Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Anayasa Mahkemesi sayfasından yönlendirildi)

Anayasa Mahkemesi logosu

Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası’yla kurulmuştur. Amacı Anayasa’da yazılı temel hak ve özgürlükleri korumak ve TBMM'nin yapabileceği yanlışları engellemektir. Anayasa Yargısı, bazı değişikliklerle birlikte 1982 Anayasası’nca da korunmuştur. Bugünkü Anayasa Mahkemesi başkanı Haşim Kılıç'tır.

[değiştir] Geçmişi

	VikiKaynak'ta Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi ile ilgili metin bulunmaktadır.

1924 Anayasası ile başlıyarak egemenlıği “Ulusal Egemenlik” kavramı doğrulusunda Millet üzerinde toplamışdır (bakınız 6.1). Ayrıca Kuvvetler ayrılığı kavramında oluşturuluan Yasama (bakınız 7.1) Yürütme (bakınız 8.1), ve Yargı (bakınız 9.1) birimlerini oluşturmuşdur. Yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan ve koordinasyonunu belirten kuralları ise Anayasaya bağlamışdır (bakınız 11). 1961 Anayasası ve sonraki anayasalar ile Kuvvetler ayrılığı anlayışı bağlamında "egemenliğin nasıl kurulacağı" daha belirgin hale getirmişdir, (bakınız 6.3). Yargı, Yürütme, Yasama organları var olan kavramlara (kanunlarla belirlenmiş) karşı haraketlerde bulunamayacağı ve bu kavramın gene Anayasanın koyduğu esaslara göre düzenlenmesi gerektiğini fikri işlenmişdir. 1961 ile Egemenliğin nasıl kurulacağını “Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organlar tarafından kullanır.” olarak daha açık hale getirmişdir , (bakınız 6.2).

Egemenliğini kullanımında ver olan ve yukarıda açıklanan kavram ve kurumların egemenliği kullanırken faliyetlerinde "Anayasaya" uygunluğunu belirleyen kurum Anayasa Mahkemesi olarak belirlenmişdir, (bakınız Görev ve yetkileri). Anayasa mahkemesi parlamentonun çıkardığı yasaların gene parlamentonun daha önce yasalaştırdığı kavramlarla uygunluğunu incelemesi ve çelişkilerin önlenmesi, Anayasa değişikliklerinin usul, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğü'nün hem usul hem de esas bakımından Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek, Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, yüksek mahkemelerin başkan ve üyelerini, başsavcıları, Cumhuriyet başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ile Sayıştay başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılanmasında, Siyasi partilerin siyasi partiler kanunua uygun faliyetlerde bulunduğuna dair, TBMM kararlarıyla milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırıldığında veya üyeliklerinin düşürüldüğünde bu kararların iptaline ilişkin en son merci olmaları, Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkanlık edecek üyeyi atamak olarak belirlenmişdir.

[değiştir] Organizasyonu

Anayasa Mahkemesi 45. yıl logosu

Anayasa Mahkemesi 11 asıl, 4 yedek üyeden oluşur. Anayasa Mahkemesi'nin tüm üyelerini cumhurbaşkanı seçer. Anaysa Mahkemesi, başkan ve 10 üye ile toplanır ve salt çoğunlukla karar verir. Anasaya değişiklikleri ve siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin kararlarda beşte üç oy çokluğu şarttır. Üyeler çekimser oy kullanamazlar. Yargılamanın aleniyeti ilkesi Anayasa Mahkemesi davalarında geçerli değildir. 2008 yılı bütçesi kapsamında Anayasa Mahkemesi'ne öngörülen ödeneğin 17 milyon 452 bin YTL olduğu açıklandı.^[1] Temel Amaçları:

[değiştir] Üyeleri

Başkan:Haşim Kılıç
Başkan Vekili:Osman Alifeyyaz Paksüt
Üye:Sacit Adalı
Üye:Ferruh Kaleli
Üye:Serdar Özgüldür
Üye:Ayla Perktaş
Üye:Şevket Apalak
Üye:Abdullah Necmi Özler
Üye:Mehmet Erten
Üye:Ahmet Akyalçın
Üye:Fulya Kantarcıoğlu

[değiştir] Kararları

Anayasa Mahkemesinde alınan kararlar:

Dava	Iddia	Karar
Kamu adına Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı karşı Demokratik Toplum Partisi
Kamu adına Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı karşı Adalet ve Kalkınma Partisi	Adalet ve Kalkınma Partisinin laiklik ilkesine aykırı eylemlerin odağı haline geldiği.

[değiştir] Eleştiri

Bu maddenin tarafsızlığı konusunda kuşkular bulunmaktadır.
Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız.
Şablonu maddeden çıkarmadan önce şablonun yardım sayfasını lütfen inceleyiniz.

Türk Anayasa tarihi yönünden ele alındığında bu kuralın temel amacının, Parlamentonun üstünlüğüne son vermek olduğu söylenebilir^{[kaynak belirtilmeli]}. İlk kez 1961 ve ondan sonra da 1982 Anayasası’nda benimsenen bu yeni ilkenin, yani egemenliğin Anayasa’nın koyduğu esaslara göre yetkili organlar tarafından kullanılmasının öngörülmesiyle birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi, ulus adına egemenliği kullanan tek organ olmaktan çıkmıştır^{[kaynak belirtilmeli]}.

Anayasa Mahkemesi’nin, siyasal kurumların, özellikle Parlamentonun yetkilerini kötüye kullanması durumunda bir denge oluşturacağı ve bunu engelleyeceği düşünülmüştür^{[kaynak belirtilmeli]}. Ancak son zamanlardaki uygulamada, 15 sivil bürokrattan oluşan Anayasa Mahkemesi kararlarının sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin değil, referandumla veya serbest seçimlerle belirlenen millet iradesinden de üstün olması, yüzyıllardır demokrasi uygulaması yapılan Batı'lı düşünürler tarafından hayretle karşılanmaktadır.^[2], ^[3]