Çetin Altan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Çetin Altan
Doğum Çetin Altan
22 Haziran 1927 (1927-06-22) (86 yaşında)
Türkiye İstanbul, Türkiye
Milliyet Türk
Meslek Gazeteci, yazar
Dönem 20. yüzyıl

Çetin Altan (d. 22 Haziran 1927, İstanbul), Türk yazar, gazeteci, köşe yazarı, oyun yazarı ve eski milletvekilidir.

Yaşam öyküsü[değiştir | kaynağı değiştir]

22 Haziran 1927'de İstanbul'da doğdu. Dedesinin babası Kırım'dan göç eden arabacı Ahmet Kıpçakski, dedesi Tatar Hasan Paşa idi. Babası hukukçu Halit Bey, annesi Nurhayat Hanım'dır. Galatasaray Lisesi'ni, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. 1943-1944'de Çınaraltı, Varlık, İstanbul ve Kaynak'da şiirleri ve düz yazıları çıktı. İlk kitabı Üçüncü Mevki 1946'da yayınlandı. Ulus gazetesinde muhabir olarak başladığı gazeteciliğe Hür Ses'de fıkra yazarlığı ile devam etti. Daha sonra Halkçı, Tan, Akşam, Milliyet, Yeni Ortam, Hürriyet, Güneş gazetelerinde ve Çarşaf dergisinde köşe yazıları yazdı. 1959 yılında Abdi İpekçi'nin teklifi üzerine Peyami Safa'nın (1899 - 1961) yerine Milliyet gazetesinde yazmaya başlamıştır. Daha sonra Devrim, Akşam, Hürriyet, Güneş, Sabah, Milliyet gazetelerinde köşe yazıları yazdı. Dünyanın en çok köşe yazısı yazmış yazarlarındandır.

Çetin Altan 1965-1969 arasında Türkiye İşçi Partisi'nden milletvekilliği yaptı. Önce dokunulmazlığı kaldırılan, sonra da iade edilen ilk milletvekilidir. Yine aynı dönemde, 1968 yılında meclisteki bir konuşması sırasında başlayan tartışma Nazım Hikmet'e kadar sıçramış ve başta o dönemin Adalet Partisi milletvekili Cavit Şadi Pehlivanoğlu ve Hamit Fendoğlu olmak üzere Adalet Partisi milletvekilleri ile karıştığı kavga ile çokça gündeme gelmiştir. Bu dönemdeki anılarını "Ben Milletvekiliyken" adıyla kitaplaştırdı.

1960'lı ve 1970'li yıllardaki köşeyazıları, Taş, Sömürücülerle Savaş, Suçlanan Yazılar, 'Kahrolsun Komünizm' Diye Diye, Onlar Uyanırken, Kopuk Kopuk, Geçip Giderken, Gölgelerin Gölgesi, Şeytanın Aynaları, Bir Yumak İnsan (1978 Türk Dil Kurumu Ödülü), Nar Çekirdekleri adlı kitaplarda toplandı. 9 Mart 1971 darbe teşebbüsünü destekleyen "Devrim" gazetesi mensubu olduğu gerekçesiyle, bu "Milli Demokratik Devrim" darbesi planlarına karşı çıkan zamanın 1. Ordu Komutanı Orgeneral Faik Türün tarafından tutuklanarak sorguya çekildi.

Altan'ın dört romanı vardır: Büyük Gözaltı (1973 Orhan Kemal Ödülü), Bir Avuç Gökyüzü, Viski ve Küçük Bahçe. Dördü de Fransızcaya çevrilen bu eserlerden Büyük Gözaltı İsveçce, Yunanca, Bulgarca ve İspanyolca; Bir Avuç Gökyüzü ise İspanyolca ve Romence dillerinde yayınlandı. Büyük Gözaltı Fransız liselerinde seçmeli ders kitabı olarak okutuldu.

Yazarın tümü oynanmış oyunlarından basılı olanlar; Çemberler, Mor Defter, Suçlular, Dilekçe ve Tahtaravalli, basılmamış olanlar ise, Beybaba, Yedinci Köpek, Islıkçı ve Telefon Kimin İçin Çalıyor'dur. Kavak Yelleri ve Kasırgalar'da çocukluk anılarını anlatan Altan'ın Aşk Sanat ve Servet ve Atatürk'ün Sosyal Görüşleri adlı iki incelemesi vardır. Rıza Bey'in Polisiye Öyküleri ile Türk yazınında pek az denenmiş olan polisiye türünde eser veren yazar Zurnada Peşrev Olmaz'da mizahi yazılarını topladı. 2027 Yılının Anıları ise onun fütürist bir çalışmasıdır. Çok yönlü bir yazar olan Altan'ın gezi yazıları Al İşte İstanbul ve Bir Uçtan Bir Uca adlarıyla yayınlandı. Tarihinin Saklanan Yüzü ise onun Osmanlı tarihi üzerine yaptığı bir araştırmadır.

Tüm yapıtlarından örneklerin toplandığı "Seçmeler" 1992'de yayımlandı. 1997'de Seçmeler genişletilerek Dünyada Bırakılmış Mektuplar adıyla tekrarlandı. Son 15 yılın günlük gazete yazıları da Şeytanın Gör Dediği kitabıyla okuyucuya ulaştı. Yazar son olarak çocuklar için özel bir yapıtı gerçekleştirdi, Alfabe. Elli yıllık yazı yaşamında yazılarından ötürü pek çok kez mahkemeye verilen Altan hakkında ağır cezada 300'den fazla dava açıldı. 1972 yılında gözaltı süresi 24 saat olmasına karşın 15 gün gözaltında tutuldu. Üç kez tutuklandı, iki kez mahkûm oldu ve iki yıl cezaevinde yattı. Son olarak hakkında 159. Maddeye dayanılarak açılan davada tek celsede beraat etti. Çetin Altan köşe yazılarına Milliyet gazetesinde devam ediyor. Oğulları Ahmet Altan ve Mehmet Altan’dır. Kızı Zeynep Bakan'dır.

Hayat hikâyesi, 1998 yılında eşi Solmaz Kâmuran tarafından İpek Böceği Cinayeti adlı kitapta kaleme alınmıştır.[1]

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Roman
Şiir
Öykü
Oyun
  • Beybaba (1960-61)
  • Yedinci Köpek (1964)
  • Çemberler (1964)
  • Mor Defter (1965)
  • Suçlular (1965)
  • Dilekçe ve Tahtırevalli (1966)
  • Komisyon (1969)
  • Islıkçı (1977)
  • Bütün Tiyatro Eserleri (2001)
Anı
  • Ben Milletvekili İken (1971)
  • Bir Yumak İnsan (1977)
  • Kavak Yelleri ve Kasırgalar (1999)
  • İyi ki Şu Köyceğiz Var (2001)
Gezi
  • Bir Uçtan Bir Uca (1965)
  • Al İşte İstanbul (1981)
Deneme
  • Atatürk'ün Sosyal Görüşleri (1965)
  • Öldürülmüş Şehzadeler ve Devrilmiş Padişahlar (1991)
  • İdam Edilen 44 Vezir-i Azamın Dramı (1991)
  • Şeytanın Gör Dediği (1997)
  • Kadın, Işık ve Ateş (1998)
  • Yeryüzü Tanrıçaları (2000)
  • Kullar ve Sultanlar (2000)
  • 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10 (2001)
  • Enseyi Karartmayın (2003)
  • Uçuk (2004)
Mizah
  • Taş (1964)
  • Sömürücülerle Savaşı (1965)
  • Onlar Uyanırken (1967)
  • Geçip Giderken (1968)
  • Kopuk Kopuk (1970)
  • Suçlanan Yazılar (1970)
  • Kahrolsun Komünizm Diye Diye (1976)
  • Nar Çekirdekleri (1976)
  • Zurna’da Peşrev Olmaz (1978)
  • Gölgelerin Gölgesi (1981)
  • Şeytan Aynaları (1982)
  • 2027 Yılının Anıları (1985)
  • Sobe (1999)
Çocuk
  • Alfabe (2006)
Çeviri
  • Aptal Kız (1962)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Aktaş, Burcu. "İpek Böceği'ni Çetin Altan öldürdü", Radikal, 7 Temmuz 2006. 13 Eylül 2010'da erişildi.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]