmi (23 Mayıs 2010)

UUİ İstatistikleri
InternationalSpaceStationPatch.png
NSSDC KİMLİĞİ: 1998-067A
Çağır İşareti: Alpha
Mürettebat: En fazla 6
Şu anda 3
Görev Süresi: 1998–2024
Fırlatma Rampası: Baikonur LC-81/23, LC-1/5
KSC LC-39
Ağırlığı: Yaklaşık 400.000 kg
Uzunluğu: 72,8 m
Genişlik: 109 m
Yüksekliği: yakl. 20 m
(Nadir-Zenit arası)
Yaşanabilir Alan: 837 m3
Atmosfer Basıncı: 101,3 kPa (1 atm)
Yerberi: 392 km
(8 Mayıs 2012 21:56:20 devir)
Yeröte: 406 km
(8 Mayıs 2012 21:56:20 devir)
Eğikliği: 51.6 derece
Ortalama Hız: 7.706,6 m/s
(27,743.8 km/h)
Yörünge Periyodu: 92 dakika 32 saniye
(8 Mayıs 2012 21:56:20 devir)
Yörüngegeki Gün Sayısı: 5754


(22 Ağustos)

Görevdeki Gün Sayısı: 5317


(22 Ağustos)

Toplam Tur Sayısı: 90318
(22 Ağustos)
UUİ bileşenlerinin dizilimi
ISS'in bileşenleri (NASA)

Mayıs 2011 itibariyle UUİ'nin bileşenleri.
Büyütmek için tıklayınız.

Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ, İngilizce: International Space Station (ISS)), alçak Dünya yörüngesine yerleştirilmiş bir uzay üssü, başka bir tabirle üzerinde yaşanabilen yapay bir uydudur. Bir araya getirilen modüllerin birleştirilmesiyle inşa edilmiş olan istasyonun ilk kısmı 1998 yılında fırlatılmıştır.[1] İstasyonun yapısı temel olarak basınçlı modüller, destekleyici dış iskelet ve güneş panellerinden meydana gelmektedir. Dünya yörüngesinde bulunan en büyük yapay uydudur.[2] Uygun saatlerde yeryüzünden bakıldığında çıplak gözle görülebilmektedir.[3][4]

UUİ, deneyler için uzay ortamı ve düşük yerçekimi ortamı sağlayan bir laboratuvar merkezidir. Mürettebatın biyoloji, fizyoloji, fizik, kimya, astronomi, meteoroloji ve daha birçok dalda deneyler yapmasına olanak verir.[5][6][7] İstasyon ayrıca Ay ve Mars görevlerinde kullanılması planlanan ekipman ve sistemlerin, kullanım öncesi uzayda test edilmeleri için çok uygun bir ortam sağlar.[8]

Uzaydaki en uzun kesintisiz olarak insan bulundurma rekorunu elinde tutan istasyon, Keşif 1 mekiğinin 2 Kasım 2000 tarihinde istasyona varmasından bu yana, uzay mürettebatını 5041 gündür kesintisiz olarak barındırmıştır ve barındırmaya devam etmektedir. Bir önceki rekor, 3644 gün ile Sovyet uzay istasyonu Mir'e aitti.[9] UUİ, bugüne kadar 15 farklı milletten astronot ve kozmonota ev sahipliği yapmıştır.[2]

Uluslararası Uzay İstasyonu programı, beş katılımcı uzay kuruluşu tarafından oluşturulmuş ortak bir projedir, bu kuruluşlar ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi, Rusya Federal Uzay Ajansı, Japonya Uzay Araştırma Ajansı, Avrupa Uzay Ajansı ve Kanada Uzay Ajansı'dır.[10][11] İstasyonun mülkiyet ve kullanım hakları hükümetler arası antlaşmalar ve sözleşmelerle belirlenmiştir.[12] İstasyon, Rus Yörünge Bölümü ve Amerika Birleşik Devletleri Yörünge Bölümü olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. İstasyonun yörünge yüksekliği 330 km. ilâ 435 km. arasında değişmektedir. İstasyon zamanla azalan irtifasını arttırmak için Zvezda modülünün motorlarını veya ziyaretçi uzay araçlarını kullanır. Bir günde Dünya çevresinde 15,5 tur atar.[13]

ABD'nin bütçe arttırımına gitmesi sonucunda istasyonun görev süresi 2020 yılından 2024 yılına kadar uzatılmıştır, 2028 yılına uzatılması ise muhtemeldir.[14][15][16] Şu an projeye destek vermekte olan ve 2020 yılına kadar projeye destek vereceklerini açıklayan Rusya, Almanya, Fransa, Japonya ve Kanada gibi ülkelerin bu uzatmalı bütçeye katkı yapıp yapmayacakları henüz belirsizdir. Rusya Federal Uzay Ajansı, Uluslararası Uzay İstasyonu emekliye ayrılmadan önce istasyonu kullanarak, OPSEK adında yeni bir istasyon yapılması için teklif vermiştir. UUİ, bugüne kadar inşa edilen, içerisinde personel barındıran dokuzuncu istasyondur.

Amaç[değiştir | kaynağı değiştir]

Zvezda modülünden güneşin doğuşu

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi ile Rusya Federal Uzay Ajansı arasındaki orijinal ortak niyet bildirgesine göre Uluslararası Uzay İstasyonunun bir laboratuvar, gözlemevi ve fabrika olması planlanmıştı. Ayrıca gelecekteki Ay, Mars ve çeşitli astroid görevleri için ulaşım, bakım ve ara üs olarak hizmet vermesi de planlanmıştı.[17] 2010 yılı ABD ulusal uzay poliçesinde, İstasyona mevcut görevlerine ek olarak ticari, diplomatik[18] ve eğitim amaçlı görevler verilmiştir.[19]

Bilimsel Araştırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Uluslararası Uzay istasyonu başka bir mekanda gerçekleştirilemeyecek araştırmaların gerçekleştirilmesi için ortam görevi görmektedir. Küçük, insansız uzay araçları yerçekimsiz ortam ve uzaya maruz kalma işlemleri için ortam sağlarken, istasyonlar onlarca yıl sürebilecek deneylere ev sahipliği yapabilir. Bu sayede insanlı uzay mekiklerinin kapasitelerinin ötesine geçebilen bir ortam teşkil edilmiş olur.[2][20]

İki astronot, Uluslararası Uzay İstasyonu üzerinde bakım çalışması esnasında. Arkada Yeni Zelanda'nın Güney (solda) ve Kuzey (sağda) adaları görülüyor
Uluslararası Uzay İstasyonu'nun Discovery Uzay Mekiği'nden çekilmiş bir pozu. Arkada ise Hazar Denizi ve Volga Deltası görünüyor
Bir mum alevinin dünyadaki görüntüsü(sol) ile düşük yerçekimi ortamındaki(UUİ)halinin(sağ) karşılaştırılması
Laboratuvarların balıkgözü lensten görünümü

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Central Research Institute for Machine Building (FGUP TSNIIMASH) Control of manned and unmanned space vehicles from Mission Control Centre Moscow". Russian Federal Space Agency. ftp://130.206.92.88/Espacio/Mesa%20Redonda%205%20-%20R3%20-%20TSNIIMASH%20-%20V%20M%20IVANOV.pdf. Erişim tarihi: 26 September 2011. 
  2. ^ a b c "Nations Around the World Mark 10th Anniversary of International Space Station" (İngilizce). NASA. 17 Kasım 2008. http://www.nasa.gov/mission_pages/station/main/10th_anniversary.html. Erişim tarihi: 6 Mart 2009. 
  3. ^ Price, Pat (2005). The Backyard Stargazer: An Absolute Beginner's Guide to Skywatching With and Without a Telescope. Gloucester, MA: Quarry Books. ss. 140. ISBN 1-59253-148-2. 
  4. ^ "Human Space Flight" (İngilizce). NASA. 2 Temmuz 2008. http://spaceflight.nasa.gov/realdata/sightings/index.html. 
  5. ^ "International Space Station Overview". ShuttlePressKit.com. 3 June 1999. http://www.shuttlepresskit.com/ISS_OVR/index.htm. Erişim tarihi: 17 February 2009. 
  6. ^ "Fields of Research". NASA. 26 June 2007. 25 March 2008 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20080123150641/http://pdlprod3.hosc.msfc.nasa.gov/A-fieldsresearch/index.html. 
  7. ^ "Getting on Board". NASA. 26 June 2007. 8 December 2007 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20071208091537/http://pdlprod3.hosc.msfc.nasa.gov/B-gettingonboard/index.html. 
  8. ^ "ISS Research Program". NASA. http://spaceflightsystems.grc.nasa.gov/Advanced/ISSResearch/. Erişim tarihi: 27 February 2009. [ölü/kırık bağlantı]
  9. ^ "We've Only Just Begun". NASA. 26 Temmuz 2008. http://www.nasa.gov/mission_pages/station/main/5_year_anniversary.html. Erişim tarihi: 6 Mart 2009. 
  10. ^ Gary Kitmacher (2006). Reference Guide to the International Space Station. Canada: Apogee Books. ss. 71–80. ISBN 978-1-894959-34-6. ISSN 1496-6921. 
  11. ^ "Human Spaceflight and Exploration—European Participating States". European Space Agency (ESA). 2009. http://www.esa.int/esaHS/partstates.html. Erişim tarihi: 17 January 2009. 
  12. ^ "ISS Intergovernmental Agreement". European Space Agency (ESA). 19 April 2009. http://www.spaceflight.esa.int/users/index.cfm?act=default.page&level=11&page=1980. Erişim tarihi: 19 April 2009. 
  13. ^ NASA (15 Aralık 2008). "Current ISS Tracking data". NASA. http://spaceflight.nasa.gov/realdata/tracking/index.html. Erişim tarihi: 28 Ocak 2009. 
  14. ^ Achenbach, Joel (8 January 2014). "NASA: International space station operation extended by Obama until at least 2024". washingtonpost.com. http://www.washingtonpost.com/national/health-science/nasa-space-station-operation-extended-by-obama-until-2024-at-least/2014/01/08/9819d5c8-788e-11e3-8963-b4b654bcc9b2_story.html. Erişim tarihi: 8 January 2014. 
  15. ^ Clark, Stephen (11 March 2010). "Space station partners set 2028 as certification goal". Spaceflight Now. http://spaceflightnow.com/news/n1003/11station/. Erişim tarihi: 1 June 2011. 
  16. ^ "Canada's space station commitment renewed". CBC News. 29 February 2012. http://www.cbc.ca/news/technology/story/2012/02/29/science-international-space-station.html. 
  17. ^ "Memorandum of Understanding Between the National Aeronautics and Space Administration of the United States of America and the Russian Space Agency Concerning Cooperation on the Civil International Space Station". NASA. 29 January 1998. http://www.nasa.gov/mission_pages/station/structure/elements/nasa_rsa.html. Erişim tarihi: 19 April 2009. 
  18. ^ Payette, Julie (10 December 2012). "Research and Diplomacy 350 Kilometers above the Earth: Lessons from the International Space Station". Science & Diplomacy 1 (4). http://www.sciencediplomacy.org/article/2012/research-and-diplomacy-350-kilometers-above-earth. 
  19. ^ "National Space Policy of the United States of America". White House; USA Federal government. http://www.whitehouse.gov/sites/default/files/national_space_policy_6-28-10.pdf. Erişim tarihi: 20 July 2011. 
  20. ^ Worldbook at NASA